شاهکار تازه در تخت جمشید/ ماجرای تخریب گل ستون های هخامنشی

روز گذشته خبری با عنوان «شاهکار تازه در تخت جمشید؛ گل ستون کاخ صدستون متلاشی شد!» منتشر شد که حکایت از یک تخریب به دلیل اقدامات غیرکارشناسی در این محوطه جهانی داشت.

 

به گزارش تسنیم، چند ساعت بعد از انتشار این خبر، شهرام رهبر مسئول گروه حفاظت و مرمت پایگاه میراث جهانی تخت جمشید در واکنش به خبر فروپاشی گل ستون هخامنشی تخت جمشید در حالی جوابیه‌ای را ارسال کرد که پیش‌تر آن متن را در اقدامی قابل تامل در فضای مجازی هم منتشر کرد.

 

وی در واکنش به این گزارش، با بیان اینکه مرمت گل ستون افتاده تخت جمشید به دلیل ملاحظات اقلیمی و وضعیت فعلی سرمای هوا در بهار ۱۴۰۴ انجام می‌شود، چنین گفته است: «گل ستون مورد بحث که خبر مرمت آن اخیرا در یکی از رسانه‌ها منتشر شده است، از بازسازی علمی ۷۴۰ قطعه شکسته شده یک گل ستون هخامنشی شکل گرفته و این قطعات بیش از ۲۰۰۰ سال در فضای آزاد قرار داشتند.

 

در سال ۹۵- ۹۶ مرمت این گل ستون شروع و بدون استفاده از میله گذاری با چسب آرولدیت و ملات پایه آهکی لدان انجام شده و هم اکنون به دلیل وضعیت سخت آب و هوایی، یک قطعه از ۷۴۰ قطعه بازسازی شده که خود از چند قطعه دیگر تشکیل شده بود نیاز به مرمت مجدد پیدا کرد.

 

این قطعه توسط مرمتگران برداشته، روی الوار چوبی گذاشته شد و در دستور کار مرمت تکمیلی قرار دارد. با توجه به اینکه در مرمت‌های سنگ در نظرگیری شرایط آب و هوایی بسیار حائز اهمیت است، پس از فصل سرما مرمت این قطعه با رعایت اصول فنی انجام خواهد شد. بدیهی است حفاظت و مرمت در تخت جمشید با تایید کارگروه فنی پایگاه‌های میراث جهانی انجام می‌شود.

 

لازم به ذکر است مرمت امری است مستمر و یکی از اقدامات گروه حفاظت و مرمت تخت جمشید؛ پایش مستمر و بهسازی مرمت‌های پیشین است.».

 

 

 

اما در این واکنش چند سوال مهم مطرح است که آقای رهبر به عنوان مسئول گروه حفاظت و مرمت پایگاه میراث جهانی تخت جمشید باید به آنها پاسخ دهد.

 

ماده مرمتی لدان که اوایل دهه ۹۰ از سوی ایتالیایی‌ها وارد ایران شد و مرمت سیمانی را حذف کرد، به عنوان یک ماده نرمِ بدون آسیب جمعی و قابل جایگزینی شناخته می‌شود که هیچ ایرادی هم به آن وارد نیست، اما نکته‌ای که معلوم نیست چرا آقای رهبر با سال‌ها تجربه و تخصص اصرار دارد از آن چشم پوشی کند این است که ماده مرمتی لدان، لایه ظریفی است که توان پوشش ترک‌های ظریف برای سنگ‌های کوچک را دارد، در واقع این ماده با ضخامت زیادقابل استفاده نیست و حکم عایق را دارد که مانع از نفوذ رطوبت می‌شود و روی این موضوع هم مقالات علمی زیادی وجود دارد.

 

آقای رهبر! شما در متن ارسالی نام چسب «اپوکسی» را که در گزارش به آن اشاره شده به نام چسب آرولدیت تغییر داده در حالی که یک جستجوی کوتاه کافی است تا بدانیم آرولدیت نام مرمتی همان چسب اپوکسی است که استفاده از آن برای چسباندن قطعات بزرگ سنگ کارآیی ندارد و عجیب است یک مرمت‌گر حرفه‌ای در این راه از روش اصولی و ایمن اتصال قطعات بزرگ سنگ، یعنی استفاده از مفتول فولادی ضدزنگ استفاده نکرده است.

 

مسئله گل‌ستون اگرچه دوباره برخی توجهات را به سمت تخت جمشید جلب کرده است، اما مسائل مربوط به این منطقه تاریخی صرفا محدود به آن نیست و مسائل و اتفاقاتی دیگر هم در سال‌های پیش رخ داده که کارشناسان این حوزه را به انتقاد واداشته است.

 

مسائلی مانند جابجایی استادکاران سنتی با کارشناسان جدید، تعطیلی کارگاه‌ها، کمرنگ شدن حضور کارشناسان در تخت جمشید، بی‌خبری از شورای فنی پارسه و عدم حفاظت پس از انجام مرمت‌ها، ازجمله مواردی است که در این زمینه وجود دارد و خبرگزاری تسنیم در آینده به صورت مفصل به آنها خواهد پرداخت تا از به صدا درآمدن زنگ خطر برای موجودیت این میراث جهانی و ویترین فرهنگی تاریخی ایران جلوگیری شود.