کلید حذف نتانیاهو دست اعراب است؟

نظرسنجی‌های جدید در انتخابات پارلمانی اسرائیل از رقابتی نزدیک میان ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور،  جریان مخالف به رهبری گادی آیزنکوت حکایت دارند؛ رقابتی که ممکن است هیچ‌یک از دو طرف را به اکثریت پارلمانی نرساند و اسرائیل را وارد دوره‌ای تازه از بلاتکلیفی سیاسی کند.

به گزارش عصر ایران، جدیدترین نظرسنجی‌های رسانه های مختلف اسرائیل نشان می‌دهند که ائتلاف نتانیاهو ممکن است ۵۱ تا ۵۲ کرسی و اردوگاه مخالفان به رهبری آیزنکوت ۴۹ تا ۵۱ کرسی به دست آورد. این ارقام در مقایسه با برآوردهای اولیه که از پیشتازی بیشتر آیزنکوت حکایت داشتند، به رقابتی نزدیک‌تر اشاره می‌کنند.

بر اساس همین نظرسنجی‌ها، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با پیش‌بینی ۲۷ کرسی، بزرگ‌ترین حزب پارلمان خواهد بود؛ درحالی‌که حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت حدود ۲۱ کرسی به دست می‌آورد. با این حال، بزرگ‌ترین حزب بودن لزوماً به معنای توانایی تشکیل دولت نیست.

در پارلمان اسرائیل، موسوم به کنست، کسب دست‌کم ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی برای دستیابی به اکثریت مطلق ضروری است. برآوردهای فعلی نشان می‌دهند که نه اردوگاه نتانیاهو و نه مخالفان او به‌تنهایی به این حد نصاب نمی‌رسند. از همین رو، بن‌بست سیاسی یکی از محتمل‌ترین سناریوهای پیش روی اسرائیل است.

کاهش حمایت از نتانیاهو؛ ۱۲ تا ۱۳ کرسی کمتر از انتخابات قبل

اهمیت این نتایج زمانی روشن‌تر می‌شود که آن‌ها را با انتخابات سال ۲۰۲۲ مقایسه کنیم. ائتلاف نتانیاهو در آن انتخابات ۶۴ کرسی به دست آورد و توانست دولتی با مشارکت احزاب راست‌گرا و مذهبی تشکیل دهد.

اکنون نظرسنجی‌های خروج از صندوق برای اردوگاه او ۵۱ تا ۵۲ کرسی پیش‌بینی می‌کنند؛ یعنی در صورت تأیید این ارقام، ائتلاف نتانیاهو نسبت به انتخابات پیشین ۱۲ تا ۱۳ کرسی از دست خواهد داد و اکثریت پارلمانی خود را از دست می‌دهد.

با این حال، چنین نتیجه‌ای به معنای پایان قطعی نخست‌وزیری او نیست. در نظام پارلمانی اسرائیل، تعیین‌کننده نهایی فقط تعداد کرسی‌های حزب اصلی نیست، بلکه توانایی احزاب برای تشکیل ائتلافی است که بتواند حمایت اکثریت نمایندگان را به دست آورد.

نتانیاهو در سخنرانی پس از انتخابات نیز بر همین نکته تأکید کرد. او با اشاره به اینکه نتایج رسمی هنوز اعلام نشده است، گفت لیکود بزرگ‌ترین حزب اسرائیل است و اردوگاه راست‌گرا در میان رأی‌دهندگان یهودی و صهیونیست از اکثریتی روشن برخوردار است.

او خواستار تشکیل دولتی ملی، قدرتمند و راست‌گرای یهودی شد؛ موضعی که نشان می‌دهد قصد ندارد صرفا بر اساس پیش‌بینی‌های اولیه، شکست سیاسی خود را بپذیرد.

آیزنکوت هم اکثریت ندارد

چالش اصلی گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار، فقط شکست‌دادن نتانیاهو نیست؛ او باید بتواند از دل نتایج انتخابات، دولتی تشکیل دهد که حمایت اکثریت کنست را داشته باشد.

بر اساس جدیدترین نظرسنجی‌های خروج از صندوق، اردوگاه آیزنکوت ممکن است ۴۹ تا ۵۱ کرسی به دست آورد. این رقم از حد نصاب ۶۱ کرسی فاصله دارد و نشان می‌دهد حتی اگر مخالفان نتانیاهو در نهایت جایگاه بهتری پیدا کنند، برای تشکیل دولت به حمایت نمایندگان یا احزاب دیگر نیاز خواهند داشت.

آیزنکوت پس از انتشار نظرسنجی‌ها مدعی پیروزی شد و گفت اگر نتانیاهو رهبر شایسته‌ای بود، پس از آنکه مردم خواستار تغییر شده‌اند، از صحنه سیاسی کنار می‌رفت.

