تاریخ:
نیک وارنر، سفیر پیشین استرالیا در ایران: جنگ با ایران نیز مانند عراق پایان نمی‌یابد 
درس صد و شش
نظام آموزشی کودک را با نمره می‌سنجد نه با پتانسیل خودش
بر اساس مبانی عمیق تربیتی، رسالت غایی انسان صرفاً بقای بیولوژیک و انباشت اطلاعات برای ورود به بازار کار نیست. انسان موجودی دارای آگاهی و حق انتخاب است و هدف غایی‌اش آن است که «در مسیر هدایت الهی، رسالت خود را بیابد و تمام پتانسیل وجودی‌اش را به فعلیت برساند.»
عابده بهمن پور*
خبرآنلاین
آموزش نباید به نمره، حفظ اطلاعات و آماده‌سازی کودکان برای بازار کار محدود شود؛ مدرسه باید بستری برای کشف استعدادها، تقویت عاملیت و تفکر انتقادی و پرورش انسان‌هایی آگاه، مسئول و برخوردار از کرامت انسانی باشد.
آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که غایت نهایی فرستادن فرزندانمان به مدرسه چیست؟ در گفتمان غالب امروز، پاسخ به شکلی پنهان یا آشکار، کاملاً اقتصادی است: گرفتن نمرات بهتر، قبولی در رشته‌ای پول‌سازتر، و در نهایت تبدیل شدن به یک نیروی کار موفق. در این نگاه تقلیل‌گرایانه، نهاد آموزش به یک «خط تولید» شبیه شده است؛ کارخانه‌ای که قرار است مواد خام (کودکان) را دریافت کرده و در انتهای خط، شهروندانی استاندارد، رقابت‌جو و مصرف‌کننده تحویل جامعه دهد. اما در این مسابقه‌ی بی‌توقف برای بقای اقتصادی، چه بر سرِ «انسان» می‌آید؟
بحران معنا و رسالت گمشده
بر اساس مبانی عمیق تربیتی، رسالت غایی انسان صرفاً بقای بیولوژیک و انباشت اطلاعات برای ورود به بازار کار نیست. انسان موجودی دارای آگاهی و حق انتخاب است و هدف غایی‌اش آن است که «در مسیر هدایت الهی، رسالت خود را بیابد و تمام پتانسیل وجودی‌اش را به فعلیت برساند.»
این آگاهیِ درونی نیازمندِ بستری برای پرورش است. اما وقتی مدرسه به جای مهیا کردن فضا برای کشفِ خویشتن، به تزریق اجباریِ اطلاعات یکسان به ذهن‌های متفاوت می‌پردازد، کودک از رسالت فردی خود بیگانه می‌شود. او می‌آموزد که ارزش انسانی‌اش نه در گوهر وجودی‌اش، بلکه در میزان انطباقش با انتظارات سیستم است. بدین‌گونه، ما به جای پرورش انسان‌های خودشکوفا، در حال تربیت «چرخ‌دنده‌هایی» هستیم که تنها وظیفه‌شان چرخاندن ماشین اقتصاد است، بی‌آنکه بدانند در زندگی به کدامین سو می‌روند.
هوش مصنوعی و پایان عصرِ «انسانِ ماشین‌نما»
امروز در نقطه‌ای تاریخی ایستاده‌ایم. جهان با بحران‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌روست: از تغییرات اقلیمی و فروپاشی محیط‌زیست تا ظهور پرشتاب هوش مصنوعی که در چشم‌برهم‌زدنی، تمام مهارت‌های مبتنی بر حفظیات و محاسبات روتین را بلاموضوع کرده است.
در چنین جهانی، سیستمی که همچنان بر پایه حفظ کردن و پس دادن اطلاعاتِ طوطی‌وار بنا شده، رسماً ورشکسته است. اگر قرار باشد کودک ما فقط فرمول‌ها را حفظ کند و پاسخ‌های از پیش‌تعیین‌شده بدهد، هوش مصنوعی این کار را بسیار دقیق‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر انجام می‌دهد.
آنچه ماشین‌ها و الگوریتم‌ها ندارند، اخلاق، صلح درونی، شفقت، تفکر انتقادی و توانایی پذیرش «مسئولیت انسانی» است. بحران امروزِ جامعه‌ی ما، بحرانِ کمبود مهارت‌های فنی نیست، بلکه بحرانِ «معنا» و فقدانِ انسان‌هایی است که برای جهان دل بسوزانند.
عبور از «شکل‌دهی» به «راهبری»
برای خروج از این بحران، نیازمند تغییر نگاهی بنیادین در نهاد خانواده و مدرسه هستیم. باید بپذیریم که کودک یک ظرف خالی نیست که باید با اطلاعات پر شود، یا تکه‌ای خمیر که بزرگسالان او را به فرم دلخواه جامعه و بازار کار دربیاورند.
