کتاب‌خوانی از خانه شروع می‌شود

عفت حیدری روانشناس اجتماعی بر این باور است که خانه اولین مدرسه زندگی است و کتاب‌خوانی هم از خانه شروع می‌شود کتاب‌خوانی یکی از مهم‌ترین عادت‌هایی است که می‌تواند مسیر زندگی هر انسان را تغییر دهد. بسیاری از افراد گمان می‌کنند که برای تبدیل شدن به یک کتاب‌خوان حرفه‌ای باید به کلاس‌های ویژه بروند یا در محیط‌های فرهنگی خاص قرار بگیرند، اما حقیقت این است که کتاب‌خوانی از یک نقطه بسیار ساده آغاز می‌شود؛ خانه. خانه جایی است که شخصیت، ذهن، عادت‌ها و رفتارهای ما شکل می‌گیرد.

به گزارش میگنا، هر میزان که محیط خانه با کتاب و فرهنگ مطالعه پیوند بیشتری داشته باشد، احتمال اینکه اعضای آن به سمت مطالعه جذب شوند بیشتر می‌شود. کتاب‌خوانی در خانه نه تنها یک عادت فردی بلکه یک رفتار خانوادگی است که می‌تواند بر تمام ابعاد زندگی تأثیر بگذارد.

در خانه‌ای که کتاب جایگاه مشخصی دارد، مطالعه تبدیل به یک رفتار طبیعی و روزمره می‌شود. کودکی که از ماه‌های ابتدایی زندگی در کنار کتاب، داستان و قصه بزرگ می‌شود، ذهنی تصویری‌تر، خلاق‌تر و آماده‌تر برای یادگیری خواهد داشت.

خانه بهترین محیط برای پایه‌گذاری علاقه به کتاب است، زیرا کودک و حتی بزرگسال در این فضا احساس امنیت، آرامش و آزادی عمل بیشتری دارد. برخلاف محیط‌های رسمی، خانه جایی است که هرکس می‌تواند با سرعت، لحن، علاقه و سلیقه خود مطالعه کند و کتابی را انتخاب کند که با روحیه‌اش هماهنگ است.

کتاب‌خوانی از خانه شروع می‌شود

کتاب‌خوانی از خانه شروع می‌شود زیرا اولین محرک‌های ذهنی ما در همین فضا شکل می‌گیرد. وقتی والدین کتاب می‌خوانند یا به خرید کتاب اهمیت می‌دهند، فرزندان ناخودآگاه این رفتار را الگوبرداری می‌کنند. حتی اگر هیچکس در خانه به طور مستقیم فرد را به مطالعه تشویق نکند، همین که کتاب بخشی از محیط بصری خانه باشد، خود یک دعوت ضمنی به مطالعه است. در مقابل خانه‌ای که کتاب در آن دیده نمی‌شود، ناخودآگاه چنین پیامی را منتقل می‌کند که مطالعه بخشی از زندگی روزمره نیست. به همین دلیل خانه باید نخستین پله برای رسیدن به دنیای کتاب باشد.

ادامه پیدا کردن کتاب‌خوانی در خانه نیاز به ایجاد عادت‌هایی دارد که به مرور زمان تقویت می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این عادت‌ها تعیین زمان مشخص برای مطالعه است. وقتی مطالعه بخشی از برنامه زندگی شود، ذهن آن را یک فعالیت جدی و مهم تلقی می‌کند. مثلا مطالعه قبل از خواب یا مطالعه هنگام نوشیدن چای عصرگاهی می‌تواند تبدیل به یک لذت روزمره شود. این عادت‌ها کوچک اما بسیار تأثیرگذار هستند و می‌توانند به مرور زمان علاقه به مطالعه را در اعضای خانواده تقویت کنند. آنچه کتاب‌خوانی را ادامه‌دار می‌کند تکرار، لذت و ارتباط عاطفی با کتاب است.

