تاریخ:
آشپزی در طبیعت با ساندویچ استیک آبدار و سس پنیر 
درس هفتاد و دو
چرا مهارت دوچرخه سواری هرگز از یادمان نمی رود؟
در نگاه اول، به یاد آوردن نحوه حفظ تعادل روی دوچرخه و به خاطر سپردن تاریخ تولد یک عزیز، بسیار شبیه به هم به نظر میرسند. هرچه باشد، هر دو از جنس اطلاعاتی هستند که در گذشته آنها را یاد گرفتهاید. بنابراین منطقی به نظر میرسد که مغز هر دو را به یک شکل پردازش کند.
عصر ایران - مغز ما مهارتهای فیزیکی را کاملاً متفاوت از اطلاعات و روزمرگیها ذخیره میکند؛ به همین دلیل است که برخی کارها برای همیشه در ذهنمان حک میشوند و پاک کردن آنها تقریباً غیرممکن است.
حتماً برای شما هم پیش آمده که فراموش کنید همین دیروز چه لباسی پوشیده بودید یا برای امشب چه برنامهای دارید! اما اگر همین ذهن فراموشکار را روی زین یک دوچرخه بنشانید، حتی اگر سالها یا دههها از آخرین باری که رکاب زدهاید گذشته باشد، به احتمال خیلی زیاد بدون هیچ مشکلی تعادلش را حفظ کرده و مسیر را طی میکند.
عبارت معروف «مثل دوچرخهسواری است» (کنایه از کاری که هرگز فراموش نمیشود) بیدلیل به وجود نیامده است. شواهد علمی بسیاری در حوزه عصبشناسیِ حافظه، این موضوع را تایید میکنند. اما واقعاً در مغز ما چه میگذرد که مهارت رکاب زدن تا آخر عمر با ما میماند؟
پیچیدگیهای جذاب انواع حافظه در مغز
در نگاه اول، به یاد آوردن نحوه حفظ تعادل روی دوچرخه و به خاطر سپردن تاریخ تولد یک عزیز، بسیار شبیه به هم به نظر میرسند. هرچه باشد، هر دو از جنس اطلاعاتی هستند که در گذشته آنها را یاد گرفتهاید. بنابراین منطقی به نظر میرسد که مغز هر دو را به یک شکل پردازش کند.
اما دکتر اندرو بودسون، استاد عصبشناسی دانشگاه بوستون و نویسنده کتاب «چرا فراموش میکنیم و چگونه بهتر به یاد بیاوریم»، توضیح میدهد که این تصور کاملاً اشتباه است. به گفته او، انسانها دارای سه نوع کاملاً مجزا از حافظه بلندمدت هستند که هر کدام از طریق مسیرهای متفاوتی در مغز پردازش، ذخیره و بازیابی میشوند:
- حافظه معنایی (Semantic Memory): این بخش از مغز، اطلاعات و حقایق پایه را ذخیره میکند تا بتوانیم دنیای اطرافمان را درک کنیم. اینکه بدانیم چگونه از ابزارهایی مثل توستر یا پیچگوشتی استفاده کنیم، یا تفاوت بین یک گربه و سگ را تشخیص دهیم، بر عهده این بخش از حافظه است.
- حافظه رویدادی (Episodic Memory): این نوع حافظه به خاطرات بلندمدتی مربوط میشود که شخصاً آنها را با تمام وجود تجربه کردهایم؛ مانند خاطره اولین روز مدرسه، یک سفر هیجانانگیز یا یک جشن تولد خاص.
- حافظه رویهای یا عملکردی (Procedural Memory): این همان کلید معمای ماست! این حافظه به ما اجازه میدهد مهارتهایی را که به مرور زمان به یک عادت ناخودآگاه و خودکار تبدیل شدهاند، در ذهن نگه داریم؛ کارهایی مثل نواختن گیتار و البته، دوچرخهسواری. (آنچه ما در زبان عامیانه به عنوان «حافظه عضلانی» میشناسیم، در واقع زیرمجموعهای از همین حافظه رویهای است. به عبارتی، تمام حافظههای عضلانی از نوع رویهای هستند، اما هر حافظه رویهای لزوماً عضلانی نیست).
آیا دوچرخهسواری یک مهارت استثنایی است؟
واقعیت این است که هیچ ویژگی جادویی و منحصربهفردی در مورد خودِ عمل دوچرخهسواری وجود ندارد. این اصطلاح معروف میتوانست در مورد مهارتهای فیزیکی دیگری مثل اسکیتسواری یا شنا کردن هم به کار برود.
نکته جالب توجه از نظر تاریخی این است که تا پیش از دهه چهل میلادی، «شنا کردن» مثال اصلی و رایج مردم برای مهارتی بود که هرگز فراموش نمیشود؛ اما با انفجار ناگهانی محبوبیت دوچرخه در آن دوران، رکاب زدن جای شنا را در فرهنگ عامه گرفت و به نمادِ مهارتهای ماندگار در ذهن انسان تبدیل شد.
در نهایت، دفعه بعد که پس از سالها سوار دوچرخه شدید و به راحتی شروع به حرکت کردید، میتوانید از «حافظه رویهای» مغزتان تشکر کنید که بیسروصدا، این مهارت ارزشمند را برای شما زنده نگه داشته است.
منبع: popsci
لینک کوتاه: کپی لینک
چگونه شطرنج به سرگرمی محبوب اشراف اروپای قرون وسطی تبدیل شد؟(+عکس) چگونه جنگ جهانی اول همه دنیا را تا همین امروز به آشوب کشید؟ حکایت اولین مستراحهای عمومی در تهران/ وقتی «کناسی» شغل پردرآمدی بود چرا مصریان باستان عاشق گربهها بودند؟ کاتبان سومری دوران باستان چگونه «هیچ» را ثبت کردند؟(+عکس) نخستین ورزشکار المپیکی ایران که بود؟ ۱۵ پستانداری که بیشتر از همنوعان خود در حیات وحش میخوابند (+ اینفوگرافیک) از غار سون دونگ در ویتنام چه می دانید؟(+عکس) زردچوبه تقلبی را با یک لیوان آب بشناسید/ ۵ راه ساده برای تشخیص زردچوبه اصل + روش صحیح نگهداری زردچوبه هنوز خیلی ها روش دم کردن قهوه ترک روی گاز را بلد نیستند کیمچی؛ معروفترین سوپرفود تخمیری جهان که از فوایدش شگفتزده میشوید + روش تهیه میلیاردر قاجاری که بزرگترین کتابخانه ایران را ساخت/ زندگی شگفتانگیز حاج حسین آقا ملک علائم ساس در منزل؛ راههای شناسایی و نابودی اصولی ساس ۵ گوشی هوشمند که بیشترین ارزش فروش مجدد را در سال ۲۰۲۶ حفظ میکنند از پارک سرسبز اشرافِ قجری، تنها یک درِ چوبی باقی مانده است(+عکس)