خوانندگانی که در سال‌های اخیر خیلی کم‌کار شده‌اند (+عکس)

به گزارش ایسنا، بررسی علت کم کار شدن هنرمندان موسیقی که دوره‌ای پرکار بوده‌اند، بدون در نظر گرفتن تحولات بازار موسیقی ایران در سال‌های گذشته، ممکن نیست. درحقیقت، تغییر شیوه‌های درآمدزایی، افزایش هزینه‌های تولید و برگزاری کنسرت، دگرگونی الگوی مصرف موسیقی و گسترش نقش شبکه‌های اجتماعی در معرفی هنرمندان، از جمله موضوعاتی است که می‌توانند مورد توجه قرار گیرند.

در دهه‌های گذشته، انتشار آلبوم‌های موسیقی، تک‌آهنگ و اجرای تیتراژ سریال‌های تلویزیونی، نقش مهمی در معرفی خوانندگان و تثبیت جایگاه آن‌ها داشت. اکنون با گسترش فضای مجازی و دسترسی راحت به دانلود آثار موسیقی، شرایط فعالیت حرفه‌ای خوانندگان نیز تغییر کرده است.

همچنین امروزه برگزاری کنسرت یکی از مسیرهای مهم درآمدزایی در موسیقی پاپ به شمار می‌رود، اما افزایش هزینه‌های اجاره سالن، تبلیغات، تجهیزات صوتی و نوری و دستمزد عوامل اجرایی، سرمایه‌گذاری در این حوزه را با ریسک بیشتری همراه کرده است. در چنین شرایطی، میزان استقبال مخاطبان و پیش‌بینی فروش بلیت می‌تواند در تصمیم تهیه‌کنندگان برای برگزاری کنسرت یک خواننده نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد. در چنین شرایطی، تهیه‌کنندگان ترجیح می‌دهند با خوانندگانی کار کنند که از فروش بلیت کنسرت آنها اطمینان داشته باشند.

افزون بر این، در سال‌های اخیر و با تغییر نسل، شاهد دگرگونی سلیقه مخاطبان نیز هستیم، به‌گونه‌ای که در حال حاضر حتی خوانندگان پاپ که تا همین چند سال اخیر طرفداران قابل توجهی داشتند، دیگر با سلیقه موسیقی نسل جوان تناسبی ندارند. به واقع، در عصری که «کی‌پاپ» و «هیپ‌هاپ» نسل جدید را به خود جذب کرده است، شیوه‌های قدیمی فعالیت هنرمندان موسیقی به احتمال، چندان برای نسل زد و آلفا جذابیت نداشته باشد.  

از سوی دیگر، شیوه معرفی و تبلیغات آثار موسیقی تغییر کرده است و امروزه شبکه‌های اجتماعی سهم قابل‌توجهی در دیده‌شدن آثار و ارتباط هنرمندان با مخاطبان دارند، به‌گونه‌ای که فعالیت مستمر در فضای مجازی به معرفی آنها و آثارشان کمک می‌کند.  

علاوه‌بر این، هنرمندان موسیقی به واسطه بالا بودن هزینه‌های تولید آلبوم و البته نداشتن درآمد چندان از این راه، ترجیح می‌دهند انتشار تک‌آهنگ داشته باشند تا آلبوم موسیقی، که این امر امکان حضور مستمرتر در فضای رسانه‌ای را فراهم می‌کند.  

با وجود این، نمی‌توان تمام موارد کاهش فعالیت این افراد را صرفاً به تحولات بازار و تغییرات سلیقه مخاطبان نسبت داد. برخی خوانندگان در مقاطع مختلف با محدودیت‌های مدیریتی و فرهنگی مواجه بوده‌اند و در مواردی تصمیم شخصی برای کاهش فعالیت یا فاصله گرفتن از فضای حرفه‌ای می‌تواند در این روند مؤثر بوده باشد.  

در این راستا نگاهی داریم به مسیر فعالیت شماری از خوانندگان عرصه موسیقی پاپ و ایرانی که تقریبا از سال ۱۴۰۲ یا اجرای کنسرت نداشته‌اند، یا تولید موسیقی و یا هر دو.

شهاب مظفری 

شهاب مظفری از جمله خوانندگان پاپ است که در سال‌های اخیر حضور کم‌رنگی در عرصه اجراهای زنده داشته است و بیشتر به انتشار تک آهنگ بسنده کرده است. به نظر می‌رسد او از اواخر دهه ۹۰ و با آغاز همه‌گیری کرونا کنسرت زنده برگزار نکرده است و در سال ۹۸ قرار بر برگزاری یک کنسرت آنلاین داشت.