او نتایج اولیه را نشانه‌ای از خواست مردم برای تغییر توصیف کرد و وعده داد دولتی بر پایه سه اصل تشکیل دهد: حفظ اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، برقراری خدمت نظامی و ملی برای همگان و برچیدن حماس.

با این حال، ادعای پیروزی آیزنکوت به معنای آن نیست که او نخست‌وزیر آینده اسرائیل خواهد بود. حتی اگر اردوگاهش در شمارش نهایی آرا از نتانیاهو پیش بیفتد، هنوز باید برای جلب حمایت کافی در کنست مذاکره کند.

احزاب عرب؛ ۱۸ تا ۱۹ کرسی و یک معادله دشوار

یکی از مهم‌ترین نتایج نظرسنجی‌های خروج از صندوق، پیش‌بینی افزایش کرسی‌های احزاب عرب است. برآوردهای جدید از کسب ۱۸ تا ۱۹ کرسی برای این احزاب حکایت دارند؛ دستاوردی که در صورت تأیید می‌تواند به رکوردی کم‌سابقه در نمایندگی عرب‌ها در کنست تبدیل شود.

در شرایطی که هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به‌تنهایی اکثریت ندارد، احزاب عرب می‌توانند بر سرنوشت دولت آینده تأثیر بگذارند. از نظر عددی، حمایت آن‌ها می‌تواند به آیزنکوت برای عبور از بن‌بست کمک کند.

با این حال، این احتمال را که آیزنکوت با حمایت دو حزب عرب دولت اقلیت تشکیل دهد، چندان محتمل نیست. چنین دولتی علاوه بر نیاز به توافق میان احزاب عرب و اردوگاه آیزنکوت، باید با مخالفت شماری از متحدان سیاسی او نیز روبه‌رو شود. به طور مثال لیبرمن که در اتحاد آیزنکوت حضور دارد با اتحاد با اعراب مخالف است و از اعضای حزب لیکود یعنی حزب نتانیاهو خواسته که بر علیه او با ائتلاف مخالفش همکاری کنند تا احزاب مخالف به ۶۱ کرسی برسند.

نتانیاهو نیز در سخنرانی خود به این مسئله اشاره کرد و گفت اسرائیل نباید با تشکیل دولتی که به احزاب عربی موردنظر او متکی باشد، در معرض خطر قرار گیرد. او از تشکیل یک دولت ملی و راست‌گرای یهودی دفاع کرد و مخالفت خود را با دولتی که برای بقا به حمایت احزاب عرب وابسته باشد، اعلام کرد.

بنابراین، افزایش کرسی‌های احزاب عرب لزوما به تشکیل دولت آیزنکوت منجر نمی‌شود. این احزاب ممکن است در تعیین نتیجه مذاکرات نقش مهمی داشته باشند، اما میزان آمادگی آن‌ها برای حمایت از دولت جایگزین و پذیرش چنین حمایتی از سوی متحدان آیزنکوت همچنان نامشخص است. به علاوه که ظاهرا احزاب عرب به دنبال به رسمیت شناختن فلسطین و راه حل دو کشوری هستند چیزی که بعید است با موافقت آیزنکوت، بنت و لیرمن روبه‌رو شود.

آیا نتانیاهو و آیزنکوت دولت وحدت تشکیل می‌دهند؟

یکی از راه‌های نظری خروج از بن‌بست، تشکیل دولت وحدت میان نتانیاهو و آیزنکوت است؛ دولتی که با مشارکت بخشی از اردوگاه‌های رقیب بتواند اکثریت پارلمانی را به دست آورد.

با این حال، این سناریو نیز بعید به نظر می‌رسد. احزاب مخالف نتانیاهو حاضر نیستند در دولت تحت رهبری او حضور پیدا کنند. از سوی دیگر، نتانیاهو در سخنرانی پس از انتخابات نیز به‌جای دعوت از آیزنکوت برای تشکیل دولت مشترک، بر تشکیل دولتی راست‌گرا تأکید کرد. آیزنکوت هم احتمال اتحاد با نتانیاهو را رد کرده است البته شاید فشار سیاسی از سوی آمریکا و ترامک منجر به این ائتلاف شود.

هشدار آیزنکوت درباره استفاده سیاسی از ارتش

آیزنکوت در سخنرانی بعد از پایان انتخابات، به احتمال استفاده سیاسی از اختیارات امنیتی نخست‌وزیر نیز هشدار داد. او خطاب به نتانیاهو گفت امنیت اسرائیل را برای اهداف سیاسی خود به خطر نیندازد.

