عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ تا پایان جام جهانی ۲۰۲۲، در مجموع ۲۲ دوره جام جهانی برگزار شده است. در این مدت، ۱۳ تیم توانستهاند به فینال این رقابتها راه پیدا کنند، اما تنها ۸ تیم موفق شدهاند جام قهرمانی جهان را بالای سر ببرند.
همانطور که همه میدانند، برزیل پرافتخارترین تیم تاریخ جام جهانی است. این تیم تاکنون ۷ بار به فینال رسیده و در ۵ مورد قهرمان جهان شده است. هرچند وقتی در سال ۲۰۱۴ میزبان این بازیها بود حتی به فینال هم نرسید که ضربه بدی به اعتبارش زد.
اما تیمی که بیشترین حضور در فینال جام جهانی را دارد، آلمان است. آلمان تاکنون ۸ بار به فینال رسیده و ۴ بار قهرمان شده است. بنابراین، اگرچه از نظر تعداد حضور در فینال رکورددار است، اما هنوز با یک قهرمانی کمتر از برزیل، پرافتخارترین تیم تاریخ جام جهانی محسوب نمیشود. البته هر دو تیم شانس حضور در فینال ۲۰۲۶ را هم از دست دادند.
اگرچه برزیل سه بار قهرمان جام جهانی شد و جام جهانی ژول ریمه را به خانه برد اما تاکنون هیچ تیمی نتوانسته سه دوره پیاپی قهرمان جام جهانی شود، اما دو تیم موفق شدهاند دو دوره متوالی این جام را فتح کنند. نخستین تیم، ایتالیا بود.
ایتالیا تاکنون ۶ بار به فینال جام جهانی رسیده و ۴ بار قهرمان شده است. این کشور در سالهای ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸، دو دوره پیاپی قهرمان جام جهانی شد؛ نخست در حالی که خودش میزبان مسابقات بود و چهار سال بعد در جام جهانی فرانسه از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد.
چکسلواکی و مجارستان نیز هر کدام ۲بار به فینال جام جهانی رسیدند، اما هرگز موفق به کسب عنوان قهرمانی نشدند. هر ۲ تیم یک بار در فینال مقابل ایتالیا شکست خوردند؛ مجارستان در سال ۱۹۳۸ و چکسلواکی در سال ۱۹۳۴.
برزیل نیز ۲ دوره متوالی قهرمان جهان شد. این تیم ابتدا در جام جهانی ۱۹۵۸، که در سوئد برگزار میشد، میزبان را در فینال شکست داد و قهرمان شد. ۴ سال بعد، در جام جهانی ۱۹۶۲ شیلی، برزیل با شکست چکسلواکی، که برای دومین بار به فینال رسیده بود، از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد.
آرژانتین نیز تاکنون ۶ بار به فینال جام جهانی رسیده و ۳ بار قهرمان شده است. این تیم همچنین ۳ بار نایبقهرمان جهان شده و جالب اینکه نخستین نایبقهرمان تاریخ جام جهانی هم محسوب میشود؛ زیرا در فینال نخستین دوره مسابقات در سال ۱۹۳۰ برابر اروگوئه شکست خورد.
یکی از جذابترین تقابلهای تاریخ جام جهانی به فینالهای ۱۹۸۶ و ۱۹۹۰ مربوط میشود. در سال ۱۹۸۶، که مسابقات در مکزیک برگزار شد، آرژانتین با شکست آلمان غربی قهرمان جهان شد. چهار سال بعد، در جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا، همین ۲ تیم دوباره در فینال روبهروی هم قرار گرفتند، اما این بار آلمان غربی با پیروزی مقابل آرژانتین، انتقام شکست ۴ سال قبل را گرفت و قهرمان جهان شد.
آرژانتین در سال ۲۰۲۲ نیز با شکست فرانسه در یکی از مهیجترین فینالهای تاریخ، برای سومین بار قهرمان جهان شد. حالا هرچه به فینال جام جهانی ۲۰۲۶ نزدیکتر میشویم، بسیاری احتمال میدهند که آرژانتین و فرانسه دوباره در فینال مقابل هم قرار بگیرند؛ دیداری که در صورت وقوع، میتواند فرصتی برای فرانسه باشد تا شکست سال ۲۰۲۲ را جبران کند. درست مثل کاری که آلمانیها در ۱۹۹۰ انجام دادند.