در یک رویکرد آگاهی‌محور، «نقش خانواده و مربی تغییر می‌کند: از “شکل‌دهنده” به “راهنما”.» بزرگسال دیگر فرمانروایی نیست که تمام پاسخ‌ها را آماده در جیب داشته باشد، بلکه همراهی است که به پرسش‌ها و عاملیتِ (Agency) کودک اعتبار می‌بخشد.
شاید «یادگیری از طریق کشف، کندتر از حفظ کردن باشد؛ اما عمیق‌تر، پایدارتر و معنادارتر است.» در این الگوی رهایی‌بخش، «معلم باید خود جویای حقیقت باشد، نه صرفاً انتقال‌دهنده اطلاعات.» او دوشادوش دانش‌آموز در مسیر یادگیری گام برمی‌دارد تا کودک بتواند از طریق جست‌وجو، معنای زندگی و جایگاه خود را در جهان پیدا کند.
دامِ نمره: وقتی ارزش انسان شماره‌گذاری می‌شود
یکی از مهلک‌ترین ابزارهای این سیستمِ تقلیل‌گرا، نظام ارزیابیِ مبتنی بر نمره و رتبه‌بندی است. «نظام آموزشی که کودک را با نمره می‌سنجد، در واقع او را با دیگران مقایسه می‌کند، نه با پتانسیلِ خودش.»
این مقایسه دائمی، بذر اضطراب، رقابت مخرب و حسادت را می‌کارد و به کودک می‌قبولاند که هم‌کلاسی‌اش نه یک دوست و همراه، بلکه یک «رقیب» است که برای موفقیت باید از او پیشی گرفت. انسانی که از کودکی با خط‌کش دیگران اندازه گرفته شود و ارزشش به یک عدد تقلیل یابد، چگونه می‌تواند در بزرگسالی به صلح درونی برسد؟ چگونه می‌توان از چنین فردی انتظار داشت که در برابر بی‌عدالتی‌های اجتماعی یا تخریب طبیعت، احساس مسئولیت کند؟
نتیجه‌گیری: بازگشت به کرامت انسانی
جهانِ پرهیاهو و بحران‌زده‌ی امروز، بیش از هر زمان دیگری به «انسان» نیاز دارد؛ انسان‌هایی که رسالت خود را می‌شناسند، با خود و محیط پیرامونشان در صلح‌اند و شجاعتِ تغییر دارند.
اگر می‌خواهیم از چرخه‌ی تولیدِ انسان‌های از خودبیگانه و شهروندانِ منفعل رها شویم، باید شجاعت بازنگری در رسالت آموزش را داشته باشیم. آموزش نباید بنگاهی برای تأمین نیروی کارِ مطیع باشد؛ بلکه باید پناهگاه و گلخانه‌ای باشد برای شکوفاییِ آگاهی، عاملیت و کرامت انسانی. تنها در این صورت است که جامعه از رقابت‌های فرسایشی نجات می‌یابد و هر فرد، با کشف توانمندیِ منحصربه‌فرد خود، در جایگاه حقیقی‌اش برای التیام دردهای جهان تلاش خواهد کرد.
*طراح و پژوهشگر حوزه ی آموزش
لینک کوتاه: کپی لینک
کشف پروتئین جوانی؛ دستاوردی تازه برای مقابله با پیری مغز و آلزایمر مطالعه جدید: میکروپلاستیک‌ها در برخورد با آب فعال و آسیب‌زا می‌شوند رتبه‌بندی کشورهای جهان بر اساس تعداد جوایز نوبل تا سال ۲۰۲۶ + جایگاه ایران منبع آگاه: هیچ هیأتی از قطر به ایران سفر نکرده است نطق شورانگیز 50 سال پیش که در فضای مجازی دست به دست می‌شود/ زرین‌کوب نیست، همایون‌فر است سازمان هدفمندی: ۳۰ میلیون نفر برای افزایش یارانه ثبت نام کردند دبیر انجمن کشتیرانی: دولت برای اداره کشور به بخش خصوصی نیاز دارد/ اقتصاد دولتی شفابخش نیست مقاومت عراق: پرواز هواپیما‌های آمریکایی بر فراز عراق ادامه دارد روح‌الامینی: لاریجانی و شمخانی قبل از ترور، با قضاوت ها به شهادت رسیده بودند/ شمخانی بدون سر دفن شد ادعای روبیو: توافق با ایران بسیار دشوار است ادعای نتانیاهو علیه ایران: ترامپ و من با هم اقدام می‌کنیم عاصم منیر: مسائل مرزی میان ایران و پاکستان موقت و فنی بود؛ مرز دو کشور از امروز باز شده ترامپ: در فرانسه یک انقلاب تمام عیار در جریان است متکی: ترامپ مثل «گاو نری با شاخ، اما بدون خرد» است! هشدار ملونی به معترضان ایتالیایی: با زندان و جریمه نقدی مواجه خواهید شد
نظرسنجی
پیش بینی شما: قبل از انتخابات آمریکا، به ایران حمله می شود؟