اساطیر ایران؛ امشاسپندان: خدایان زن در اساطیر ایرانی

 اساطیر ایران از جنبه‌های متفاوتی قابلیت بررسی دارند. یکی از جنبه‌های قابل‌بررسی این اساطیر نقشی است که زنان در آن ایفا می‌کنند. زنان در اساطیر ایرانی از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند.

به گزارش فرارو، افزون‌بر ایزدان، تعدادی از امشاسپندان نیز زن هستند. این ایزدان و امشاسپندان زن، از دیرباز مورد ستایش بوده و سهم زیادی از نذورات مردم را در اختیار داشته‌اند. دراین‌بین اگرچه که آناهیتا معروف‌ترین چهره به شمار می‌رود، اما تنها چهره زنانه در میان اساطیر ایرانی نیست.

خدایان زن در اساطیر ایرانی

مطابق با اساطیر ایرانی، درابتدا اهورامزدا بود. سپس امشاسپندان و در ادامه نیز ایزدان آفریده شدند. این سلسله‌مراتب مبین جایگاه ویژه هریک از این گروه‌هاست که در راس آن‌ها اهورامزدا به‌عنوان خدای خدایان قرار دارد.

در بین ایزدان و امشاسپندان هستند چهره‌هایی که مردانه نبوده و به‌تمامی مبین اهمیت حضور زنان در جوامع ایرانی به حساب می‌روند. دراین‌بین باید از اَرمَیتی یا اسپندارمذ، هَوروَتات یا خرداد و اَمِرِتات یا امرداد یا مرداد نام برد.

اَرمَیتی یا اسپندارمذ یا اسفند (اخلاص)

اسپندارمذ درواقع دختر اهورامزدا بوده و در سمت چپ او می‌نشیند. وی، امشاسپندی است که زمین را زیر نظر داشته و به گله‌های حیوانات چراگاهی برای چریدن عرضه می‌دارد. او همچنین چنان‌که از نامش نیز برمی‌آید، محافظ «بجااندیشی و اندیشه پاک» در زمین است. از اسپندارمذ به‌عنوان مظهر فرمانبرداری و ایمان یاد می‌شود. این امشاسپند، از حضور مردمان پارسا بر زمین خشنود شده و زمانی که بدی بر جهان حاکم باشد اندوهگین خواهد شد. دشمنان اصلی اسپندارمذ، تَرومَیتی یا گستاخی و پَریمَیتی یا کج‌اندیشی هستند.

جالب‌توجه است که به‌مناسبت بزرگداشت اسپندارمذ، ایرانیان باستان، زنان را ارج می‌نهادند و این روز که هرساله در اسفندماه بود، به‌نوعی روز زن در نگاه ایرانیان باستان به شمار می‌‍رفت.

هَوروَتات یا خرداد (کمال)

خرداد یکی دیگر از امشاسپندانِ زن است. او با آب و گیاه ارتباط داشته و ثروت را به‌عنوان هدیه برای افرادی که در زمین پارسایی را پیشه می‌کنند به‌ ارمغان می‌آورد. خرداد، درواقع مظهری از کمال و رشد است که نوع بشر را نجات داده و از آن‌ها پاسداری می‌نماید.

اَمِرِتات یا امرداد یا مرداد (بی‌مرگی)

همان‌گونه که از نام این امشاسپند نیز برمی‌آید، او مظهری برای بی‌مرگی و جاودانگی انسان است که بخش زیادی از نذورات انسان‌ها را به خود اختصاص می‌دهد. امرداد نیز مانند خرداد با گیاهان در ارتباط بوده و دراثر خواست و اراده وی، گیاهان تازه بر زمین روییده و زمین بارور می‌شود. درواقع هم خرداد و هم امرداد، نمایندگان آرمانی زندگی و رویش هستند. هماوردان اصلی این دو نیز گرسنگی و تشنگی هستند که درصورتی‌که مردمان در پرستش امرداد و خرداد قصور به خرج بدهند، گرسنگی و تشنگی بر جهان مسلط خواهند شد.

اصغر ضرابی، روزنامه‌نگار شناخته‌شده مطبوعات درگذشت

بیشتر بخوانید:

امشاسپندان؛ با فرزندان اهورامزدا آشنا شوید!

تماشاخانه

جتی که مثل موشک سقوط کرد؛ رؤیای دختری که در آسمان ناتمام ماند

پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ راز شهری که زیر زمین پنهان شده است / ۲ هزار سال پیش با الهام از لانه مورچه‌ها ساخته شد

فیلم های دیگر