حدود یک قرن پیش، زمانی که عکاسی هنوز هنری نوپا بود، ارنست هرتسفلد، باستانشناس و مورخ پیشگام آلمانی، با دوربین خود به تختجمشید سفر کرد و مجموعهای بینظیر از تصاویر این مجموعه باستانی را به ثبت رساند.
هرتسفلد که نقشی بنیادین در توسعهی مطالعات خاور نزدیک باستان و تاریخ هنر اسلامی داشت، در دو بازهی زمانی، از ۵ آذر تا ۲ دی ۱۳۰۲ (۲۶ نوامبر تا ۲۳ دسامبر ۱۹۲۳) و از ۱۲ تا ۲۵ اسفند ۱۳۰۲ (۲ تا ۱۵ مارس ۱۹۲۴)، مجموعاً شش هفته را در محوطهی تختجمشید سپری کرد.
هدف او از این سفر، تهیه نقشههای دقیق از سازهها و ایجاد یک آرشیو عکاسی کامل از این محوطه بود. یکی از تصاویر شاخص این مجموعه، «دروازه ملل و حوض در پیشزمینه» نام دارد که نگاتیو شیشهای آن با شمارهی FSA A.6 04.GN.2299 در موسسه اسمیتسونیان طبقهبندی شده است.
منبع: کجارو
خلاصه بازی شمس آذر - تراکتور 
درس هشتاد و هفت