فرانسه تاکنون ۴ بار به فینال جام جهانی رسیده و ۲ بار قهرمان شده است. اگر این تیم در جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر به فینال برسد، پنجمین حضورش در فینال خواهد بود و در صورت قهرمانی، سومین جام جهانی خود را هم کسب خواهد کرد. در آن صورت، از نظر تعداد قهرمانی با آرژانتین برابر میشود، اما همچنان یک حضور کمتر از آرژانتین در فینال خواهد داشت.
یکی از ناکامترین تیمهای تاریخ جام جهانی، هلند است. این تیم تاکنون ۳ بار به فینال رسیده، اما هر ۳ بار شکست خورده است؛ نخست در سال ۱۹۷۴ مقابل آلمان غربی، سپس در سال ۱۹۷۸ برابر آرژانتین و سرانجام در سال ۲۰۱۰ مقابل اسپانیا.
در میان قهرمانان جهان، اروگوئه، انگلستان و اسپانیا ویژگی جالبی دارند. این سه کشور اگرچه تعداد کمی به فینال رسیدهاند، اما هر بار که به فینال راه یافتهاند، قهرمان شدهاند؛ یعنی هیچگاه فینال جام جهانی را با شکست ترک نکردهاند.
اروگوئه که میزبان نخستین جام جهانی در سال ۱۹۳۰ بود، همان سال با شکست آرژانتین نخستین قهرمان تاریخ جام جهانی شد. پس از برگزاری ۳ دوره، مسابقات به دلیل آغاز جنگ جهانی دوم در سالهای ۱۹۴۲ و ۱۹۴۶ برگزار نشد. سرانجام جام جهانی در سال ۱۹۵۰ از سر گرفته شد و این بار هم در برزیل برگزار شد. اروگوئه در دیدار سرنوشتساز برابر برزیل، که فرمت متفاوتی با فینالهای امروزی داشت، پیروز شد و برای دومین بار قهرمان جهان شد.
نکته جالب این است که اروگوئه هر ۲ قهرمانی خود را در شرایطی به دست آورد که در قاره خودش بازی میکرد. در مقابل، انگلستان تنها یک بار به فینال جام جهانی رسید؛ آن هم در سال ۱۹۶۶ که میزبان مسابقات بود. انگلیسیها در همان تنها حضور خود در فینال، آلمان غربی را با نتیجه ۴ بر ۲ شکست دادند و قهرمان جهان شدند.
اسپانیا هم تنها یک بار به فینال جام جهانی راه یافته است. این اتفاق در سال ۲۰۱۰ و در آفریقای جنوبی رخ داد و اسپانیا با شکست هلند برای نخستین بار قهرمان جهان شد. آن تیم یکی از قدرتمندترین نسلهای تاریخ فوتبال اسپانیا را در اختیار داشت و بسیاری از کارشناسان از پیش این تیم را یکی از مدعیان اصلی قهرمانی میدانستند.
سوئد و کرواسی هم هر کدام یک بار به فینال جام جهانی رسیدهاند. سوئد در سال ۱۹۵۸، در حالی که میزبان مسابقات بود، برابر برزیل شکست خورد و کرواسی هم در سال ۲۰۱۸ مقابل فرانسه مغلوب شد.
در تاریخ جام جهانی، اروگوئه، ایتالیا، انگلستان، آلمان غربی، آرژانتین و فرانسه تنها تیمهایی هستند که در زمان میزبانی خود قهرمان جهان شدهاند. از سال ۱۹۹۸ که فرانسه هم میزبان و هم قهرمان شد، دیگر هیچ میزبان دیگری موفق به کسب جام نشده است. با حذف هر سه میزبان جام جهانی ۲۰۲۶ یعنی آمریکا، مکزیک و کانادا از رقابتها، این دوره هم بدون قهرمانی تیم میزبان به پایان خواهد رسید.