آناتومی اسپرماتوزون؛ ساختار و وظایف سلول جنسی نر (+اینفوگرافیک)

عصر ایران - اسپرماتوزون (Spermatozoon) یا سلول اسپرم بالغ، سلول جنسی (گامت) نر در جانداران است که ساختاری بسیار تخصصی، متمایز و تکامل یافته دارد. برخلاف بیشتر سلول های بدن که مسئول حفظ حیات ارگانیسم هستند، تنها هدف اسپرماتوزون انتقال سالم نصف ماده ژنتیکی (دی ان ای هاپلوئید) به تخمک و ایجاد سلول تخم (زیگوت) است. این سلول میکروسکوپی از نظر ساختاری به سه بخش اصلی سر، قطعه میانی (تنه) و دم تقسیم می شود. 

بخش سر

آکروزوم: ساختاری کلاهک مانند در جلوی سر که حاوی آنزیم های هیدرولیتیک (مانند هیالورونیداز) است. این آنزیم ها لایه های محافظ اطراف تخمک (زونا پلوسیدا) را حل می کنند تا اسپرم بتواند به داخل آن نفوذ کند.

هسته: بخش عمده سر را تشکیل می دهد و حاوی کروماتین بسیار فشرده شده است. این فشرده سازی حداکثری از ماده ژنتیکی در برابر آسیب های محیطی حین انتقال محافظت می کند.

بخش گردن و قطعه میانی

سانتریول: در ناحیه گردن قرار دارد و افزون بر اتصال سر به دم، پس از ورود به تخمک در سازماندهی تقسیم سلولی اولیه جنین نقش کلیدی ایفا می کند.

میتوکندری: مارپیچ های میتوکندریایی در قطعه میانی به طور فشرده گرد هم آمده اند. این بخش به عنوان موتورخانه سلول عمل کرده و با تولید انرژی شیمیایی (ATP) از طریق سوخت و ساز قندها، توان لازم برای حرکت دم را فراهم می سازد.

دیسک ترمینال: ساختاری حلقوی که مرز میان قطعه میانی و بخش اصلی دم را مشخص کرده و مانع جا به جایی میتوکندری ها به انتهای دم می شود.

بخش دم

غشای پلاسمایی: غشای نازکی که تمام سطح اسپرماتوزون را می پوشاند و تعادل یونی و حفاظت سلولی را برقرار نگه می دارد.

فیلامنت محوری: ساختار میکروتوبولی مرکزی دم که با انقباضات هماهنگ، حرکات موجی و شلاقی تولید می کند.

قطعه انتهایی: باریک ترین بخش پایانی دم که فاقد پوشش های ضخیم جانبی بوده و به انعطاف پذیری حرکت اسپرم کمک می کند.

این طراحی منحصر به فرد باعث می شود اسپرماتوزون بتواند با سرعت در محیط مایع دستگاه تناسلی حرکت کرده، از موانع زیستی عبور کند و عملیات بارورسازی را با موفقیت انجام دهد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

اگر بیش از حد قند خون خود را کنترل کنیم چه اتفاقی برایمان می‌افتد؟

بیشتر بخوانید:

آناتومی شگفت‌انگیز لاله گوش / رادیاتور مخفی یا یک اشتباه تکاملی؟

تماشاخانه

حمله به علی‌اکبر ولایتی در سازمان ملل / مرد عینکی سبیلو که بود ؟

اتوبوس‌های بین‌شهری یا تابوت‌های متحرک سرگردان ؛ دو حادثه مرگ‌بار در یک شب و ۱۰ها حادثه مرگ‌بار در شش ماه

فیلم های دیگر