تاریخ:
سقوط مرگبار 2 نفر به چاله آسانسور 
درس صد و شش
ابهام در یارانه نان ۱۴۰۵؛ دولت چه برنامه‌ای دارد؟
ابهام در تعریف «ذی‌نفع نهایی» یارانه نان در بودجه ۱۴۰۵، نگرانی‌ها درباره تکرار تجربه پرهزینه بنزین و ارز را افزایش داده است.
روند سیاست‌گذاری اقتصادی در سال‌های اخیر نشان داده است که فاصله معناداری میان برآوردهای کارشناسی روی کاغذ و نتایج واقعی در سطح جامعه وجود دارد.
به گزارش مهر، تجربه اصلاح نرخ بنزین و حذف ارز ترجیحی نمونه‌ای روشن از این شکاف است؛ جایی که مدل‌های رسمی، اثر تورمی این تصمیمات را کمتر از ۲ درصد برآورد می‌کردند، اما در عمل و با اثرگذاری «انتظارات تورمی»، پیش‌بینی‌ها به رشد حدود ۱۰ درصدی تورم تغییر یافت.
کارشناسان معتقدند در اقتصاد ایران، شوک‌های قیمتی به کالاهای پایه نه بر اساس وزن واقعی آن‌ها در سبد مصرف، بلکه متناسب با برداشت عمومی از آینده اقتصاد عمل می‌کند. از این منظر، هرگونه تغییر در سازوکار تأمین و قیمت‌گذاری نان – به‌عنوان قوت غالب جامعه و نماد امنیت غذایی – می‌تواند حساسیت اجتماعی و تورمی به‌مراتب بیشتری نسبت به سایر کالاها ایجاد کند.
ابهام در جدول ۱۴ بودجه ۱۴۰۵
در لایحه بودجه ۱۴۰۵، در جدول شماره ۱۴، ردیف اعتباری حدود ۲۹۰ هزار میلیارد تومان برای یارانه نان پیش‌بینی شده است؛ رقمی که از نظر عددی تداوم وضعیت گذشته را نشان می‌دهد. اما استفاده از عبارت «پرداخت به ذی‌نفع نهایی» در این جدول، ابهامی جدی ایجاد کرده است.
به گفته تحلیلگران، این عبارت می‌تواند دو تفسیر کاملاً متفاوت داشته باشد؛ نخست آنکه ذی‌نفع نهایی، نانوایان و زنجیره تولید تلقی شوند که در این صورت قیمت نان برای مصرف‌کننده ثابت می‌ماند و دولت مابه‌التفاوت هزینه را به تولیدکننده پرداخت می‌کند. تفسیر دوم اما، خانوار را ذی‌نفع نهایی می‌داند که معنای آن آزادسازی قیمت نان و پرداخت یارانه نقدی یا کالابرگ به مردم است.
کارشناسان تأکید دارند که ایجاد چنین ابهامی در موضوعی با حساسیت بالای اجتماعی، می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های پرریسک در مرحله اجرا شود و انتظار می‌رود قانون‌گذاران با شفاف‌سازی صریح، از تفسیرهای سلیقه‌ای جلوگیری کنند.
شکاف قیمتی؛ فساد یا قابل‌کنترل؟
یکی از استدلال‌های اصلی موافقان آزادسازی قیمت نان، وجود شکاف شدید میان قیمت آرد دولتی و آزاد و احتمال بروز رانت و قاچاق است. با این حال، داده‌های سامانه هوشمندسازی یارانه نان (نانینو) روایت متفاوتی ارائه می‌دهد.
بر اساس این داده‌ها، در حالی که شکاف قیمت آرد دولتی و آزاد از ۱۶ برابر در سال ۱۴۰۱ به حدود ۲۳ برابر در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته، مصرف آرد یارانه‌ای کشور در حدود ۸.۱ میلیون تن (معادل سال ۱۳۹۸) تثبیت شده و افزایش محسوسی نداشته است.
