«اعتراض به جنگ» به خیابان‌های نیویورک رسید

عصر ایران؛ یلدا آذرپی- در چهارمین روز اجلاس عمومی، «اعتراض‌های خیابانی» در نیویورک به یکی از رویدادهای خبرسازِ اجلاس تبدیل شد. 

پلیس نیویورک دست‌کم 90 نفر را در خلال تجمعی در اعتراض به جنگ غزه و حضور نخست‌وزیر اسراییل در سازمان ملل بازداشت کرد. 

«سوزان ساراندون» (بازیگر برندۀ اسکار) و «هانا آین بایندر» (بازیگر برندۀ جایزۀ امی) در میان بازداشت‌شدگان بودند. تجمع را گروه «صدای یهودیان برای صلح» برگزار کرد و معترضان در اطرافِ مقر سازمان ملل، خواستار پایان جنگ و حمایت از فلسطینیان شدند. 

این رویداد نشان می‌دهد جنگ غزه در جریانِ اجلاس، صرفاً موضوعِ مذاکرات دولت‌ها و سخنرانی‌های دیپلماتیک نیست و به فضای مدنیِ آمریکا نیز کشیده شده است. 

حضور چهره‌های شناخته‌شدۀ فرهنگی در میان معترضان، بازتابِ رسانه‌ایِ این اعتراض را افزایش داد و هم‌زمانیِ آن با نشستِ رهبران جهان، همجواریِ دیپلماسیِ رسمی و اعتراض‌های خیابانی را برجسته کرد.

پزشکیان و فاکس‌نیوز؛ پیامِ مستقیم به مخاطبِ آمریکایی

یکی از مهم‌ترین رویدادهای حاشیۀ اجلاس، مصاحبۀ «مسعود پزشکیان» با «برت بایر» (مجری فاکس‌نیوز) بود. 

پزشکیان در این گفت‌و‌گو اعلام کرد: «ایران خواهانِ ادامۀ جنگ نیست و آمریکا باید دربارۀ پایانِ جنگ تصمیم بگیرد.» 

او تأکید کرد «تهران برای توافق آماده است و به‌دنبال ساختِ سلاح هسته‌ای نیست.» 

سی‌بی‌اس‌نیوز نوشت: «این گفت‌و‌گو از این جهت اهمیت دارد که مخاطبش با مخاطبِ سخنرانی رسمی در مجمع عمومی متفاوت است.» 

پزشکیان در سازمان ملل، مواضع ایران را در برابر نمایندگان دولت‌ها مطرح کرد، اما در فاکس‌نیوز مستقیماً با یکی از رسانه‌های مهم و مردم آمریکا سخن گفت. بنابراین مصاحبه را می‌توان بخشی از تلاشِ تهران برای حفظ مسیر ارتباط مستقیم با جامعۀ سیاسی و رسانه‌ای آمریکا دانست.

رئیس‌جمهور خواستار بازگشت به چارچوبِ «تفاهم‌نامۀ ژوئن» شد و گفت: «حاضریم ذخایر اورانیومِ 60 درصدی را رقیق کنیم و راستی‌آزماییِ بین‌المللی را بپذیریم.» 

همچنین گفت: ایران این جنگ را آغاز نکرده ولی درصورتِ ادامۀ حملات، به دفاع از خود ادامه خواهد داد.» 

پزشکیان حمله به ترددهای دریایی را رد کرد و دربارۀ فشارهای اقتصادی آمریکا گفت: «ایران با وجود مشکلات اقتصادی، به مقاومت در برابر تحریم‌ها ادامه خواهد داد.» 

رئیس‌جمهور کشورمان خاطرنشان کرد: «انتخابات آمریکا برای تهران، تعیین‌کننده نیست و هر دولتی در چارچوبِ حقوق بین‌الملل خواهان توافق باشد، ایران آمادۀ گفت‌و‌گوست.»

دیدار پزشکیان با رسانه‌ها و اندیشکده‌ها

برنامۀ رئیس‌جمهور در نیویورک به سخنرانی و ملاقات با مقام‌های سیاسی محدود نشد. پزشکیان با مدیران و سردبیرانِ رسانه‌ها و همچنین صاحب‌نظران و نمایندگانِ اندیشکده‌های آمریکایی هم دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

 این بخش از سفر اهمیت خاصی داشت و هدف از آن، ارتباط با رسانه‌ها، جامعۀ کارشناسی و نخبگانی بود که در شکل‌دهی به مباحثِ سیاست خارجی آمریکا نقش دارند.