مظفری در سال‌های بعد، در کنار انتشار تک‌آهنگ، تجربه حضور در عرصه بازیگری را نیز با فیلم سینمایی «خانه شیشه‌ای» دنبال کرد. او همچنین پیش‌تر به‌دلیل برخی حواشی فضای مجازی، از جمله انتشار قطعه‌ای در پاسخ به «یاس»، مورد توجه قرار گرفته بود.  

علی لهراسبی 

علی لهراسبی نیز در سال‌های اخیر، در کنار انتشار آثار جدید، از کاهش فعالیت‌های کنسرتی خود سخن گفته است. او در آذرماه ۱۴۰۴، در اظهاراتی درباره وضعیت حرفه‌ای خود، از آسیب‌هایی گفت که به‌دلیل برگزار نکردن کنسرت در پنج سال گذشته متحمل شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد فاصله گرفتن از اجراهای زنده، دست‌کم از نگاه این خواننده، بر فعالیت حرفه‌ای او تأثیر گذاشته است.

با این حال، فعالیت موسیقایی لهراسبی در این دوره متوقف نشده است. او انتشار تک‌آهنگ‌ها را ادامه داده و یکی از آخرین آثار او «بی‌عاطفه» نام دارد که امسال منتشر شد.

در عین حال، لهراسبی در شهریور ۱۴۰۴ در جشن بزرگی در همدان اجرا داشت؛ بنابراین، نمی‌توان از توقف کامل اجراهای صحنه‌ای او در این سال‌ها سخن گفت اما مرور وضعیت حرفه‌ای او گویای کم‌کار شدن لهراسبی است.

قاسم افشار 

قاسم افشار از جمله خوانندگان نسل اول موسیقی پاپ پس از انقلاب است که پس از مدت‌ها دوری از صحنه، در پاییز ۱۴۰۲ در کنسرت «خاطره‌سازها» در کنار حمید غلامعلی، چنگیز حبیبیان و مهدی مقدم روی صحنه رفت.

افشار در آبان ۱۴۰۲ طی یک گفت‌وگو درباره دلایل فاصله گرفتن از فضای موسیقی توضیح داد که اتفاقات و حاشیه‌هایی در این مسیر باعث دوری او از فعالیت حرفه‌ای شده است. او همچنین با اشاره به دشواری‌های ادامه کار در شرایط جدید بازار موسیقی گفت که بارها برای ادامه فعالیت تلاش کرده، اما با موانعی روبه‌رو شده است. این خواننده در همان گفت‌وگو از تولید چند قطعه پیش از همه‌گیری کرونا و آماده بودن آثار دیگری برای انتشار خبر داد.   

البته با وجود وقفه در فعالیت‌های اجرایی، مسیر موسیقی افشار به‌طور کامل متوقف نشد. انتشار قطعه «رفته بودی» با همراهی فرنود افشار در اسفند ۱۴۰۲، نمونه‌ای از ادامه فعالیت او در قالب تک‌آهنگ است.  

چنگیز حبیبیان 

چنگیز حبیبیان نیز از جمله خوانندگان باسابقه موسیقی پاپ است که پس از دوره‌ای کم‌کاری، در پاییز ۱۴۰۲ در قالب پروژه مشترک «خاطره‌سازها» به صحنه بازگشت.  

این خواننده نیز در نشست خبری کنسرت «خاطره‌سازها»، به کاهش فعالیت‌های اجرایی خوانندگان نسل خود اشاره کرد. او با بیان اینکه در سال‌های گذشته کنسرت‌هایشان متوقف شده یا به‌ندرت برگزار شده است، گفت که این وضعیت دلایل مختلفی دارد. او همچنین بر نقش رسانه‌ها در معرفی آثار موسیقایی تأکید کرد و گفت که تولید آثار خوب، بدون پخش و بازتاب رسانه‌ای، نمی‌تواند به‌خوبی به مخاطبان برسد.

با این حال، فعالیت موسیقی حبیبیان به اجراهای زنده محدود نمانده است و به نظر می‌رسد تک‌آهنگ‌هایی مانند «سکوت» و «خاطره‌سازها» را منتشر کرده است.

مهدی مقدم 

مهدی مقدم نیز که آخرین تجربه برگزاری کنسرت او به سال ۱۴۰۲ برمی‌گردد در نشست رسانه‌ای کنسرت «خاطره‌سازها» با اشاره به دوره ممنوع‌الکاری‌اش گفت که به‌دلیل پخش ویدیوهای دارای مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در شبکه‌های ماهواره‌ای، به مدت ۱۰ سال از فعالیت محروم بوده است.

