فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۸۲۹۳۵
تاریخ انتشار: ۱۸:۲۵ - ۱۴-۰۵-۱۴۰۴
کد ۱۰۸۲۹۳۵
انتشار: ۱۸:۲۵ - ۱۴-۰۵-۱۴۰۴
عمارت‌های تهران

بزرگترین واقف معاصر ایران در کدام خانه به دنیا آمد؟/ خانه 150 ساله حسین خان ملک در دل بازار تهران

بزرگترین واقف معاصر ایران در کدام خانه به دنیا آمد؟/ خانه 150 ساله حسین خان ملک در دل بازار تهران
صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را / تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید

عصرایران؛ علی نجومی- «محمد علی خان نه تو پزشک می شوی و نه من مرد جنگ» این جمله ایست که حسین خان ملک کلکسیون دار و واقف مشهور ایران زمین در دوران نوجوانی به همکلاسی مشهور خود محمدعلی خان فروغی(ذکا الملک) می گوید و چه جالب که دقیقا همان شد که حسین خان گفت. فروغی تحصیل طب را ناتمام گذاشت و وارد سیاست شد و  به دفعات وزیر و نخست وزیر شد و حسین خان هم وارد تجارت شد و بعدها بزرگترین واقف ایران زمین لقب گرفت.

خانه ملک
گرچه او همیشه تشنه علم و دانش بود و گواهش آنکه علیرغم آنکه به پدر خود یعنی محمد کاظم خان قول داد که تنها در مدارس علوم قدیمه مثل دارالشفا و صدر که هر دو در بازار تهران بودند مدرس بخواند اما شوق یادگیری علوم جدید او را به محله مجاور بازار یعنی عودلاجان و مدرسه آلیانس کشاند. اگر خبر این داستان به پدرش می رسید قطعا سر و کار حسین خان با کرام الکاتبین بود آخر آلیانس مدرسه یهودی ها بود اما شوق یادگیری حسین خان محدودیتی بر سر راه خود نمی  شناخت. در همانجا بود که با محمد علی خان فروغی آشنا شد. و تا زمان مرگ فروغی رابطه شان همچنان دوستان ماند.

حسین خان متولد تهران بود اما پدرش سال‌ها بود در مشهد به تجارت مشغول بود و بیشتر ایام سال را در آن دیار بسر می برد در یکی از این سفرها حسین خان همراه پدر بود و در بازدید از کتابخانه آستان قدس رضوی با پاره ای از آثار نفیس آنجا آشنا شد و وقتی در نیشابور نسخه ای از دیوان "ابن یمین فریومدی" (شاعر سده ششم هجری) را بدست آورد، فکر بنیاد یک کتابخانه بزرگ به ذهنش خطور کرد.

کتابخانه ای که حسین خان از حدود سال ۱۲۷۸ خورشیدی فراهم آورد، ابتدا در مشهد بود و سپس به خانه پدری او در بازار بین الحرمین تهران منتقل شد تا در اختیار اهل فضل و دانش قرار گیرد. آن‌گاه در سال ۱۳۱۶  تقدیم آستان امام رضا (ع) شد.

اما این خانه بازار بین الحرمین سوژه اصلی این یادداشت است که خود گوهری است 150 ساله. چهارستون سنگی در جلوی در و کتیبه‌ای بر بالای سردر با نوشته «یا هو الملک حق المبین »اولین چیزی است که توجه هر بیننده ای را جلب می کند. 

خانه ملک
ویژگی های معماری :


یکی از نمونه‌های شاخص معماری تلفیقی ایران و اروپا در دوره قاجار است. این عمارت که بیش از ۲۵۰۰ مترمربع مساحت دارد، شامل دو بخش اندرونی و بیرونی بوده که در دو سمت شرقی و غربی بنا قرار گرفته‌اند. در ابتدا، بخش اندرونی به‌عنوان محل سکونت حاج حسین آقا ملک و خانواده‌اش استفاده می‌شد، در حالی که بخش بیرونی برای پذیرایی از مهمانان و انجام امور رسمی در نظر گرفته شده بود.

حیاط وسیع و دل‌نشین این خانه، با درختان سرسبز، گل‌های رنگارنگ و یک حوض آب بزرگ، فضایی آرامش‌بخش را در دل شلوغی بازار تهران ایجاد کرده است. همچنین، وجود سرداب و آب‌انبار در زیرزمین، در روزهای گرم تابستان برای خنک نگه داشتن فضا کاربرد داشت.