 به‌این‌ترتیب، دیپلماسیِ هیأت ایرانی در سه سطح دنبال شد: سخنرانی رسمی برای دولت‌های عضو سازمان ملل، گفت‌و‌گو با رسانه‌ها برای مخاطبان عمومی و نشست با اندیشکده‌ها و جامعۀ کارشناسی؛ اقدامی حاکی از تلاشِ خردمندانۀ تهران برای ارائۀ روایتِ ملی از جنگ، مذاکرات هسته‌ای و رابطه با آمریکا، خارج از فضای رسمیِ مجمع.

 هرمز؛ مذاکره با شروط تهران

«تنگۀ هرمز»، یکی از اصلی‌ترین محورهای رایزنی‌های نیویورک است. 

 عباس عراقچی  (وزیر امور خارجۀ ایران) می‌گوید: «ایران طرحی را از طریق میانجی‌ها به آمریکا ارائه کرده که بازگشاییِ هرمز و ازسرگیریِ مذاکرات هسته‌ای را به اجرای مجموعه‌ای از شروط گره می‌زند.» مقام‌های ایرانی جزئیات بیشتری از این پیشنهاد منتشر کردند و از هفت شرط سخن گفتند.

محسن رضایی (دبیر شورای عالی امنیت ملی) نیز اعلام کرد: «درصورتِ تحقق‌نیافتنِ این شروط، هرمز باز نخواهد شد و مذاکره آغاز نمی‌شود.» درمقابل، حدود 80 کشور در سازمان ملل، خواهانِ بازگشت فوریِ «آزادی کشتیرانی» در منطقه شده‌اند.

هم‌زمان، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی در حالِ بررسی سازوکاری برای حمایتِ بین‌المللی از «امنیت کشتی‌رانی» هستند. هرمز درحال‌حاضر، مسئلۀ امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک است؛ موضوعی که مستقیماً با قیمتِ انرژی و تجارتِ جهانی ارتباط دارد. 

بااین‌حال، دربارۀ وضعیتِ مذاکرات باید بین دیدگاه‌های مختلف، تفکیک قائل شد. ایران از طرحی مشخص برای بازگشاییِ هرمز سخن می‌گوید و برخی میانجی‌ها فضای مذاکرات را مثبت ارزیابی کرده‌اند. 

این در حالی است که مقام‌های آمریکایی ازجمله «مارکو روبیو» (وزیر امور خارجۀ آمریکا) با احتیاط از پیشرفتِ تعیین‌کننده در مذاکرات سخن می‌گویند. درنتیجه، تماس‌های دیپلماتیک برقرار است، اما هنوز نمی‌توان از توافق نهایی سخن گفت.

دیدار عراقچی و میلیبند؛ کانال اروپایی باز است

دیدار «عباس عراقچی» و «اد میلیبند» (وزیر خارجۀ بریتانیا) نیز در همین چارچوب قابل‌توجه است. این نخستین ملاقاتِ مستقیمِ وزیران خارجۀ دو کشور ظرفِ یک سال گذشته است. طرفین دربارۀ جنگ، آزادی کشتیرانی در هرمز و تحولاتِ منطقه گفت‌و‌گو کردند و میلیبند بر ضرورتِ راه‌حلِ دیپلماتیک تأکید کرد. 

اهمیتِ این ملاقات در فضای پرتنشِ روابطِ تهران و لندن این است که به‌رغمِ اختلافات گسترده، تماس مستقیمِ دیپلماتیک کماکان برقرار است. عراقچی نیز در حاشیۀ اجلاس با مقام‌های کشورهای دیگر دیدار کرد و تلاش کرد کانال‌های مختلفِ ارتباطی را فعال نگه دارد.