مقدم با انتقاد از شرایطی که در این سال‌ها تجربه کرده بود، گفت: «ما امروز تنها ماندیم؛ کمکی به ما نکردند.» او همچنین از دشواری‌های این دوره سخن گفت و حضور در پروژه «خاطره‌سازها» را فرصتی برای بازگشت به صحنه و شکل‌گیری جریانی تازه در موسیقی پاپ دانسته بود.

علی اصحابی 

علی اصحابی، از خوانندگان شناخته‌شده موسیقی پاپ در دهه ۸۰، با وجود کاهش حضور در جریان اصلی بازار موسیقی، انتشار آثار استودیویی را ادامه داده است. از جمله آثار منتشرشده او در سال‌های اخیر می‌توان به «چرخ گردون» در سال ۱۴۰۲، «دیدی» در سال ۱۴۰۳ و «لب دریا» در مهرماه ۱۴۰۴ اشاره کرد.  

با این حال، مسیر حرفه‌ای اصحابی در سال‌های گذشته با وقفه‌هایی همراه بوده است. او پس از اجرای تلویزیونی قطعه «می‌شد که» در برنامه «هفت ترانه» در سال ۱۳۹۳، با انتقادهایی روبه‌رو شد و بنا بر گزارش‌های منتشرشده، در سال ۱۳۹۴ ممنوع‌الکار شد. اصحابی در اظهاراتی درباره این دوره گفته است که پس از پایان ممنوع‌الکاری، به‌مدت سه سال اثری منتشر نکرد؛ زیرا این اتفاق از نظر روحی بر او تأثیر گذاشته بود.

این خواننده در اسفند ۱۳۹۷ نیز در گفت‌وگویی با اشاره به تغییر شرایط اقتصادی موسیقی، از تمرکز خود بر انتشار تک‌آهنگ‌ها خبر داد. او معتقد بود که برخلاف دهه ۸۰، انتشار آلبوم در شرایط آن روز بازار موسیقی توجیه اقتصادی و هنری گذشته را ندارد و از برنامه‌ریزی برای بازگشت به اجراهای صحنه‌ای پس از انتشار آثار تازه سخن گفت و در اردیبهشت ۱۴۰۱ در سالن همایش‌های ایرانیان تهران کنسرت برگزار کرد.

 صدیق تعریف 

صدیق تعریف، خواننده و ردیف‌دان موسیقی ایرانی، از هنرمندانی است که در سال‌های اخیر حضور کم‌رنگ‌تری در اجراهای زنده داشته است. او که در طول فعالیت هنری خود با افرادی همچون محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و جلال ذوالفنون همکاری کرده، در اسفند ۱۳۹۶ به همراه گروه «نوروز» در دو کنسرت همیاری برای زلزله‌زدگان غرب کشور در همدان و کرمانشاه روی صحنه رفت.

تعریف در دی‌ماه همان سال از پایان مراحل تولید آلبومی تازه و مذاکره برای انتشار آن خبر داده بود؛ مجموعه‌ای که بخش عمده قطعات آن بر اشعار مولانا استوار بود و آثاری با مضامین و اشعار کردی را در بر می‌گرفت.  

قاسم رفعتی 

قاسم رفعتی، خواننده و ردیف‌دان موسیقی ایرانی، بیش از هر چیز با مناجات ماندگار «سحرگهان» شناخته می‌شود؛ اثری که در سال ۱۳۵۹ با آهنگسازی حسین صبحدل تولید شد و طی سال‌های گذشته در ماه رمضان بارها از رادیو و تلویزیون پخش شده است. رفعتی در طول فعالیت هنری خود نزد استادانی چون محمود کریمی و محمدرضا شجریان آموزش دید و آلبوم «خانه خورشید» نیز از آثار منتشرشده اوست.

رفعتی در سال‌های گذشته حضور محدودی در اجراهای عمومی داشته است. از جمله برنامه‌هایی که او در آنها حضور داشته، می‌توان به آیین نکوداشتش در تالار وحدت در شهریور ۱۳۹۷ اشاره کرد. او همچنین در آذر ۱۴۰۴ در یکی از نشست‌های تخصصی «آیین آواز» در زنجان حضور داشت.

با این حال، اطلاعات دقیقی از آخرین کنسرت مستقل یا آخرین اثر منتشرشده او در دست نیست.

