کشف در تپۀ مرموز

به گزارش ایسنا، ‌ نتیجه تحقیقات جدیدی که با استفاده از فناوری لیزر و کاوش میدانی انجام شده است نشان می‌دهد مردم باستانی مجارستان دست‌کم ۶ گنجینه فلزی را در اطراف یک سکونتگاه مرموز بر فراز تپه‌ای تنها پنهان کرده‌ بودند. قدمت این گنجینه‌ها به قرن پانزدهم پیش از میلاد بازمی‌گردد.

«لایوساینس» ‌ نوشت، پژوهشگران فقط در مدت یک سال، با استفاده از فلزیاب بیش از ۳۰۰ اثر از دوران عصر برنز پسین (۱۴۵۰ تا ۸۰۰ پیش از میلاد) و عصر آهن آغازین (۸۰۰ تا ۴۵۰ پیش از میلاد) را شناسایی کردند که از جمله آن‌ها به جواهرات، تزیینات نظامی و سلاح‌ می‌توان اشاره کرد.

قدیمی‌ترین یافته‌ها به دوره‌ای بین سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد مربوط است، اما بیشتر آثار متعلق به دوره‌ای میان ۱۰۸۰ تا ۹۰۰ پیش از میلاد است. این مطالعه که در تاریخ ۲۷ مارس در مجله Antiquity منتشر شد همچنین از کشف مُهره‌های کهربا، باقی‌مانده‌های پارچه و چرم و عاج گرازهای وحشی و اهلی خبر می‌دهد.

کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه آتشفشانی «Somló» واقع در غرب مجارستان انجام شده است، که به دلیل ارتفاعش در چشم‌اندازی نسبتاً هموار، از ویژگی منحصربه‌فردی برخوردار است. در اواخر قرن نوزدهم میلادی، دانشمندان با کشف آثار باستانی توسط کشاورزان دریافتند که این مکان از اهمیت باستان‌شناسی برخوردار است. به گفته «بنس سوش» (Bence Soós) باستان‌شناس و موزه‌دار موزه ملی مجارستان، این آثار شامل جواهرات، سلاح‌ها و ظروف برنزی بودند.

تعداد و کیفیت آثار کشف‌شده نشان از حضور گسترده انسان میان قرون ۱۳ تا ۶ پیش از میلاد دارد اما محل دقیق این یافته‌ها ثبت نشده بود و هنوز مشخص نیست که چه کسانی در آن زمان در غرب مجارستان زندگی می‌کردند.

یافته‌های پیشین در نزدیکی «Somló» شامل هدایای خاکسپاری عصر آهن آغازین بودند که در تپه‌های خاکسپاری باشکوه یافت شدند. برخی پژوهشگران معتقدند این نشان از وجود طبقه‌ای از رهبران جنگجو در چنین نقاط بلندی دارد. از همین رو، «بنس سوش»، همکارانش و داوطلبان پروژه‌ای جدید را آغاز کردند که شامل «بررسی‌های گسترده با فلزیاب و پیاده‌روی میدانی» و نیز استفاده از فناوری لیدار بود. در این روش لیزرهایی از هواپیما به زمین تابانده می‌شود تا توپوگرافی منطقه ترسیم شود.

«سوش» گفت: با تلاش داوطلبان، توانستیم نخستین گنجینه‌های فلزی را در «Somló» مستند کنیم. در نخستین سال کاوش، ۶ مجموعه فلزی از عصر برنز پسین و عصر آهن آغازین کشف شد.

این گروه تحقیقاتی تا آوریل ۲۰۲۵، بیش از ۹۰۰ شیء فلزی یافته‌اند که بیشترشان در فلات جنوب‌شرقی تپه «Somló» قرار دارند. بسیاری از این اشیاء با صنعت فلزکاری مرتبطند و نشان می‌دهند که تولید فلز احتمالاً به‌صورت محلی انجام می‌شده است.

این یافته‌ها از آن رو اهمیت دارد که بینش‌هایی درباره گذار ناشناخته میان عصر برنز پسین و عصر آهن آغازین در این منطقه در قرن نهم پیش از میلاد فراهم می‌آورند. به‌ویژه گنجینه‌ای موسوم به «مجموعه پنجم» نخستین مدرک از رسم دفن فلزات (احتمالاً به دلایل آیینی یا نمادین) در این دوره است. این گنجینه همچنین شامل اشیای فلزی است که درون ظرفی سفالی قرار داده شده‌اند، نمونه‌ای که تاکنون در غرب مجارستان از اواخر عصر برنز بی‌سابقه بوده است.

یافته‌های «Somló» به شواهدی می‌پیوندند که نشان می‌دهند مردم این منطقه بین قرون ۱۳ تا ۶ پیش از میلاد احتمالاً در جوامع قبیله‌ای یا طایفه‌ای به رهبری جنگجویان نخبه زندگی می‌کرده‌اند.

اگرچه «سوش» و همکارانش نتوانستند وجود یک کارگاه تولید فلز را به‌طور قطعی تأیید کنند اما بخش‌هایی از یک سازه ساختمانی را نیز کشف کردند.

آنها در مقاله خود نوشتند که گروه تحقیقاتی امیدوار است تحقیقات آینده بتواند اطلاعات بیشتری درباره توالی زمانی سکونت در تپه «Somló» و سنت‌های مربوط به دفن گنجینه‌های فلزی در این مکان ارائه دهد.