رهبر حزب یاشار همچنین از فرماندهان ارتش اسرائیل و رؤسای دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی خواست به این نکته توجه داشته باشند که نتانیاهو در صورت شکل‌نگرفتن دولت جدید، در مقام نخست‌وزیر موقت به کار خود ادامه خواهد داد.

این اظهارات در شرایطی مطرح شد که آیزنکوت مدعی بود مردم به دولت نتانیاهو اعتماد خود را از دست داده‌اند. او دولت فعلی را مسئول وقایع هفتم اکتبر می‌داند و وعده داده است که در صورت تشکیل دولت جدید، سیاست‌های امنیتی اسرائیل را بر مبنای اصول اعلام‌شده خود ادامه دهد.

با این حال، از سخنان او نمی‌توان نتیجه گرفت که تغییر دولت الزاماً به تغییر بنیادین سیاست‌های نظامی و امنیتی اسرائیل منجر خواهد شد. آنچه در این مرحله روشن است، اختلاف بر سر رهبری سیاسی، نحوه اداره کشور و ترکیب دولت آینده است.

مشارکت بی‌سابقه؛ اما آینده‌ای نامعلوم

نظرسنجی‌های خروج از صندوق پس از مشارکت گسترده رأی‌دهندگان منتشر شدند. به گزارش اکسیوس، میزان مشارکت در این انتخابات به بالاترین سطح در حدود سه دهه گذشته رسید؛ رخدادی که نشان‌دهنده اهمیت این رقابت برای جامعه اسرائیل است.

این انتخابات در شرایطی برگزار شد که عملکرد دولت نتانیاهو در قبال حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ‌های پس از آن، به یکی از محورهای اصلی مناقشه سیاسی تبدیل شده بود. هر دو طرف نیز در جریان کارزار انتخاباتی هشدار داده بودند که پیروزی رقیب می‌تواند پیامدهای جدی برای آینده کشور داشته باشد.

با وجود مشارکت بالا، هنوز نمی‌توان نتیجه گرفت که رأی‌دهندگان مسیر روشنی برای تشکیل دولت تعیین کرده‌اند. 

نتانیاهو تا چه زمانی در قدرت می‌ماند؟

اگر نتایج نهایی هیچ‌یک از دو اردوگاه را به اکثریت ۶۱ کرسی نرساند، اسرائیل ممکن است وارد دوره‌ای طولانی از مذاکرات سیاسی شود. در چنین وضعیتی، نتانیاهو می‌تواند تا زمان تشکیل دولت جدید به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در رأس قوه مجریه باقی بماند؛ حتی اگر ائتلافش اکثریت پارلمانی را از دست داده باشد.

در همین حال، اردوگاه مخالفان به رهبری آیزنکوت ممکن است در کنست جایگاه قوی‌تری پیدا کند، اما بدون توافق میان احزاب و جلب حمایت کافی قادر به تشکیل دولت نخواهد بود.

یکی از پیامدهای احتمالی این بن‌بست، برگزاری انتخابات تازه است.

پس از اعلام نتایج نهایی، رئیس‌جمهور اسرائیل با نمایندگان احزاب منتخب مشورت می‌کند و حداکثر ظرف هفت روز، مأموریت تشکیل دولت را به یکی از نمایندگان کنست می‌سپارد؛ انتخابی که لزوماً به معنای معرفی رهبر بزرگ‌ترین حزب نیست، بلکه توانایی جلب حمایت کافی برای تشکیل دولت اهمیت دارد. نامزد منتخب ۲۸ روز فرصت دارد با احزاب دیگر مذاکره کند و در صورت نیاز، رئیس‌جمهور می‌تواند این مهلت را حداکثر ۱۴ روز دیگر تمدید کند.

با این حال، رسیدن به توافق میان احزاب به‌تنهایی کافی نیست و دولت جدید باید از کنست رأی اعتماد بگیرد. تا آن زمان، دولت نتانیاهو همچنان مسئول اداره کشور خواهد بود؛ حتی اگر ائتلاف او اکثریت پارلمانی را از دست داده باشد.

اگر نامزد نخست در تشکیل دولت ناکام بماند، رئیس‌جمهور می‌تواند این مأموریت را به فرد دیگری بسپارد و در صورت شکست تلاش‌های بعدی نیز احتمال انحلال کنست و برگزاری انتخابات تازه وجود دارد. بنابراین، شکست انتخاباتی نتانیاهو لزوماً به معنای خروج فوری او از قدرت نیست و ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها طول بکشد تا تکلیف دولت آینده روشن شود.

قوری عجیب و غریب در آذربایجان

بیشتر بخوانید:

نتانیاهو، وزیر امور داخلی را برکنار کرد

تماشاخانه

مناره ساربان یا برج پیزای اصفهان! بنایی که کج‌اش کردید و حالا پُزش را می‌دهید

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

فیلم های دیگر