خانه ملک

با تصمیم حاج حسین آقا ملک برای تبدیل خانه پدری به موزه و کتابخانه، تغییرات مهمی در معماری آن صورت گرفت. وی بخش اندرونی را تخریب کرد و به‌جای آن ساختمانی سه‌طبقه برای کتابخانه ساخت که بعدها به یکی از مراکز مهم پژوهشی کشور تبدیل شد. همچنین، بخش غربی بنا را به محل زندگی خود اختصاص داد. یکی از ویژگی‌های بارز این عمارت، تزئینات هنری خیره‌کننده آن است؛ از کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ با نقوش اسلیمی و دیوارپوش‌های قاجاری گرفته تا گچ‌بری‌های نفیس، حجاری‌های ظریف و منبت‌کاری‌های درها و ارسی‌ها.

سقف‌های بلند و قاب‌بندی‌شده با نقاشی‌های دیواری و پارچه‌های مخمل‌کوب نیز جلوه‌ای خاص به فضای داخلی خانه بخشیده است. نمای آجری بیرونی با نقوش گل و گیاه، سردر مزین به کتیبه «هوالملک الحق المبین» و درهای چوبی باشکوه، زیبایی این بنای تاریخی را دوچندان کرده و آن را به یکی از جاذبه‌های فرهنگی و معماری پایتخت تبدیل کرده است.

خانه ملک

او را بزرگترین واقف تاریخ معاصر ایران خوانده اند آنچه او وقف آستان قدس رضوی کرد عبارت بود از :افزون بر هزاران نسخه خطی نفیس یا چاپ سنگی شامل فرش ها، لوسترها، مبلمان و تابلوهای نقاشی  که حسین خان به عنوان لوازم و تجملات زندگی شخصی از آن ها استفاده می کرد. همچنین مجموعه های تمبر، سکه، آثار لاکی و تابلوهای نقاشی میانشان دیده می شد. این آثار ابتدا کنار کتابخانه به نمایش درآمدند و سپس هسته اولیه موزه ملک را شکل دادند.

البته موزه در محوطه باغ ملی در کنار ساختمانهای وزارت خارجه قرار دارد و صحبت در موردش مجلی دیگر می طلبد اما خانه ملک در بازار بازدید عمومی دارد و اگر گذرتان به بازار بزرگ تهران افتاد حتما سری به آنجا بزنید و از کسی یاد آورید که روزی محمد علی خان فروغی در مورد گفته بود: صبر بسیار بباید پدر پیر فلک را / تا دگر مادر گیتی چو تو فرزند بزاید

حسین خان ملک در سال 1351 در سن 101 سالگی فوت شد و در حرم امام رضاعلیه السلام به خاک سپرده شد.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
برچسب ها: معماری ، تهران ، قدیم
ارسال به دوستان
captcha
دانشمندان کلید واقعی خوشبختی را یافتن ۱۰ نمره منفی و احتمال محرومیت از رانندگی در انتظار این گروه از رانندگان راز پوشش اولئوفوبیک؛ آیا تمیزکردن با الکل، نمایشگر را خراب می‌کند؟ فریبا نادری با کلاه مشکی طلایی در اکران فیلم «سقف» (+عکس) ظرفیت ارزآوری کشت شقایق الیفرا/ با کشت شقایق الیفرا تا ۴ هزار نفر می‌توانند شاغل شوند/ ستاد مبارزه با موادمخدر در طرح کشت شقایق الیفرا کاری تخصصی و حرفه‌ای انجام داده است سردترین اقیانوس جهان / چه رازی پشت جریان عظیم اطراف جنوبگان پنهان است؟ ۲ روز عزای عمومی در کردستان پس از انفجار تانکر حامل سوخت کمک فوری/حال این پدر زجرکشیده وخیم است طعنه سنگین علی کریمی به طرفداران پهلوی هدی زین‌العابدین با استایل اسپرت در اکران مردمی «اسکورت» (+عکس) جهش ۷۸ هزار واحدی شاخص بورس در معاملات امروز / شاخص کل به ۶.۶۸ میلیون واحد رسید دومین آنتی‌ویروس ملی معرفی شد/ دفع حملات بدافزارها در نبرد سایبری با «آیزا» رای سازمان ملل به نقشه واقعی آفریقا / آمریکا، تنها مخالف / ایران غیبت کرد آخرین وضعیت بازار رمزارزها در جهان/بیت‌کوین‌های خفته بیدار شدند «شیشیگا» چگونه به یک اسطوره تبدیل شد؟ (+تصاویر)