تاریخ:
تماشای بازی ایران و بلژیک در محل مذاکرات با آمریکا 
درس پنجاه و شش
دم ؛ شاهکار مهندسی طبیعت (+اینفوگرافیک)
دم در دنیای حیات وحش صرفا تکه ای اضافه از بدن نیست؛ از سیستم پیشران خرچنگ تا انبار ذخیره انرژی مارمولک، با کاربردهای حیاتی دم حیوانات آشنا شوید.
عصر ایران - وقتی به دم حیوانات فکر می کنیم، معمولا تصویری از تکان خوردن دم یک سگ به نشانه خوشحالی یا مگس پرانی اسب ها در مزرعه به ذهنمان می آید. اما در جغرافیای وسیع حیات وحش، این اندام نقش هایی بسیار پیچیده تر، حیاتی تر و گاهی عجیب تر از یک ابزار ساده تعادلی ایفا می کند.
تکامل، دم را در بسیاری از گونه ها به یک «آچار فرانسه» تبدیل کرده است؛ ابزاری تخصصی برای بقا، ارتباط و حتی ذخیره انرژی که بدون آن، ادامه زندگی برای جانور غیرممکن می شود. در این مطلب نگاهی می اندازیم به چهار نمونه شگفت انگیز از قدرت خداوند در آفرینش طبیعت و شاهکارهای مهندسی.
طاووس؛ هنرنمایی و تابلوی تبلیغاتی در خدمت بقا
وقتی طاووس نر دم باشکوه خود را باز می کند، در واقع در حال نمایش یکی از پیچیده ترین و مجلل ترین ساختارهای بصری در قلمرو حیوانات است. این دم ملوون و خیره کننده، صرفا برای زیبایی نیست؛ بلکه یک سیگنال حیاتی در طول فصل جفت گیری است. کیفیت، اندازه و تعداد لکه های چشم مانند روی پرهای دم، نشان دهنده سلامت ژنتیکی و قدرت بقای طاووس نر است. در واقع، این اندام مانند یک تابلوی تبلیغاتی زنده عمل می کند که پیام «من قوی ترین هستم» را به جفت های احتمالی مخابره می کند.
سگ آبی؛ ابزار چندکاره مهندسی طبیعت
اگر قرار باشد جایزه کاربردی ترین دم را به یک حیوان بدهیم، «سگ آبی» یکی از کاندیداهای اصلی است. دم پهن و پارومانند این پستاندار، در آب به عنوان یک سکان هدایت کننده بی نقص عمل می کند. اما کارایی آن به محیط آبی ختم نمی شود؛ سگ آبی روی زمین خشکی از دمش به عنوان تکیه گاه و پایه استفاده می کند تا بتواند راحت تر بایستد و درختان را بجود. افزون بر این، در صورت احساس خطر، با کوبیدن محکم دم خود روی سطح آب، صدایی بلند ایجاد می کند که هم به عنوان سیستم هشدار برای اعضای خانواده و هم به عنوان ابزار دفاعی برای فراری دادن مهاجمان کاربرد دارد.
گکوی پلنگی؛ یک انبار آذوقه متحرک
برای جانورانی که در محیط های خشک و بیابانی زندگی می کنند، پیدا کردن غذا همیشه تضمین شده نیست. «گکوی پلنگی» (نوعی مارمولک) برای حل این بحران، راهبرد فوق العاده ای دارد. این خزنده کوچک، چربی و مواد مغذی مازاد خود را در دمش ذخیره می کند. در روزهای کمبود غذا و خشکسالی، این دم حجیم به یک بانک انرژی حیاتی تبدیل می شود که مخارج سوخت و ساز بدن حیوان را تامین می کند. جالب اینجاست که ضخامت دم یک گکو، معیار خوبی برای سنجش میزان سلامتی و تغذیه مناسب اوست.
