.png "عصر ایران")
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
به روز شده در: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۶:۰۰
استقبال ولیعهد عربستان از رئیس جمهور ترکیه 
درس دوازدهم
تحلیلی از دکتر امید جهانشاهی، آیندهپژوه
آینده در گرو بازخوانی گذشته / تاریخ ایران را در پادشاهان زنباره و دیدگاه های رادیکال خلاصه نکنیم
خلاصه کردن تاریخ ایران به تاریخ تلخ پادشاهان عیاش و دزد و ظالم و روشنفکران وابسته شاید برای برخی دیدگاههای رادیکال مناسب باشد و به کار توجیه ایدئولوژیک بیاید اما نه درست است نه مفید
عصر ایران؛ امید جهانشاهی- چیستی آینده همواره یکی از موضوعهای جذاب برای جامعه و هم یکی از نگرانیهای عموم بویژه جوانترهاست. کنجکاوی وضعیت آینده به همان اندازه که مهم و جدی است، همواره مبهم و مناقشهبرانگیز هم بوده است.
بسیاری اسیر این ذهنیت کلیشهایاند که برای فکر کردن به آینده و ساختن آینده باید گذشته را رها کرد و به جای اهمیت دادن به مسائل امروز و غوطهوری در دغدغههای روز، تمرکز را متوجه آینده کرد. اما واقعیت این است که گذشته امری رفته و تمام شده نیست بلکه در بستر آنچه «گذشته» و رفته میپنداریم، ساختارهایی شکل گرفته که ذهنیت امروز و در واقع، الگوهای حاکم بر شیوه اندیشیدن امروز را میسازند. ما در چارچوبی به فردا مینگریم و میاندیشیم که در «گذشته» ما شکل گرفته و بر اثر تداوم در دههها تثبیت شده است.
درک و تفسیر ما از وضعیت گذشته، وضعیت حال و آینده به شدت به هم وابسته و از هم متاثرند. وقتی درک و تفسیر درستی از تاریخ خود نداشته باشیم، هرگز نمیتوانیم درک درستی از وضعیت امروز خود بیابیم و بر همین اساس قادر نیستیم تصویری روشن و مطلوب از آینده ایران برای جامعه توصیف کنیم که باورپذیر و انگیزاننده باشد.
آنچه برای آینده میخواهیم و تصویر مطلوبی که میجوییم، ریشه در گفتمان و چارچوبی دارد که در چند دهه گذشته شکل گرفته است.
از این رو، تا زمانی که درسهای معلم انقلاب دکتر شریعتی را بازخوانی و بازنگری نکنیم و نسبت چارچوبهای امروز را با برخی آموزههای گفتمانهای چپ دهه چهل و پنجاه بازنگری نکنیم، نمیتوانیم نسبت امروز خود را با جهان غرب و لذا قدرتهای جهان بازتعریف کنیم و حتی در ساختن تصویری از آینده مطلوب «برای ایران» متمرکز شویم. هنوز نگاه بسیاری از ما به جهان زیر سایه مبارزه مقدس با «جهان کفر و سرمایهداری» است.
درک و تفسیر از گذشته و حال و آینده در هم تنیدهاند. شناخت واقعبینانه وضعیت امروز در گرو شناخت واقعبینانه وضعیت گذشته و تاریخی ماست و داشتن تصویری روشن و مطلوب از آینده مستلزم شناخت درست «گذشته» و «امروز» است. اگر دغدغه آینده ایران داریم باید وسواس این را داشته باشیم که آیا شناخت و تفسیر ما از تاریخ ایران و به ویژه تاریخ مشروطه به این سو، واقعبینانه است؟
آیا شناخت ما از وضعیت امروز جامعه ایران مبتنی بر آمار و دادههای دقیق است؟
برای ساختن تصویری مطلوب از آینده که باورپذیر و انگیزاننده باشد، باید ابتدا به گذشته برگشت.
خلاصه کردن تاریخ ایران به تاریخ تلخ پادشاهان عیاش و دزد و ظالم و روشنفکران خائن و منحرف و وابسته (بجز معدودی)، شاید برای برخی دیدگاههای رادیکال و خاص مناسب باشد و به کار توجیه ایدئولوژیک بیاید اما نه درست است و نه مفید.