مظفر شفیعی

مظفر شفیعی، خواننده و مدرس آواز و ردیف‌دان موسیقی سنتی ایران و از شاگردان محمدرضا شجریان، در سال‌های اخیر بیشتر در چارچوب اجراهای تخصصی و برنامه‌های مرتبط با موسیقی ایرانی حضور داشته است. یکی از اجراهای شاخص او در این دوره، همراهی با حسام اینانلو، نوازنده کمانچه، در سی‌وششمین جشنواره موسیقی فجر در بهمن ۱۳۹۹ بود.  

شفیعی در طول فعالیت حرفه‌ای خود آلبوم‌هایی در حوزه موسیقی ردیف‌دستگاهی منتشر کرده است که آخرین آن سعدی‌خوانی به آهنگسازی پیمان سلطانی است.

رامبد صدیف 

رامبد صدیف، خواننده و ردیف‌دان موسیقی ایرانی، از چهره‌هایی است که به‌واسطه تسلط بر ردیف آوازی، مرکب‌خوانی و بداهه‌خوانی، جایگاهی ویژه در آواز سنتی ایران دارد. او سال‌ها نزد استادانی چون سلیمان امیرقاسمی، اقبال آذر و عبدالله دوامی آموزش دید و شیوه آوازی‌اش به‌دلیل تحریرهای متنوع، مدگردی و توجه به سنت‌های قدیمی آواز ایرانی شناخته می‌شود.

صدیف در سال ۱۳۶۸، پس از سال‌ها دوری از محافل رسمی، نخستین کنسرت رسمی خود را با عنوان «ترجیع‌بند» و همراهی سنتور مجید کیانی در تالار وحدت برگزار کرد. این اجرا بعدها در قالب آلبوم منتشر شد. از دیگر برنامه‌های شاخص او می‌توان به کنسرت «مرصع‌خوانی» در فرهنگسرای نیاوران در سال ۱۳۸۲ اشاره کرد. بررسی‌ها گویای این است که آخرین اجرای او به سال ۹۶ بر میگردد که پس از ۱۴ سال برای زلزله‌زدگان کرمانشاه روی صحنه رفت.

علی‌اصغر شاه‌زیدی 

علی‌اصغر شاه‌زیدی، خواننده و مدرس آواز ایرانی و از شاگردان جلال تاج اصفهانی، از چهره‌های شناخته‌شده مکتب آوازی اصفهان است که در طول فعالیت هنری خود با آثار و اجراهایی در حوزه موسیقی ردیف‌دستگاهی شناخته شده است. یکی از آخرین اجراهای صحنه‌ای ثبت‌شده او، کنسرت ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان در ۲۹ آذر ۱۳۹۷ در تالار وحدت تهران بود؛ برنامه‌ای که به اجرای آثار آهنگسازانی چون علی تجویدی و حسین دهلوی اختصاص داشت. او پیش‌تر نیز در تیرماه ۱۳۹۶ همراه ارکستر ملی در عمارت چهلستون اصفهان روی صحنه رفته بود.

همچنین آخرین آلبوم او «گل بی‌خار» است که در مرداد ۱۴۰۱ رونمایی شد.

پری زنگنه

پری زنگنه، خواننده آوازهای فولکلور و موسیقی کلاسیک، مردادماه ۱۳۹۷ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران کنسرتی ویژه بانوان برگزار کرد. این اجرا پس از حدود دو سال دوری او از صحنه برگزار شد و از آخرین اجراهای زنده رسمی او در داخل کشور به شمار می‌رود.

زنگنه در کنار فعالیت‌های اجرایی، در زمینه گردآوری و معرفی ترانه‌های محلی و فعالیت‌های فرهنگی و تألیفی نیز حضور داشته است. از آثار منتشرشده او می‌توان به مجموعه‌های «گل‌افشان ۱» و «گل‌افشان ۲» و آلبوم «هزار آوا» اشاره کرد. او همچنین در حوزه تألیف کتاب‌هایی درباره فرهنگ و نام‌های ایرانی فعالیت داشته است.

هنگامه اخوان

هنگامه اخوان، خواننده موسیقی سنتی ایران، پاییز ۱۳۹۸ در سالن کوئین الیزابت هال در مجموعه هنری ساوت‌بنک لندن روی صحنه رفت. این کنسرت در چارچوب جشنواره «نقش زنان در موسیقی» و به همت گروه هنری نوا برگزار شد.

در این اجرا، بهداد بابایی با سه‌تار، سیامک جهانگیری با نی و فریبرز کیانی با تنبک، اخوان را همراهی کردند. این برنامه از آخرین اجراهای رسمی ثبت‌شده او به شمار می‌رود. اخوان پیش از این نیز در سال‌های گذشته در ایران، از جمله در جشنواره موسیقی فجر، روی صحنه رفته بود.