تاریخ:
شاهکار عبدولی در ناگویا؛ شکست قهرمان المپیک و طلای آسیا 
درس نود و هشت
چرا مهارت دوچرخه سواری هرگز از یادمان نمی رود؟
در نگاه اول، به یاد آوردن نحوه حفظ تعادل روی دوچرخه و به خاطر سپردن تاریخ تولد یک عزیز، بسیار شبیه به هم به نظر می‌رسند. هرچه باشد، هر دو از جنس اطلاعاتی هستند که در گذشته آن‌ها را یاد گرفته‌اید. بنابراین منطقی به نظر می‌رسد که مغز هر دو را به یک شکل پردازش کند.
عصر ایران - مغز ما مهارت‌های فیزیکی را کاملاً متفاوت از اطلاعات و روزمرگی‌ها ذخیره می‌کند؛ به همین دلیل است که برخی کارها برای همیشه در ذهنمان حک می‌شوند و پاک کردن آن‌ها تقریباً غیرممکن است.
حتماً برای شما هم پیش آمده که فراموش کنید همین دیروز چه لباسی پوشیده بودید یا برای امشب چه برنامه‌ای دارید! اما اگر همین ذهن فراموش‌کار را روی زین یک دوچرخه بنشانید، حتی اگر سال‌ها یا دهه‌ها از آخرین باری که رکاب زده‌اید گذشته باشد، به احتمال خیلی زیاد بدون هیچ مشکلی تعادلش را حفظ کرده و مسیر را طی می‌کند.
عبارت معروف «مثل دوچرخه‌سواری است» (کنایه از کاری که هرگز فراموش نمی‌شود) بی‌دلیل به وجود نیامده است. شواهد علمی بسیاری در حوزه عصب‌شناسیِ حافظه، این موضوع را تایید می‌کنند. اما واقعاً در مغز ما چه می‌گذرد که مهارت رکاب زدن تا آخر عمر با ما می‌ماند؟
پیچیدگی‌های جذاب انواع حافظه در مغز
در نگاه اول، به یاد آوردن نحوه حفظ تعادل روی دوچرخه و به خاطر سپردن تاریخ تولد یک عزیز، بسیار شبیه به هم به نظر می‌رسند. هرچه باشد، هر دو از جنس اطلاعاتی هستند که در گذشته آن‌ها را یاد گرفته‌اید. بنابراین منطقی به نظر می‌رسد که مغز هر دو را به یک شکل پردازش کند.
اما دکتر اندرو بودسون، استاد عصب‌شناسی دانشگاه بوستون و نویسنده کتاب «چرا فراموش می‌کنیم و چگونه بهتر به یاد بیاوریم»، توضیح می‌دهد که این تصور کاملاً اشتباه است. به گفته او، انسان‌ها دارای سه نوع کاملاً مجزا از حافظه بلندمدت هستند که هر کدام از طریق مسیرهای متفاوتی در مغز پردازش، ذخیره و بازیابی می‌شوند:
- حافظه معنایی (Semantic Memory): این بخش از مغز، اطلاعات و حقایق پایه را ذخیره می‌کند تا بتوانیم دنیای اطرافمان را درک کنیم. اینکه بدانیم چگونه از ابزارهایی مثل توستر یا پیچ‌گوشتی استفاده کنیم، یا تفاوت بین یک گربه و سگ را تشخیص دهیم، بر عهده این بخش از حافظه است.
- حافظه رویدادی (Episodic Memory): این نوع حافظه به خاطرات بلندمدتی مربوط می‌شود که شخصاً آن‌ها را با تمام وجود تجربه کرده‌ایم؛ مانند خاطره اولین روز مدرسه، یک سفر هیجان‌انگیز یا یک جشن تولد خاص.
- حافظه رویه‌ای یا عملکردی (Procedural Memory): این همان کلید معمای ماست! این حافظه به ما اجازه می‌دهد مهارت‌هایی را که به مرور زمان به یک عادت ناخودآگاه و خودکار تبدیل شده‌اند، در ذهن نگه داریم؛ کارهایی مثل نواختن گیتار و البته، دوچرخه‌سواری. (آنچه ما در زبان عامیانه به عنوان «حافظه عضلانی» می‌شناسیم، در واقع زیرمجموعه‌ای از همین حافظه رویه‌ای است. به عبارتی، تمام حافظه‌های عضلانی از نوع رویه‌ای هستند، اما هر حافظه رویه‌ای لزوماً عضلانی نیست).
آیا دوچرخه‌سواری یک مهارت استثنایی است؟
واقعیت این است که هیچ ویژگی جادویی و منحصربه‌فردی در مورد خودِ عمل دوچرخه‌سواری وجود ندارد. این اصطلاح معروف می‌توانست در مورد مهارت‌های فیزیکی دیگری مثل اسکیت‌سواری یا شنا کردن هم به کار برود.
نکته جالب توجه از نظر تاریخی این است که تا پیش از دهه چهل میلادی، «شنا کردن» مثال اصلی و رایج مردم برای مهارتی بود که هرگز فراموش نمی‌شود؛ اما با انفجار ناگهانی محبوبیت دوچرخه در آن دوران، رکاب زدن جای شنا را در فرهنگ عامه گرفت و به نمادِ مهارت‌های ماندگار در ذهن انسان تبدیل شد.
در نهایت، دفعه بعد که پس از سال‌ها سوار دوچرخه شدید و به راحتی شروع به حرکت کردید، می‌توانید از «حافظه رویه‌ای» مغزتان تشکر کنید که بی‌سروصدا، این مهارت ارزشمند را برای شما زنده نگه داشته است.
منبع: popsci
لینک کوتاه: کپی لینک
مخترع موتور دیزل به طرز مرموزی ناپدید شد؛ ۷ مهر ۱۲۹۲ منشور کوروش؛ ماجرای استوانه‌ای سفالی با عمر دو هزار و پانصد و شصت‌وپنج ساله علم روان‌شناسی پاسخ می‌دهد: چرا بعضی آدم‌ها در برابر فهمیدن مقاومت می‌کنند؟ تخلیه خشم لزوماً حالتان را بهتر نمی‌کند؛ راهکارهای آرام‌کننده مؤثرتر هستند برای هر غذایی چه پیازی باید استفاده کرد؟(اینفوگرافیک) یافته شگفت‌انگیز علم روان‌شناسی: ارتباط ظریف میان سرعت سخن گفتن و ادب داریوش بزرگ چگونه شاهنشاهی هخامنشی را دوباره سرپا کرد؟ روش‌های عجیب تکدی‌گری در تهران قدیم؛ کسب درآمد از مرده بی‌صاحب ایرانی ها چطور با تریاک آشنا شدند؟ تصمیم‌گیری درست چیست؟ آموزش گام‌به‌گام و نکات کلیدی برای انتخاب بهتر «بچه ناف تهرون» کیست؟ دستمزدهای فیلم‌فارسی چگونه جابجا شد؟/ فردین گران‌ترین بازیگر بود چرا ظل السلطان، پسر بزرگ ناصرالدین شاه به پادشاهی نرسید؟(+عکس) پارادوکس شادی و اندوه؛ چرا پشت تحولات مثبت، سوگی پنهان نهفته است؟ این ۶ عادات قدیمی نظافت را کنار بگذارید