روایت درست تاریخ، روایتی نه سفید است و نه سیاه. نه فریبنده و دروغین و نه توجیهکننده رویکردهای بیوطن سوسیالیستی خلقی با انواع نسخههای روایی بومی آن.
روایت واقعبینانه از تاریخ، خاکستری است که هم در تنگناها، دستاوردها را تشخیص میدهد و هم ورای شعارها و نمایشها، کوتاهیها و کاستیها را نشان میدهد.
روایت واقعبینانه از تاریخ روایتی است که در خلال ظلمها و فداکاریها، سختیها و گشایشها، خیانتها و خدمات، مسیر رو به جلوی یک ملت در تکاپو برای ساختن جامعهای بهتر را تصویر میکند؛ و حس حرکت و سازندگی و زندگی را به جامعه امروز منتقل میکند.
چنین روایت واقعبینانه و خاکستری است که امکان فهم وضعیت امروز کمک میکند. و چنین روایت واقعبینانه و خاکستری است که امکانپذیری ساخت آینده مطلوب را ممکن میسازد.
گاهی به گلایه گفته میشود برخی جوانان ناامید از آینده هستند و برخی نوجوان پیوندشان با فرهنگ و هویت ایرانی ضعیف است. این ناامیدی و این پیوند کم رمق هم بیارتباط با در هم تنیدگی شناخت و تفسیر از گذشته و حال و آینده نیست. نگاه جوان به فرهنگ، هویت و وضعیت امروز ایران تنیده است با روایتی که از تاریخ میشنود و آیندهای که برایش تصویر میشود.
زیر سایه روایتی از تاریخ که تقلیل یافته به تاریخ حاکمان فاسد و هوسباز و ظالم و توطئه بیگانگان، و زیر سایه تصویری از آینده که تا حدی مبهم است و چندان نسبتی با توسعه ندارد، اساساً نمیتوان توقع داشت که جوان امروز پیوندی روشن با برخی ارزشهای حاکم امروز داشته باشد.
آینده، گذشته و حال در هم تنیده هستند. درک و تفسیر از این سه را در پیوند با هم باید دید. از این رو، برای ساخت تصویری باورپذیر و انگیزاننده از آینده که شرط واقعی و لازم برای ایجاد امید به آینده است، ناگزیر به بیان شجاعانه و مسئولانه وضعیت واقعی امروز هستیم؛ چیزی که تبیین آن مستلزم روایت واقعبینانه از تاریخ است؛ تاریخی که پویایی و جاری بودن «ایران» را در درازنای تاریخ روایت کند.
لینک کوتاه: کپی لینک
چرا وقتی سرتان را میچرخانید، دستتان بیحس میشود؟ این عارضه چه معنایی دارد؟ زیاد سریال میبینید؟ شما فرد تنهایی هستید ایران رسماً وارد فاز سالمندی شد؛ زنگ خطر برای دهههای آینده مردی که از پای چوبه اعدام بخشیده شد؛ چه اتفاقی افتاد که 11 ماه بعد کشته شد؟ اسرائیلی ها سفر به کجا میروند؟ پلاستیکها ۸۳ میلیون سال زندگی سالم را ربودند غیبتی که دیگر مهم نیست! جملهای که تشویق گرفت، خانهای که حاشیه ساخت؛ ماجرای تازه بیلی آیلیش از لندن تا آتلانتا؛ سفر هوایی کجا اعصابخردکنتر است؟ عربستان می خواهد این روستا یمنی از نقشه پاک شود بدترین مکانها برای قرار دادن لپتاپ؛ با این اشتباهات عمر سیستم خود را کم نکنید روز چهارم جشنواره فجر چهل و چهارم در سینما رسانه ؛ فیلمها و حاشیهها (+عکس) نشانههای خاموش بیماریهای قلبی چرا یونان هواپیماهای جنگنده زیادی دارد؟ حتی بیشتر از فرانسه و بریتانیا زمان، گوشیهایمان و اضطرابی که ولکن نیست