عصر ایران؛ مهرداد خدیر- این روزها واژه "زهپاد" را از رسانه ها زیاد می شنویم. واژه ای که بر سیاق "پهپاد" و "شهپاد" ساخته شده است.
پهپاد همان پرنده هدایت پذیر از دور و در واقع سرواژه این کلمات است. نوبت به دریا و شناور که می رسد به جای پرنده باید شناور بگذاریم د در نتیجه واژه شهپاد ساخته می شود و شنونده که می داند پهپاد همان پرنده هدایت پذیر از دور است تنها به این می اندیشد که این "ش" که جای "پ" نشسته چیست و درمی یابد که مراد شناور است.
حالا صحبت از زیردریایی است و بر همان سبک پهپاد و شهپاد با زهپاد روبه روییم و این گونه است که زبان زایایی خود را به رخ می کشد.
درست است که همچنان واژه "دکتر" کاربرد دارد ولی تصور کنید اگر "پزشک" ساخته نشده بود مجموعه ای از واژگان که بر اساس آن ساخته شده را هم نداشتیم.
جدای پزشکی و پزشکان و بر اساس پزشک این واژه ها ساخته شده اند و کاربرد دارند: دندان پزشک، چشم پزشک، روان پزشک، دام پزشک و پیراپزشکی که اگر قرار بود به همان دکتر یا طبیب بسنده می کردیم هیچ یک اکنون در دایره واژگان ما قرار نداشتند.
به جای استهزای نوواژه ها بکوشیم آنها را رایج کنیم.
وقت آن است که اگر قصد تفاخر هم داریم با نوواژه ها باشد و گرنه به شیوه آن مجری ورزشی که مدام کلمات انگلیسی را به کار می برد کسی به حساب دانش زیاد نخواهد گذاشت چرا که اتفاقاً بهترین مترجمان ما که در زبان دانی سرآمد بودند بیش از دیگران در استفاده از واژگان تازه حساس بودند.
نوواژه ها در آغاز بیگانه به نظر می رسند ولی رسانه ها می توانند آنها را بر زبان مردم جاری کنند.
همان گونه که اصطلاحات زشت و چندش آوری چون کامبک زدن را گزارش گران فوتبال رواج دادند و مثل نقل و نبات در دهان نوجوانان بیگانه با کتاب و مطالعه و تابع رسانه ها افتاد می توان نوواژه ها را هم تکرار کرد و به کار برد تا رایج شوند. همان گونه که در دهه ۶۰ از واژه هایی چون سوبسید و کوپن استفاده می شد و اکنون همه می گویند یارانه و کالابرگ.
توجیه برخی از همکاران که مدعی اند ارتباط بر زبان می چربد نیز قابل قبول نیست زیرا فرض بر این است که کسی که کار رسانه ای انجام می دهد با زبان فارسی آشنا باشد کما این که در رسانه های زبان های دیگر غلط نویسی جریان ندارد.
تنها یک نمونه استفاده از کلمه "توسط" نشان می دهد دقت رسانه های ما در فارسی درست نویسی تا چه حد افول کرده است. مثلا به جای این که بنویسند آقای الف خانم ب را منصوب کرد می نویسند خانم ب توسط آقای الف منصوب شد و با فاعل معلوم جمله مجهول می سازند!
از پهپاد و شهپاد و زهپاد دور نیفتیم. نوواژه ها مانند توپ در بازی باید به جریان بیفتند و سوت آن را فعالان رسانه می توانند بدمند.