گران ترین ایستگاه متروی دنیا در محل برج های 11 سپتامبر: کبوتری از جنس نور و فولاد

عصر ایران - در قلب منهتن و در نقطه ای که روزگاری ویرانه های برج های دوقلوی تجارت جهانی نیویورک قرار داشت، سازه ای سفید، عظیم و متحرک خودنمایی می کند که بیشتر به یک مجسمه زنده شباهت دارد تا یک ایستگاه حمل و نقل عمومی. ساختمان آکیولس (Oculus) یا همان «هاب حمل و نقل مرکز تجارت جهانی» (WTC Transportation Hub)، با بودجه ای نزدیک به 4 میلیارد دلار، عنوان «گران ترین ایستگاه مترو و قطار در جهان» را به خود اختصاص داده است.

اما این پروژه از همان نخستین مراحل طراحی، قرار نبود تنها محلی برای عبور روزانه هزاران مسافر باشد؛ پس از فاجعه 11 سپتامبر، نیویورک به نقطه ای نیاز داشت که روح زخم خورده شهر را ترمیم کند و خود بخشی از یادمان تاریخ معاصر باشد.

فلسفه فرم؛ کبوتر پرکشیده از دست های یک کودک

هاب حمل و نقل در سطح خیابان به عنوان یک سازه مستقل و دقیقا در امتداد محور جنوبی پلازای گووه نور (Wedge of Light) جانمایی شده است؛ میدانی که در مسترپلان اصلی دنیل لیبسکیند برای بازطراحی سایت مرکز تجارت جهانی پیش بینی شده بود. این سازه مانند پلی هوشمندانه، فضاهای سبز شهری از سیتی هال پارک تا کلیسای سنت پل، باغ های یادمان 11 سپتامبر و در نهایت باتری پارک در مجاورت رودخانه هادسون را به یکدیگر پیوند می دهد.

طراحی این شاهکار به معمار و مهندس برجسته اسپانیایی، سانتیاگو کالاتراوا (Santiago Calatrava) واگذار شد. فرم بیضی شکل و قوس دار آکیولس در نگاه اول یادآور مفاهیم کهن است؛ از نمادهای بیزانسی گرفته تا بال های کروبیان و طرح های مصر باستان. اما ساده ترین و در عین حال عمیق ترین توصیف را خود کالاتراوا ارائه می دهد:

"تصویر کبوتری که از دست های یک کودک رها می شود و به آسمان پر می کشد."

بال های فولادی پرنده کالاتراوا، نمادی از رهایی، صلح و تولد دوباره نیویورک از دل خاکستر است.

راز نور 11 سپتامبر؛ معماری با پرتوهای خورشید

شاید عجیب ترین و شاعرانه ترین بخش این پروژه هندسی، چیزی باشد که از دور دیده نمی شود: مهندسی حرکت نور خورشید.

ایده اولیه «نور به عنوان یادمان» نخستین بار توسط دنیل لیبسکیند مطرح شد، اما کالاتراوا آن را به فیزیکی ترین شکل ممکن در سقف شیشه ای 130 متری آکیولس پیاده کرد. جهت گیری فضایی سازه طوری تنظیم شده است که هر سال در روز 11 سپتامبر، مسیر تابش خورشید دقیقا با بازه زمانی وقوع حملات سال 2001 هماهنگ می شود:

ساعت 8:46 صبح: زمان برخورد اولین هواپیما به برج شمالی.

ساعت 10:28 صبح: زمان فرو ریختن کامل برج شمالی.

در این فاصله زمانی مشخص، نورگیر سقف باز می شود و پرتوهای مستقیم خورشید وارد فضای بدون ستون سالن شده و روی کف سنگ فرش حرکت می کنند. کالاتراوا با این کار، به جای استفاده از سنگ، برنز یا نوشته، «یادمانی از جنس نور» خلق کرده است. او از نور به عنوان یک عنصر سازه ای یاد می کند و می گوید: "این ساختمان روی ستون هایی از نور استوار شده است."

در شب نیز این سازه درخشان، مانند یک فانوس دریایی بزرگ در سایت بازسازی شده مرکز تجارت جهانی می درخشد.

غول 11500 تنی؛ فولادی که فقط 4 شرکت توان ساختش را داشتند

پیاده سازی فرم تراشیده و مجسمه گون آکیولس، مرزهای مهندسی سازه را جا به جا کرد. در ساخت این مجموعه حدود 11500 تن فولاد ساختمانی بسیار تخصصی به کار رفته است. پیچیدگی هندسی قوس ها و دنده های فولادی به قدری بالا بود که در کل جهان تنها چهار شرکت توانایی فنی و سخت افزاری لازم برای ساخت این قطعات را داشتند.

بخش اعظم این قطعات غول پیکر فولادی در کشور ایتالیا توسط شرکت تخصصی Cimolai با قطعات سفارشی ساخته شد و سپس از طریق کشتی از اقیانوس اطلس عبور کرد تا به بندر نیویورک برسد و در محل پروژه مونتاژ شود.

معماری لایه ای زیرزمین؛ تفکیک طبقات و اتصالات شهری

سازه آکیولس از سطح خیابان تا عمیق ترین لایه های ترانزیتی زیرزمینی، به گونه ای طراحی شده که حداکثر نور طبیعی را به اعماق زمین هدایت کند:

مشخصات فنی سازه آکیولس در یک نگاه

معماری به مثابه امید

ساختمان آکیولس ثابت کرد که معماری عمومی می تواند فراتر از کاربری های روزمره مانند جا به جایی مسافران عمل کند. تکرار هماهنگ و ریتمیک دنده های فولادی، فضایی بدون ستون و سرشار از نور طبیعی خلق کرده است که حسی از وسعت، وقار و آرامش را به اعماق زمین می برد.

آکیولس یادآوری می کند که حتی در دل یکی از تلخ ترین نقاط تاریخ معاصر، می توان با ترکیب هنر، مهندسی و نور، نمادی از ایستادگی و امید به آینده بنا کرد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

کاخ سفید: ۴۰ کشور با چین در دور زدن تعرفه‌ها همکاری می کنند

بیشتر بخوانید:

شاهکار عجیب معماری در توکیو؛ کیوسک 22 متری که یک شهر را دگرگون کرد! (+تصاویر)

تماشاخانه

چوب پرانی کنار حرم امام رضا (ع) / چرا اتفاق افتاد؟ داخل حرم بود یا بیرون آن؟

پارتیا، افسانه «آن‌شیگائو»؛ سفر شاهزاده ایرانی به چین / سوغات او یک دین بود

فیلم های دیگر