روایتی تازه از فتوحات اعراب

روایتی نو از فتوحات

اعراب محور اصلی و تقریبا یگانه روایات فتح مسلمانان هستند و این امری عادی برای آثار مدرن در این زمینه است. با این حال، در همان دوره، خزرها، بلغارها، آوارها و ترک‌ها در حاشیه ابرقدرت‌های بیزانس و ایران، حکومت‌هایی را تأسیس کردند. درواقع، خزرها و ترک‌ها در قرن‌های هفتم و هشتم همچنان رقبای اصلی اعراب بودند. نقش این دولت‌های پیرامونی در داستان موفقیت اعراب در این روایت برجسته شده است. کتاب «فی‌سبیل‌الله» که نوآورانه و قابل فهم است، روایتی خوشایند از یک دوره تحول‌آفرین در تاریخ باستان است.

در کمی بیش از صد سال از درگذشت حضرت محمد (ص) در ۶۳۲ ه.ق تا آغاز خلافت عباسی در ۷۵۰ ه.ق، پیروان پیامبر سراسر خاورمیانه، شمال آفریقا و اسپانیا را درنوردیدند. سرزمین‌های فتح‌شده از امپراتوری روم در گسترده‌ترین حالت مرزهایش بزرگتر بود و تقریبا در نیمی از این مدت، اعراب آن را تصرف کردند.

این‌که چگونه آن‌ها توانستند در چنین مدت کوتاهی این همه امپراتوری، دولت و ارتش را در خود فرو ببرند، سوالی است که حداقل از قرن نهم میلادی مورخان را به خود مشغول کرده است. جدیدترین روایت‌های رایج تقریبا منحصرا براساس منابع اولیه مسلمانان بوده است که به‌ طور خلاصه، تاریخ رستگاری بودند و با هدف نشان دادن این‌که خداوند اعراب را به‌ عنوان وسیله‌ای برای گسترش اسلام در سراسر جهان برگزیده بود، نوشته شده‌اند.

کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عرب و برپایی امپراتوری اسلامی» نوشته رابرت ج هویلند با ترجمه سامان سیدی در ۳۳۹ صفحه و قیمت ۴۰۰ هزار تومان از سوی نشر ندای تاریخ منتشر شد.