شاه میگوی صخره ای؛ سیستم پیشران فرار اضطراری
در اعماق دریا، سرعت در فرار حرف اول را برای بقا می زند. «شاه میگوی صخره ای» از ساختار عضلانی و پهن دم خود به عنوان یک موتور جت مکانیکی استفاده می کند. این سخت پوست هنگام مواجهه با شکارچیان، با انقباض شدید و سریع دمش به سمت شکم، حجم زیادی از آب را به جلو می راند و خودش را با سرعتی چشمگیر به سمت عقب پرتاب می کند. این مکانیزم حرکتی معکوس و ناگهانی، به او اجازه می دهد در یک چشم به هم زدن از شکارچیان فرار کند.
جدول مقایسه ای کاربردهای تخصصی دم در حیوانات
|
نام حیوان |
کاربرد اصلی دم |
مکانیسم عملکرد |
نقش حیاتی در بقا |
|
طاووس |
سیگنال دهی بصری و جفت گیری |
باز کردن پرهای رنگارنگ چتری شکل |
بقای نسل و انتخاب جفت بر اساس سلامت ژنتیکی |
|
سگ آبی |
ابزار چندکاره (سکان، تکیه گاه، هشدار) |
هدایت در آب، پایه ای برای ایستادن، کوبیدن روی آب |
ناوبری راحت، تغذیه در خشکی و اعلام خطر به گروه |
|
گکوی پلنگی |
ذخیره سازی انرژی (بانک چربی) |
ذخیره چربی و مواد مغذی مازاد در بافت دم |
زنده ماندن در دوره های طولانی خشکسالی و کمبود غذا |
|
شاه میگوی صخره ای |
سیستم پیشران اضطراری |
انقباض سریع عضلات دم به سمت شکم |
فرار ناگهانی و با سرعت بالا به سمت عقب از دست شکارچیان |
یک نکته شگفت انگیز: در مهره داران، دم امتداد مستقیم ستون فقرات است و در بی مهرگان یک ساختار عضلانی مجزا؛ اما تکامل در هر دو گروه ثابت کرده که این اندام، هرگز یک بخش «اضافه» یا جانبی نیست، بلکه ابزاری مهندسی شده برای زنده ماندن در خشن ترین شرایط طبیعت است.
آیا حیوان دیگری را می شناسید که از دمش استفاده ای غیرمنتظره و عجیب کند؟ نظرات خود را در بخش دیدگاه ها با ما به اشتراک بگذارید.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
لینک کوتاه: کپی لینک
سیب هستید یا گلابی؟ ؛ شکل بدن شما چه چیزی درباره سلامتیتان میگوید؟ تاثیر شگفتآور یک ویتامین رایج بر یکی از کشندهترین سرطانهای مغز انگلیس ۰-۰ غنا؛ سد دفاعی کیروش برابر ماشین موقعیتسازی سهشیرها کپسول زمان ۷۰۰هزار ساله؛ مدفوع سنجابهای کانادا اسرار حیات عصر یخبدان را آشکار کرد قلب خود را با این ماده مغذی بیمه کنید دختری از ایل شاهسون با لباسهای سنتی در دوران قاجار(عکس) ۵ چهره ماندگار که راه زنان را به دنیای مهندسی گشودند(+عکس) از جنرال موتورز تا فورد؛ برندهایی که خودروهای نظامی را برای ارتش آمریکا ساختند(+عکس) حمله سایبری به زیرساختهای بانکی کشور تایید شد دلاور دوستانیان کارگردان مستند درگذشت درخشش هاکیبازان ایرانی در روسیه؛ کسب دو مدال نقره جام تاتنفت شکست تیم ملی هندبال ساحلی ایران در نخستین دیدار جهانی تصمیم جدید وزارت امنیت داخلی آمریکا برای تیم ملی ایران ترامپ: در تلاش هستیم که با ایران به توافقی منصفانه دست پیدا کنیم/ اوضاع خیلی خوب پیش میرود گروسی: ایدهای درباره محل احتمالی مواد غنی سازی شده داریم/ اولویت اصلی، تأیید محل اورانیوم با غنای بالا است