برای اینکه کتاب‌خوانی در خانه ادامه پیدا کند باید انتخاب کتاب‌ها بر اساس علاقه باشد نه اجبار. افراد زمانی به مطالعه ادامه می‌دهند که از آن لذت ببرند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند که باید همیشه کتاب‌های سنگین، علمی یا کلاسیک بخوانند، در حالی‌که کتاب‌خوانی با هر نوع کتابی می‌تواند آغاز شود. حتی مطالعه یک رمان ساده یا کتاب روانشناسی سبک می‌تواند ارزشمند باشد، زیرا مهم‌ترین هدف این است که فرد با کتاب دوستی برقرار کند. وقتی این رابطه شکل گرفت، به مرور سلیقه تغییر می‌کند و افراد به سراغ کتاب‌های عمیق‌تر می‌روند.

برای تداوم کتاب‌خوانی، ایجاد فضای مناسب نیز مهم است. محیط خانه باید گوشه‌ای آرام داشته باشد که بتوان در آن مطالعه کرد. نیازی به اتاق مجزا نیست؛ حتی یک صندلی کنار پنجره، یک گوشه امن در اتاق یا حتی بخشی از کتابخانه کوچک می‌تواند تبدیل به محل مطالعه شود. نکته مهم این است که فرد هنگام مطالعه احساس راحتی و تمرکز داشته باشد. محیطی که پر از سر و صدا یا حواس‌پرتی باشد باعث می‌شود مطالعه سخت و بی‌لذت به نظر برسد و این مانع ادامه‌دار شدن آن می‌شود.

یکی دیگر از عواملی که باعث می‌شود کتاب‌خوانی از خانه شروع شده و ادامه یابد، ارتباط گفت‌وگویی درباره کتاب‌هاست. وقتی اعضای خانواده درباره کتاب‌ها صحبت می‌کنند، خلاصه‌ای از داستان را تعریف می‌کنند یا نظر خود را درباره مطالب بیان می‌کنند، کتاب‌خوانی تبدیل به یک تجربه مشترک می‌شود. در این حالت مطالعه دیگر یک فعالیت فردی نیست بلکه بخشی از ارتباط خانوادگی است. حتی در خانه‌هایی که فقط یک نفر کتاب می‌خواند، صحبت کردن درباره کتاب می‌تواند به دیگران انگیزه بدهد و مناسب‌ترین روش برای گسترش فرهنگ مطالعه در خانواده باشد.

برای پایداری مطالعه، کتاب باید در دسترس باشد. اگر قرار باشد برای پیدا کردن کتاب زمان طولانی صرف شود یا کتاب در جایی نامناسب نگهداری شود، به مرور علاقه کم می‌شود. دسترس‌پذیری یکی از ساده‌ترین اما اصلی‌ترین عوامل در شکل‌گیری عادت مطالعه است. داشتن کتابخانه خانگی، هرچند کوچک، می‌تواند فضای خانه را فرهنگی‌تر و جذاب‌تر کند. حتی اگر تعداد کتاب‌ها کم باشد، همین که حضور دارند و دیده می‌شوند باعث افزایش تعامل ذهنی با کتاب می‌شود. کتابخانه خانگی نشان می‌دهد که کتاب بخشی از زندگی خانواده است نه یک وسیله تزئینی.

کتاب‌خوانی زمانی در خانه ادامه پیدا می‌کند که تبدیل به یک سبک زندگی شود

سبک زندگی کتاب‌محور یعنی انتخاب آگاهانه برای یادگیری، رشد، پرسشگری و توسعه فردی. وقتی کسی می‌بیند که مطالعه باعث آرامش، افزایش تمرکز، بهبود روابط اجتماعی و رشد ذهنی می‌شود، انگیزه‌اش برای ادامه مطالعه بیشتر می‌شود.

بسیاری از افراد پس از تجربه چند کتاب تأثیرگذار، متوجه می‌شوند که کتاب‌خوانی یک سرمایه‌گذاری بلندمدت است نه یک فعالیت تفننی. این فهم باعث می‌شود مطالعه در زندگی آنها ماندگار شود.

