حقابه ایران؛ وعده‌ای که به تحقق نرسید

وضعیت حقابه هیرمند بار دیگر به‌عنوان یکی از چالش‌های جدی منابع آبی ایران مطرح شده است. سال آبی گذشته تنها حدود ۱۱۹ میلیون مترمکعب آب وارد کشور شد؛ رقمی که فاصله چشمگیری با سهم قانونی ۸۲۰ میلیون مترمکعب دارد. این مسأله نیازهای کشاورزی و زیست‌محیطی شرق ایران را تحت تأثیر قرار داده، ایران ضمن تأکید بر الزام قانونی حقابه، آماده ارائه کمک‌های فنی برای اصلاح مسیر رودخانه و بازگرداندن جریان طبیعی آب است. 

به‌گزارش ایسنا، عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب، با اشاره به تداوم بی‌نتیجه مذاکرات و وعده‌های شفاهی همسایه شرقی گفت: افغانستان در گفتار خود را متعهد به معاهده ۱۳۵۱ می‌داند، اما در عمل همکاری لازم را نشان نداده است. 

فرهاد شهرکی، عضو کمیسیون انرژی نیز در اردیبهشت ماه اعلام کرد که حقابه هیرمند نه یک درخواست بلکه تکلیف قانونی حکمرانی است، پر بودن مخزن سد کجکی و سرریز شدن آن براساس داده‌های ماهواره‌ای، نشان‌دهنده ظرفیت موجود برای تأمین آب است، اما مدیریت سیاسی در افغانستان مانع اجرای تعهدات می‌شود. 

البته پیگیری برای دریافت حقابه هیرمند مربوط به ماه‌های اخیر نیست چراکه مدت زمان زیادی است که مذاکره در این راستا وجود دارد، در تیرماه نیز وزیر نیرو از برگزاری جلساتی با همسایه شرقی برای پیگیری این موضوع خبر داد، اما آنچه مسلم است بی‌نتیجه ماندن مذاکرات تا این لحظه است.

پیامدهای بحران حقابه 

بی‌توجهی به حقابه ایران تنها به کاهش آب ورودی محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای گسترده‌ای همچون خشک شدن تالاب هامون، افزایش مهاجرت، بیکاری و بحران‌های اجتماعی در سیستان‌وبلوچستان را به همراه داشته است. این شرایط نشان می‌دهد که موضوع هیرمند صرفاً یک مسأله آبی نیست، بلکه به امنیت و ثبات اجتماعی در شرق کشور گره خورده است. 

کارشناسان معتقدند برای عبور از این وضعیت، ایران باید همزمان دو مسیر را دنبال کند؛ نخست، تداوم دیپلماسی فعال و بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای الزام افغانستان به اجرای معاهده؛ دوم، آماده‌سازی اقدامات سختگیرانه در مدیریت منابع داخلی به منظور کاهش وابستگی به ورودی‌های فرامرزی. چنین رویکردی می‌تواند از تعمیق بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی در شرق کشور جلوگیری کند.

سیروس کهوری‌نژاد، بازیگر «مختارنامه» در کنار همسرش در جشن خانه سینما (+عکس)

بیشتر بخوانید:

سد ماملو، یکی از ۵ سد تأمین آب تهران از مدار خارج شد / ۹۲ درصد مخزن این سد خالی است

تماشاخانه

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

یوسف مجید‌زاده ؛ کاشف «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در ایران

فیلم های دیگر