فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۱۳۵۱۰۲
تاریخ انتشار: ۲۱:۴۹ - ۰۴-۱۱-۱۴۰۴
کد ۱۱۳۵۱۰۲
انتشار: ۲۱:۴۹ - ۰۴-۱۱-۱۴۰۴
جادوی سینما در عصر ایران

وقتی بهرام بیضایی مرگ را به تمسخر می گیرد

وقتی بهرام بیضایی مرگ را به تمسخر می گیرد
شخصیت پردازی لایه ای، دیالوگ های جان دار به همراه انبوهی از ماجراهای جذاب، قصه ای مهیج و تماشایی را ساخته است و بیضایی در مقام کارگردان هم مثل یک جادوگر همه چیز را سر جای خودش قرار داده است.

عصر ایران؛ علی نجومی ــ  یک ماه از مرگ بهرام بیضایی گذشت. حالا او همانند دختر جوان گمشده فیلم کلاغ( ساخته بیضایی به سال ۱۳۵۷) کم‌کم به خاطره ای تبدیل می شود که هر بار اسمش را می شنویم آهنگی زنگ دار در گوشمان می پیچد که به قول علی خان حاتمی  می گوید:

آیین چراغ خاموشی نیست.

می خواهم به این بهانه به مهم ترین فیلم بیضایی(البته به اعتقاد خودم) بپردازم: مسافران ساخته شده به سال ۱۳۷۰ 

هما روستا و خانواده و آینه

فیلمی در مورد مرگ و وزن سنگین و ترسناکش. گویا بیضایی در حدود ۳۵ سال پیش به استقبال مرگ رفته است و مرثیه ای را سروده است که در جدال با زندگی، شاهکار مسلم سینمای بعد از انقلاب را رقم می زند. 

قصه فیلم 

خانه ای بزرگ و قدیمی پر از آدم های جورواجور و سرزنده که همگی برای عروسی دختر کوچک خانواده یعنی ماهرخ آماده می شوند. 

خانم بزرگ (با بازی استثنائی و دست نیافتنی جمیله شیخی) هم چون یک فرمانده اوضاع را تحت کنترل دارد. در این میان یکی از اصلی ترین افراد خانواده یعنی مهتاب (با بازی استادانه هما روستا) هنوز وارد نشده است. او به همراه شوهر و دو فرزندش در شمال زندگی می کند.

آن ها قرار است به زودی به بقیه اهل خانواده ملحق شوند. علاوه بر این ها، مهتاب حامل مهم ترین عنصر فیلم یعنی آینه موروثی خانواده است که قرار است به نوعروس خانواده یعنی ماهرخ برسد. 

قبل از آغاز حرکت از شمال، مهتاب رو به دوربین می کند و می گوید:

ما به تهران نمی رسیم. ما همه می میریم.

این جا است که عیار کار بیضایی روشن می شود.او فیلمی ساخته است که از همان ابتدایش تکلیف ما را مشخص می کند: دنبال تعلیق و سوسپانس نباشید. مهتاب زنده نخواهد ماند.

اما بیضایی چنان صحنه ای برای ستایش زندگی می چیند که بیا و ببین.به تدریج خبر مرگ مهتاب به اعضای خانواده می رسد و همگی به غیر از یک نفر مهیای آن می شوند که صحنه عروسی را به عزا تبدیل کنند و آن یک نفر کسی نیست جز خانم بزرگ. 

او به هیچ عنوان نمی پذیرد که مهتاب مرده است و قدغن می کند که کسی از مرگ حرف بزند اما اهالی خانه چندان این حرف را جدی نمی گیرند و ماتم زده مرگ عزیزانشان هستند. 

بهرام بیضایی

به تدریج واقعیت و توهم در مقابل هم قرار می گیرند. واقعیت مرگ و توهم زنده بودن و همه چیز مهیای سکانس نفس گیر نهایی می شود.