در خانه‌ای که کتاب بخشی از فرهنگ آن است، کتاب‌خوانی به نسل بعد نیز منتقل می‌شود. کودکان در چنین فضایی یاد می‌گیرند که کتاب ابزار فهم دنیا و راهی برای تخیل و خلاقیت است. آن‌ها در آینده نیز این فرهنگ را ادامه می‌دهند و خود خانواده‌هایی مبتنی بر مطالعه تشکیل می‌دهند. بنابراین خانه نه تنها نقطه شروع کتاب‌خوانی است بلکه پلی است برای انتقال فرهنگ مطالعه به نسل‌های آینده. هیچ مدرسه یا نهادی نمی‌تواند تأثیری به اندازه خانه در شکل‌گیری عادت مطالعه داشته باشد زیرا خانه اولین و پایدارترین محل رشد انسان است.

تداوم کتاب‌خوانی نیازمند انتخاب کتاب‌های مناسب هر دوره از زندگی است.

در کودکی، کتاب‌های تصویری و داستانی بهترین گزینه‌اند. در نوجوانی مجموعه‌های ماجراجویانه، رمان‌های انگیزشی و کتاب‌های علمی ساده جذابیت بیشتری دارند. در بزرگسالی نیز هرکس بر اساس نیازهای ذهنی و روحی خود انتخاب می‌کند. کتاب‌خوانی در خانه زمانی ادامه‌دار می‌شود که این انتخاب‌ها با نیازهای درونی هماهنگ باشد. هیچ‌کس نباید خود را مجبور به خواندن کتابی کند که به آن علاقه ندارد. مطالعه باید لذت‌بخش و آزادانه باشد تا بتواند به یک عادت دائمی تبدیل شود.

کتاب‌خوانی در خانه از طریق فناوری قابل ادامه است

کتاب‌خوانی در خانه از طریق فناوری نیز قابل ادامه است. بسیاری از افراد امروز از کتاب‌های الکترونیکی یا پادکست‌های صوتی استفاده می‌کنند. این روش‌ها می‌توانند مطالعه را آسان‌تر کنند، خصوصاً برای کسانی که وقت کم دارند. مهم این است که ارتباط با محتوا حفظ شود. خانه مکانی است که می‌تواند تمام این ابزارها را در اختیار فرد قرار دهد و باعث شود مطالعه بخشی از زندگی روزمره باشد.

عفت حیدری فرهنگ یار تاب آوری ایران و عضو ارشد خانه تاب آوری که ترجمه بالغ بر 70 عنوان کتاب نیز در کارنامه علمی خود دارد تاکید میکند کتاب‌خوانی از خانه شروع می‌شود زیرا خانه اولین مدرسه زندگی است، اولین محیط یادگیری و اولین جایی است که شخصیت انسان در آن شکل می‌گیرد.

ادامه یافتن کتاب‌خوانی نیز به تلاش، عشق، علاقه و ایجاد عادت‌های کوچک اما پایدار بستگی دارد.

مطالعه نه یک وظیفه بلکه یک دوست همیشگی است؛ دوستی که اگر در خانه شکل بگیرد تا پایان عمر همراه انسان باقی خواهد ماند.

خانه باید جایی باشد که کتاب در آن نفس بکشد، دیده شود و در دسترس باشد. اگر کتاب در خانه حضور داشته باشد، ذهن‌ها روشن‌تر، گفتگوها پربارتر و نگاه‌ها عمیق‌تر خواهد شد. کتاب‌خوانی جریانی است که از خانه آغاز می‌شود و اگر درست پرورش یابد، می‌تواند تا همیشه ادامه پیدا کند و زندگی افراد را دگرگون سازد.

دیدار وزرای خارجه ایران و عُمان در ژنو

تماشاخانه

اگر پزشکیان برای رفع فیلترینگ نامه بزند، از سیاست کنار می‌روم / از کودکی تا جوانی و میانسالی شاهد مذاکرات بودیم

چند دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی (تماشا کنید)

فیلم های دیگر