دیدار عراقچی و لاوروف؛ مسکو در کنار ایران

«عباس عراقچی» و «سرگئی لاوروف» (وزیر خارجۀ روسیه) نیز در نیویورک دیدار کردند. دو وزیر دربارۀ تحولات منطقه و روابط دوجانبه گفت‌و‌گو کردند و بر راه‌حلِ دیپلماتیک تأکید ورزیدند. این دیدار برای تهران از دو جهت اهمیت دارد؛ روسیه عضو دائم شورای امنیت است و هم‌زمان روابط سیاسی و راهبردیِ نزدیکی با تهران دارد. حضور عراقچی در گفت‌و‌گو با مقام‌های غربی و اروپایی در کنار دیدار با لاوروف نشان می‌دهد دیپلماسیِ ایران در نیویورک یه یک محور محدود نمانده و در تلاش است با طیفِ متنوعی از بازیگران ارتباط داشته باشد.

پزشکیان و پاکستان؛ نقشِ اسلام‌آباد در میانجی‌گری

دیدار «مسعود پزشکیان» و «شهباز شریف» (نخست‌وزیر پاکستان) نیز از رویدادهای مهمِ 24 سپتامبر بود. دوطرف دربارۀ تحولات منطقه و روابط دوجانبه گفت‌و‌گو کردند. شریف اعلام کرد پزشکیان تفاهم‌نامۀ ایران و پاکستان را همچنان قابل‌قبول دانسته و تهران آمادۀ پیشبردِ قرارداد است. پاکستان در ماه‌های اخیر تلاش کرده در ارتباط میان ایران، آمریکا و کشورهای منطقه نقش میانجی داشته باشد. ازاین‌رو، دیدارِ دوطرف صرفاً به روابط دوجانبه محدود نمی‌شود و در چارچوبِ تلاش‌های اسلام‌آباد برای کاهشِ تنش‌های منطقه‌ای قابل‌بررسی است.

 لبنان؛ رابطۀ تهران و بیروت در چارچوبِ تازه

پزشکیان و «نَواف سلام» (نخست‌وزیر لبنان) هم در نیویورک دیدار کردند. موضوعاتِ مربوط به روابطِ دو کشور، تحولات منطقه و وضعیتِ لبنان در این گفت‌و‌گو مطرح شد. سلام بر حاکمیتِ دولت لبنان و نقش نهادهای رسمی کشور تأکید کرده و در دیدارهایش در نیویورک دربارۀ آیندۀ حضور نیروهای بین‌المللی در جنوب لبنان رایزنی کرده است. این دیدار در شرایطی انجام شد که دولت لبنان تلاش دارد روابط خارجی‌اش را در چارچوبِ نهادهای رسمی کشور تنظیم کند. هم‌زمان، سلام با «احمد الشرع» (رئیس‌جمهور سوریه) نیز دیدار کرد؛ مجموعه‌ای از تماس‌ها که نشان‌دهندۀ تلاشِ بیروت برای بازتعریفِ روابط منطقه‌ای است.

هوش مصنوعی؛ ابتکاری جدید برای توسعۀ لبنان

در میان اخبار جنگ و مذاکرات، ابتکار جدید و متفاوتی مطرح شده است. امارات و لبنان طرحی برای «حضور یک میلیون متخصصِ هوش مصنوعی در لبنان» ارائه کرده‌اند. هدف این برنامه، «آموزشِ مهارت‌های پایه و کاربردیِ هوش مصنوعیِ مولد و مهندسیِ فرمان به یک میلیون لبنانی» عنوان شده است. این ابتکار نشان می‌دهد هوش مصنوعی در اجلاسِ امسال صرفاً موضوعی فناورانه یا امنیتی نیست و به حوزۀ آموزش، توسعۀ انسانی و حکمرانی نیز راه یافته است. درحالی‌که آمریکا و چین، هوش مصنوعی را بخشی از رقابت راهبردیِ خود می‌دانند، کشورهای دیگر نیز به‌دنبال استفاده از آن برای افزایشِ ظرفیت‌های انسانی و اقتصادی هستند.