اهمیت فیلم

بیضایی به خوبی می دانست که مرگ چه اهمیت و وزنی در فرهنگ ما ایرانی ها دارد و برای ما گرامیداشت یاد عزیز از دست رفته چه قدر مهم است، اما او با ارجمند دانستن مقام زندگی، مرگ را کوچک می شمارد.

بیضایی آینه موروثی خانواده را گواه می گیرد تا بگوید نور و روشنایی ادامه دارد و همه چیز بستگی به نوع برخورد بازماندگان دارد. 

حالا بعد از این همه سال که مسافران را باز به تماشا نشستم متوجه باورپذیر بودن خانم بزرگ می شوم، حالا که سنم بالاتر رفته و مرگ را نزدیک تر و نزدیک تر می بینم حسرت خانم بزرگ های زندگی را می خورم که عمود خیمه هستند. آن هایی که غم را در دل خود دفن می کنند و فریاد زندگی سر می دهند. 

نقاط قوت فیلم 

فیلم برداری و قاب های بی نقص مهرداد خان فخیمی هنوز هم برای من نمونه اعلای فیلم برداری وطنی است. او سکانس نهایی فیلم و حرکت مهتاب و خانواده اش با آینه را چنان با زبردستی گرفته است که بیشتر تئاتری است تا سینمایی.

بازی جمیله شیخی را بسیار دوست می دارم. استوار و گرم ولی در عین حال با فاصله، گویی جایی آن دوردست ها به دور از هر تشویش و پیش آمدی مثل کوه ایستاده است‌. هنر جمیله شیخی در ایفای نقش خانم بزرگ واقعا شایسته برداشتن کلاه از سر است.

فیلم نامه اثر که خود بهرام خان بیضایی آن را نوشته، خود یک کلاس درس است. شخصیت پردازی لایه ای، دیالوگ های جان دار به همراه انبوهی از ماجراهای جذاب، قصه ای مهیج و تماشایی را ساخته است و بیضایی در مقام کارگردان هم مثل یک جادوگر همه چیز را سر جای خودش قرار داده است تا تماشاچی کل مدت ۱۰۰ دقیقه فیلم، از سر جایش تکان نخورد و به صندلی اش بچسبد.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
ارسال به دوستان
۷ فروند از سریع‌ترین زیردریایی‌های تاریخ؛ از شاهکارهای شوروی تا غول‌های هسته‌ای آمریکا(+عکس) یورش گسترده پلیس مهاجرت آمریکا در جورجیا؛ بازداشت بیش از ۱۲۰۰ مهاجر معاون امنیتی وزیر کشور از بررسی ابعاد مختلف قتل حمیدرضا رجب‌زاده خبر داد صربستان و اسرائیل کارخانه تولید پهپاد افتتاح می‌کنند جذب مدافع جوان نیروی زمینی توسط پرسپولیس با قراردادی پنج‌ساله ضرب‌الاجل سازمان بورس به مالک باشگاه استقلال برای تعیین تکلیف هیئت‌مدیره ادعای سنتکام: ارتش آمریکا به بیش از ۳۰ کشتی اجازه داده تا برای انتقال کمک‌های بشردوستانه از محاصره ایران عبور کنند شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی: اجتماعات در میادین با قوت ادامه خواهد داشت/ تا زمانی که رهبر معظم انقلاب اعلام نکنند، مردم میادین را ترک نمی‌کنند واژگونی مرگبار دو خودرو در محورهای سمنان با ۲ کشته و ۵ مصدوم صدور هشدار نارنجی هواشناسی برای رگبار و وزش باد در ارتفاعات چهار استان نیویورک‌تایمز: کاهش تسلیحات آمریکا در جنگ علیه ایران و تاثیر آن بر چین و روسیه اسپانیا برای مسافران ایتالیایی بازرسی مرزی وضع کرد واژگونی مرگبار خودروی سمند در محور جاسک به چابهار یک فوتی برجا گذاشت بسته اینترنت خبرنگاران فعال شد حضرتی: دشمن را وادار به امضای تفاهم‌نامه کردیم