پارادوکس کاهش نرخ بیکاری

بررسی گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت اشتغال در سال۱۴۰۴ سه پیام مهم دارد. نخست اینکه نسبت اشتغال با کاهش ۰.۴واحد درصدی به ۳۷.۵درصد رسیده و سهم جمعیت شاغل از کل جمعیت کاهش یافته است.

به گزارش دنیای اقتصاد، دوم اینکه نرخ بیکاری به ۷.۵درصد رسیده، اما این کاهش عمدتا ناشی از افت نرخ مشارکت اقتصادی است که با کاهش ۰.۴واحد درصدی به ۴۰.۶درصد رسیده است. سوم اینکه جمعیت NEET یا جوانان غیرشاغل و غیرمحصل به بیش از ۲‌میلیون و ۷۰۰هزار نفر افزایش یافته است که از این میان، نزدیک به ۱.۸میلیون نفر را زنان تشکیل می‌دهند.

در مجموع، این آمارها نشان می‌دهد چالش اصلی بازار کار ایران در کاهش مهارت جمعیت جوان، افت مشارکت اقتصادی و افزایش جمعیت غیرفعال نهفته است.

بر اساس داده‌های جدید مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در پایان سال ۱۴۰۴، نسبت به سال ۱۴۰۳ معادل ۰.۱ واحد کاهش یافته و از ۷.۶ درصد به ۷.۵ درصد رسیده است. اگر چه نرخ بیکاری در سال منتهی به اسفند ۱۴۰۴ کاهش یافته است، اما بررسی نرخ مشارکت اقتصادی و نسبت اشتغال، نشانه‌هایی از تضعیف بازار کار را بازتاب می‌دهد.

طبق آمارها، نرخ مشارکت اقتصادی در دوره یادشده با ۰.۴ واحد درصد کاهش، از ۴۱ درصد به ۴۰.۶ درصد رسیده است. همچنین نسبت اشتغال از ۳۷.۹ درصد به ۳۷.۵ درصد رسیده و با کاهش ۰.۴ واحد درصدی روبه‌رو شده است. از سوی دیگر، نزدیک به ۲‌میلیون و ۷۰۳ هزار نفر از جمعیت جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله، نه شاغل هستند و نه در حال تحصیلند.

یکی از مهم‌ترین فاکتورهای سنجش وضعیت بازار کار، نرخ مشارکت اقتصادی است. این نرخ، سهم افراد فعال در اقتصاد را از افراد حاضر در سن کار (۱۵ ساله و بیشتر) بازتاب می‌دهد. در سال ۱۴۰۴ نرخ مشارکت اقتصادی ۴۰.۶ درصد را به ثبت رسانده است. این در حالی است که نرخ مشارکت اقتصادی در سال ۱۴۰۳ معادل ۴۱ درصد بوده است.

پایین بودن نرخ مشارکت اقتصادی در ایران نتیجه ترکیبی از عوامل ساختاری، نهادی و جمعیتی است. مهم‌ترین عامل، مشارکت بسیار پایین زنان در بازار کار است. همچنین رکود اقتصادی، تحریم‌ها، کاهش سرمایه‌گذاری و ضعف بخش خصوصی موجب شده فرصت‌های شغلی کافی ایجاد نشود و بسیاری از افراد، به‌ویژه جوانان از جست‌وجوی کار منصرف شوند و از جمعیت فعال اقتصادی خارج شوند.

بنابراین، اگرچه نرخ بیکاری ممکن است در برخی دوره‌ها کاهش یابد، اما این کاهش لزوما به معنای بهبود بازار کار نیست؛ زیرا بخشی از افراد اساسا از بازار کار خارج شده‌اند و دیگر در محاسبه نیروی کار لحاظ نمی‌شوند.

از سال ۱۴۰۲ بخش جدیدی به آمارهای اشتغال سالانه مرکز آمار اضافه شده که به جمعیت جوانان غیرشاغل و غیرمحصل می‌پردازد. افراد موسوم به «نیت» نه مشغول به کارند، نه درحال تحصیل‌اند و نه در حال مهارت‌آموزی هستند. بر اساس داده‌های مرکز آمار، جمعیت «نیت‌ها» در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲‌میلیون و ۷۰۰ هزار نفر است.

بالا بودن جمعیت نیت در ایران، بیش از هر چیز به پایین بودن مشارکت اقتصادی زنان و ضعف ساختاری بازار کار بازمی‌گردد. از سوی دیگر، رکود اقتصادی، سرمایه‌گذاری ناکافی و تحریم‌ها فرصت‌های شغلی را کاهش داده و بسیاری از جوانان را از یافتن شغل مناسب ناامید کرده است.

ناهماهنگی میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار، دستمزدهای پایین و نبود نظام کارآمد مهارت‌افزایی نیز فاصله میان پایان تحصیل و ورود به اشتغال را افزایش داده و به گسترش جمعیت NEET دامن زده است.

زیردریایی هواپیمابر ؛ فناوری مورد علاقه ژاپنی ها در جنگ جهانی دوم (+عکس)

تماشاخانه

سورنا ؛ پهلوان نام‌دار سیستانی و قهرمان نبرد ایران و روم / مشهورترین فرمانده ایرانی و سرنوشت تلخی که داشت

۲۵ سال تلاش و عاشقی برای میراث فرهنگی ایران / این زن قلعه الموت را جهانی کرد

فیلم های دیگر