پیمانِ ابراهیم؛ نخستین نشستِ رسمی پس از هفت اکتبر

در حاشیۀ اجلاس، نخستین نشستِ رسمی کشورهای عضو «پیمان ابراهیم» از زمان حملاتِ 7 اکتبر 2023 نیز برگزار شد. آمریکا، اسرائیل، امارات، بحرین و مراکش در این نشست حضور داشتند و برای نخستین بار، نمایندگانِ قزاقستان نیز به جمع آن‌ها پیوستند. این نشست در نیویورک و در فاصله‌ای نزدیک از مقر سازمان ملل برگزار شد. جنگ غزه روند گسترش پیمان ابراهیم را متوقف کرده بود. ازسرگیری نشستِ رسمی نشان می‌دهد کشورهای عضو تلاش دارند چارچوبِ همکاری‌های خود را حفظ کنند. قزاقستان نیز تمایل خود را به پیوستن به این روند اعلام کرده است و مقام‌های آن کشور از همکاری در حوزه‌هایی مانند فناوری و حمل‌و‌نقل سخن گفته‌اند.

ترامپ و شی؛ آتش‌بس تجاری موقت

از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین دیدارهای هم‌زمان با اجلاس در واشنگتن برگزار می‌شود و «دونالد ترامپ» و «شی‌جین‌پینگ» دربارۀ روابط آمریکا و چین گفت‌و‌گو می‌کنند. تجارت، هوش مصنوعی و رقابت راهبردیِ دو کشور از محورهای اصلی این دیدار است. طرفین توافق کرده‌اند آتش‌بس تجاری را دو ماه دیگر تمدید کنند، اما مسائل اصلی یعنی تعرفه‌ها، خریدهای چین از آمریکا، مواد معدنیِ کمیاب و محدودیت‌های فناوری همچنان به قوت خود باقی هستند. بنابراین، توافق فعلی بیشتر به‌معنای زمان بیشتر برای مذاکره است تا حلِ اختلافات ساختاری میان دو قدرت. هوش مصنوعی نیز در این دیدار جایگاه خاصی دارد و نشان می‌دهد رقابت آمریکا و چین دیگر فقط بر سر تجارت کالا نیست. فناوری‌های پیشرفته، تراشه‌ها و هوش مصنوعی به بخشِ مهمی از رقابتِ ژئوپولتیک دو کشور تبدیل شده‌اند.

سودان؛ بحران دیگری در حاشیۀ اجلاس

سودان نیز در کنار بحران‌های خاورمیانه، یکی از پرونده‌های مهم اجلاس است. سودان درگیر جنگی است که از سال 2023 ادامه دارد و پیامدهای انسانیِ گسترده‌ای به بار آورده است. آمریکا در آستانۀ اجلاس، موضوعِ صدور ویزا برای «عبدالفتاح البرهان» (فرماندۀ ارتش سودان) را به پیشنهاد آتش‌بس گره زد؛ موضوعی که واکنش‌هایی در سازمان ملل به‌دنبال داشت. «بحران سودان» در حاشیۀ اجلاس، یادآور این واقعیت است که دستورکار سازمان ملل بسیار گسترده‌تر از بحران‌هایی است که بیشترین توجه رسانه‌ای را به خود جلب می‌کنند.

موضوعاتی فراتر از جنگ

برنامۀ رسمیِ اجلاس علاوه بر تحولات سیاسی، موضوعات جهانیِ دیگری را نیز دنبال می‌کند. در 24 سپتامبر، «تهدیدهای ناشی از افزایش سطح دریاها در نشستی سطح بالا بررسی شد و در 25 سپتامبر، «پیشگیری، آمادگی و واکنش به همه‌گیری‌ها» در دستور کار قرار گرفت. این نشست‌ها حاکی از آنند که در کنار جنگ و رقابتِ قدرت‌های بزرگ، مسائل فرامرزی همچنان بخش مهمی از دستور کار سازمان ملل هستند.

پیروز قربانی: آهنگ‌های تتلو را خیلی دوست دارم

بیشتر بخوانید:

دیدار عراقچی و وزیر خارجه ترکیه در حاشیه نشست سازمان ملل متحد در نیویورک

نامه عارف به پزشکیان در آستانه بازگشت از سفر نیویورک

هشدار اردوغان: فعال کردن گسل‌های قومی و فرقه‌ای، ایران و کل منطقه ما را به بی‌ثباتی می کشاند

تماشاخانه

حمله مسلحانه به مکه و تسخیر مسجد‌الحرام / وقتی مناره‌های کعبه به توپ بسته شد

واکاوی ویدئوی شیء نورانی در تهران / دقیقا چه چیزی در آسمان حرکت می‌کرده است؟

فیلم های دیگر