این آمار به گفته کارشناسان نشان می‌دهد که «نظارت سیستمی» توانسته است بدون توسل به آزادسازی قیمت‌ها، مصرف و انحراف را کنترل کند. از این منظر، اتکا صرف به نسخه‌های کلاسیک اقتصاد برای تک‌نرخی‌سازی، بدون توجه به شرایط اجتماعی و سیاسی، می‌تواند هزینه‌های قابل توجهی به همراه داشته باشد.
چالش عدالت در یارانه نقدی
از سوی دیگر، جایگزینی یارانه آرد با یارانه نقدی یا کالابرگ نیز با چالش‌های جدی عدالت توزیعی روبه‌روست. الگوی مصرف نان در کشور یکنواخت نیست و در مناطق روستایی و استان‌های کم‌برخوردار، سهم نان در سبد مصرف خانوار به‌مراتب بیشتر از کلان‌شهرهاست.
پرداخت یارانه سرانه یکسان، عملاً می‌تواند به زیان دهک‌های پایین‌تر تمام شود. علاوه بر این، تجربه حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی نشان داد که یارانه نقدی در برابر تورم عمومی به‌سرعت تضعیف می‌شود، در حالی که نان یارانه‌ای نوعی حمایت پایدار برای امنیت غذایی خانوارها محسوب می‌شود.
تأکید بر تثبیت و اصلاح، نه تغییر ریل
کارشناسان اقتصادی معتقدند بروز برخی مشکلات اجرایی در طرح هوشمندسازی یارانه نان، نباید بهانه‌ای برای کنار گذاشتن این سازوکار باشد. به باور آنان، راه‌حل در «تکمیل و تقویت زیرساخت‌های موجود» و پرداخت به‌موقع مطالبات نانوایان است، نه حرکت شتاب‌زده به سمت آزادسازی قیمت‌ها.
در شرایط کنونی، اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به ثبات و پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارد. حفظ قیمت نان و تداوم عرضه آرد یارانه‌ای، صرفاً یک انتخاب اقتصادی نیست، بلکه ضرورتی اجتماعی برای صیانت از قدرت خرید دهک‌های پایین و جلوگیری از بروز شوک‌های معیشتی و اجتماعی به شمار می‌رود.
لینک کوتاه: کپی لینک
مطالعه جدید: میکروپلاستیک‌ها در برخورد با آب فعال و آسیب‌زا می‌شوند رتبه‌بندی کشورهای جهان بر اساس تعداد جوایز نوبل تا سال ۲۰۲۶ + جایگاه ایران منبع آگاه: هیچ هیأتی از قطر به ایران سفر نکرده است نطق شورانگیز 50 سال پیش که در فضای مجازی دست به دست می‌شود/ زرین‌کوب نیست، همایون‌فر است سازمان هدفمندی: ۳۰ میلیون نفر برای افزایش یارانه ثبت نام کردند دبیر انجمن کشتیرانی: دولت برای اداره کشور به بخش خصوصی نیاز دارد/ اقتصاد دولتی شفابخش نیست مقاومت عراق: پرواز هواپیما‌های آمریکایی بر فراز عراق ادامه دارد روح‌الامینی: لاریجانی و شمخانی قبل از ترور، با قضاوت ها به شهادت رسیده بودند/ شمخانی بدون سر دفن شد ادعای روبیو: توافق با ایران بسیار دشوار است ادعای نتانیاهو علیه ایران: ترامپ و من با هم اقدام می‌کنیم عاصم منیر: مسائل مرزی میان ایران و پاکستان موقت و فنی بود؛ مرز دو کشور از امروز باز شده ترامپ: در فرانسه یک انقلاب تمام عیار در جریان است متکی: ترامپ مثل «گاو نری با شاخ، اما بدون خرد» است! هشدار ملونی به معترضان ایتالیایی: با زندان و جریمه نقدی مواجه خواهید شد یمن: عربستان طی ۲۴ ساعت گذشته ۹۳ حمله هوایی و موشکی انجام داد
نظرسنجی
پیش بینی شما: قبل از انتخابات آمریکا، به ایران حمله می شود؟