آلودگی پنهان در هوای خانه؛ چگونه از تنفس میکروپلاستیک ها جلوگیری کنیم؟

عصر ایران - شاید تصور کنید آلودگی هوا پدیده‌ای است که فقط در خیابان‌های شلوغ و پشت ترافیک با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنیم، اما واقعیت تلخ این است که هوای داخل خانه‌های ما با لایه‌ای نامرئی از «میکروپلاستیک‌ها» اشباع شده است. تحقیقات نشان می‌دهد که ما سالانه ممکن است صدها هزار تا میلیون‌ها ذره پلاستیکی بسیار ریز را تنفس کنیم. با این حال، خبر خوب این است که با چند تغییر ساده در سبک زندگی، می‌توانیم میزان مواجهه با این ذرات خطرناک را به شکل چشمگیری کاهش دهیم.

اگر به برچسب لباس‌هایی که امروز پوشیده‌اید نگاهی بیندازید، به احتمال زیاد نام الیاف مصنوعی را در آن‌ها خواهید دید. این پارچه‌ها ارزان، رنگارنگ و متنوع هستند، اما همین لباس‌های راحت، یکی از متهمان اصلی انتشار آلودگی‌های پلاستیکی در هوای خانه به شمار می‌روند.

میکروپلاستیک‌ها از کجا وارد ریه‌های ما می‌شوند؟

وقتی یک پلیور با الیاف مصنوعی را می‌شویید، خشک می‌کنید، تکان می‌دهید یا حتی صرفاً آن را می‌پوشید و حرکت می‌کنید، هزاران فیبر میکروسکوپی در هوا آزاد می‌شوند. با هر دم، ابری از این ذرات ریز وارد مجاری تنفسی شما می‌شود.

دانشمندان بر این باورند که بخش عمده‌ای از مواجهه ما با میکروپلاستیک‌ها در محیط‌های بسته اتفاق می‌افتد. دانا بار (Dana Barr)، استاد علوم مواجهه در دانشگاه اموری (Emory) آتلانتا، می‌گوید: «میکروپلاستیک‌ها همه جا هستند و راهی برای فرار کامل از آن‌ها وجود ندارد، اما با تغییر در رفتار و عادات روزمره، می‌توان مواجهه با آن‌ها را به مرور زمان به شدت کاهش داد.»

چرا هوای داخل خانه خطرناکتر از فضای باز است؟

ما حدود 90 درصد از عمر خود را در محیط‌های بسته سپری می‌کنیم. مطالعه‌ای در سال 2021 نشان داد که غلظت میکروپلاستیک‌ها در هوای داخل خانه 8 برابر بیشتر از فضای باز است. جالب اینجاست که حتی در خانه‌هایی که بیشتر از الیاف طبیعی استفاده می‌کردند، باز هم سطح پلاستیک‌های معلق در فضا بالا بود.

یک پژوهش جالب نشان می‌دهد که هنگام تهیه غذایی مانند صدف (که خودش حاوی میکروپلاستیک است)، مقدار پلاستیکی که حین آشپزی تنفس می‌کنید، بسیار بیشتر از مقداری است که با خوردن آن غذا وارد بدنتان می‌شود. در واقع، تنفس، مسیر اصلی ورود این آلاینده‌ها به بدن ماست.

گردوغبار؛ مخزن پلاستیکی زیر پای کودکان

ذرات ریز پلاستیک وقتی از هوا ته‌نشین می‌شوند، در گردوغبار خانه جا خوش می‌کنند. جرون سونک (Jeroen Sonke)، زیست‌شیمیدان مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه، در مطالعات خود دریافت که در هر متر مکعب از هوای داخل خانه به‌طور متوسط بیش از 500 قطعه پلاستیکی وجود دارد. این عدد در داخل خودروها به بیش از 2200 قطعه می‌رسد.

این وضعیت برای نوزادانی که روی زمین سینه خیز می‌روند خطرناک‌تر است، چرا که صورت آن‌ها در نزدیکی فرش و موکت قرار دارد. طبق محاسبات، یک نوزاد ممکن است روزانه بین 19000 تا 75000 ذره پلاستیکی ریز را تنفس کند. این عدد برای بزرگسالان بین 28000 تا 108000 ذره در روز تخمین زده می‌شود.

راهکارهای عملی برای کاهش میکروپلاستیک در خانه

تغییر در عادات شستشو و انتخاب وسایل خانه می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. در ادامه راهکارهای کلیدی برای مقابله با این بحران خاموش آورده شده است:

1. بازنگری در نحوه شستشوی لباس‌ها

ماشین‌های لباسشویی و خشک‌کن‌ها منابع بزرگ تولید میکروپلاستیک هستند.

• نصب فیلتر: می‌توانید برای ماشین لباسشویی خود فیلترهای مخصوص تهیه کنید که تا 90 درصد جلوی خروج الیاف مصنوعی را می‌گیرند.
• شستشوی هوشمندانه: آنلیز آدریان (Annelise Adrian) از صندوق جهانی طبیعت پیشنهاد می‌کند که لباس‌ها را فقط در زمان نیاز بشویید و اجازه دهید ظرفیت ماشین کاملاً پر شود تا اصطکاک بین لباس‌ها و ریزش الیاف کمتر شود.
• خشک کردن در هوای آزاد: در صورت امکان، به جای استفاده از خشک‌کن‌های حرارتی، لباس‌ها را در فضای باز خشک کنید.

2. انتخاب الیاف طبیعی

جایگزین کردن لباس‌ها و لوازم منزل (مثل پرده و فرش) با الیاف طبیعی نظیر پنبه، پشم یا کتان می‌تواند مواجهه شما را کاهش دهد. برخلاف پلاستیک، الیاف طبیعی در بدن تجزیه می‌شوند. اگر بودجه خرید لباس‌های نو با الیاف طبیعی را ندارید، خرید لباس‌های دست‌دوم با کیفیت که از پنبه یا پشم ارگانیک تهیه شده‌اند، یک گزینه هوشمندانه و اقتصادی است.

3. نظافت صحیح و استفاده از فیلتر هپا (HEPA)

جاروبرقی کشیدن می‌تواند ذرات ته‌نشین شده را جمع کند، اما اگر دستگاه شما استاندارد نباشد، ممکن است این ذرات را دوباره در هوا پخش کند.

• جارو با فیلتر هپا: از جاروبرقی‌هایی استفاده کنید که دارای فیلتر HEPA و سیستم کاملاً ایزوله هستند. این فیلترها برای به دام انداختن ذرات بسیار ریز طراحی شده‌اند.
• نظافت مرطوب: قبل از جاروبرقی کشیدن، سطوح سخت را با یک دستمال یا تی مرطوب پاک کنید تا ذرات به جای معلق شدن در هوا، به دستمال بچسبند.
• تهویه همزمان: هنگام نظافت، پنجره‌ها را باز بگذارید یا دستگاه تصفیه هوا را روشن کنید.

4. استفاده از دستگاه تصفیه هوا

دستگاه‌های تصفیه هوای دارای فیلتر هپا می‌توانند بیش از 99 درصد ذرات ریز را از محیط حذف کنند. دانا بار توصیه می‌کند دستگاه‌هایی را انتخاب کنید که دارای چندین مرحله فیلتراسیون هستند تا بتوانند ذرات در اندازه‌های مختلف را شکار کنند. توجه داشته باشید که کولرهای گازی به تنهایی نه تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه ممکن است باعث چرخش بیشتر ذرات پلاستیکی در اتاق شوند.

تاثیرات میکروپلاستیک بر سلامت انسان

اگرچه تحقیقات در این زمینه هنوز در مراحل اولیه است، اما نتایج فعلی نگران‌کننده هستند. ذرات کوچکتر از 20 میکرومتر می‌توانند باعث ایجاد التهاب در بافت‌ها شوند و ذرات کوچکتر از 5 میکرومتر حتی قادرند وارد سلول‌ها شده و در اندام‌های مختلف تجمع کنند.

مطالعات نشان داده‌اند که ریه، بیشترین میزان تجمع میکروپلاستیک را در بدن انسان دارد. الیاف پلاستیکی به دلیل شکل خاص خود، بیشترین پایداری را در بدن دارند و می‌توانند از ریه عبور کرده و وارد جریان خون یا سیستم لنفاوی شوند. استفانی رایت (Stephanie Wright)، پژوهشگر امپریال کالج لندن، اشاره می‌کند که این ذرات همچنین می‌توانند حامل باکتری‌ها و مواد سمی دیگر باشند که سمیت آن‌ها را در بدن دوچندان می‌کند.

در نهایت، اگرچه مقابله با آلودگی پلاستیکی نیازمند تغییرات سیستمی و جهانی است، اما کنترل محیط خانه و تغییر عادات روزمره، اولین و مهم‌ترین گام برای محافظت از سلامت خود و خانواده‌تان در برابر این ذرات نادیدنی است.

منبع: bbc

«تفنگ» چگونه وارد سرزمین سامورایی‌ها شد؟

بیشتر بخوانید:

تأثیر آلودگی هوا بر سلامت روان: چرا هوای آلوده ما را افسرده و کم‌انرژی می‌کند؟

این ۷ گیاه آپارتمانی، هوای خانه را تمیز می‌کنند

۴ راه ایجاد هوای پاک در خانه

تماشاخانه

اگر تصمیم‌گیر بودم، بساط مصادره اموال را جمع می‌کردم / انرژی خورشیدی نمی‌تواند به‌تنهایی ایران را از بحران برق نجات دهد / خودکفایی به بهای نابودی منابع تمام می‌شود / توسعه آکواریومی ممکن نیست

سد سجاد رود ؛ تخریب جنگل و آوارگی مردم / کوچ اجباری و خانه و زمین‌هایی که غرق می‌شوند

فیلم های دیگر