همه چیز درباره کلاهک های خوشه ای جدید کره شمالی

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - کره شمالی در حال گسترش قابلیت های تسلیحاتی خود با آزمایش نسل جدیدی از کلاهک های خوشه ای برای موشک های بالستیک و کروز است؛ اقدامی که می تواند توانایی این کشور را برای هدف قرار دادن نیروهای نظامی، خودروهای زرهی، سامانه های پدافندی و زیرساخت ها در مناطق وسیع افزایش دهد. آزمایش های اخیر پیونگ یانگ نشان می دهد که توسعه این نوع تسلیحات به یکی از محورهای مهم برنامه موشکی این کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که هم زمان با گسترش همکاری های نظامی کره شمالی و روسیه، پرسش هایی درباره احتمال انتقال فناوری میان دو کشور ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش رسانه های دولتی کره شمالی، اداره موشکی این کشور در روزهای 31 اکتبر و 2 نوامبر 2026، دو آزمایش جداگانه با هدف ارزیابی قدرت تخریب کلاهک های خوشه ای انجام داده است. نخستین آزمایش به موشک های بالستیک تاکتیکی اختصاص داشت و آزمایش دوم، کلاهک های خوشه ای نصب شده روی موشک های کروز راهبردی را مورد بررسی قرار داد.

این آزمایش ها در شرایطی انجام می شوند که پیونگ یانگ طی ماه های اخیر فعالیت های موشکی و نظامی خود را افزایش داده و به دنبال توسعه توانایی های متنوع تری برای مقابله با تهدیدهای احتمالی است.

آزمایش کلاهک خوشه ای موشک های بالستیک؛ تخریب منطقه ای تا 13 هکتار

نخستین آزمایش مهم در 31 اکتبر انجام شد. در این آزمایش، کره شمالی یک کلاهک خوشه ای جدید با نام استاندارد تایپ 2 (Standard Type 2) را روی موشک بالستیک تاکتیکی آزمایش کرد. تصاویر منتشر شده از سوی خبرگزاری رسمی کره شمالی (KCNA) نشان می دهند که موشک های کوتاه برد خانواده هواسونگ-11دی (Hwasong-11D) به سمت یک هدف جزیره ای شلیک شده اند و کلاهک های آنها در محدوده هدف منفجر شده اند.

به ادعای اداره موشکی کره شمالی، کلاهک استاندارد تایپ 2 قادر است با استفاده از قدرت تخریب متمرکز خود، منطقه ای به وسعت 12 تا 13 هکتار را به طور کامل نابود کند.

مقام های کره شمالی اعلام کرده اند که این آزمایش با هدف ارزیابی قدرت تخریب و سازگاری عملیاتی کلاهک با سامانه های رزمی انجام شده است. بر اساس گزارش KCNA، کلاهک های خوشه ای این کشور در چهار گروه مختلف و متناسب با اهداف و ماموریت های نظامی طبقه بندی شده اند. پیونگ یانگ همچنین مدعی شده است که قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی امکان انتخاب و استفاده از این چهار نوع کلاهک را در اختیار یگان های نظامی قرار دهد.

در تصاویر منتشر شده از آزمایش، ژنرال کیم جونگ سیک، از مقام های ارشد مرتبط با برنامه توسعه تسلیحاتی کره شمالی، بر روند آزمایش نظارت داشت. کیم جونگ اون، رهبر این کشور، در این رویداد حضور نداشت.

آزمایش دوم؛ کلاهک خوشه ای برای موشک های کروز راهبردی

تنها دو روز پس از آزمایش موشک های بالستیک، اداره موشکی کره شمالی آزمایش دیگری را در تاریخ 2 نوامبر انجام داد. این بار تمرکز بر کلاهک های خوشه ای نصب شده روی موشک های کروز راهبردی بود.

بنابر گزارش KCNA، هدف از این آزمایش ارزیابی قدرت تخریب کلاهک و توانایی آن در اجرای حمله ای بود که مقام های کره شمالی از آن با عنوان «ضربه عمودی» یاد کرده اند. این اصطلاح ظاهرا به الگوی حمله ای اشاره دارد که در مرحله نهایی پرواز، مهمات فرعی را در محدوده هدف پراکنده می کند.

توسعه دهندگان موشکی کره شمالی مدعی شده اند که نسخه متوسط این کلاهک خوشه ای می تواند منطقه ای در حدود پنج تا شش هکتار را به خاکستر تبدیل کند. این رقم تقریبا نصف محدوده تخریب اعلام شده برای کلاهک خوشه ای موشک بالستیک در آزمایش 31 اکتبر است.

با این وجود، پیونگ یانگ مشخص نکرده است که در این آزمایش دقیقا از کدام موشک کروز استفاده کرده است. کره شمالی چندین موشک در این رده دارد که از جمله آنها می توان به هواسال-1، هواسال-2 و Pulhwasal-3-31 اشاره کرد.

موشک های هواسال-1 و هواسال-2 از روی سکوهای زمینی پرتاب می شوند، در حالی که Pulhwasal-3-31 برای پرتاب از زیردریایی طراحی شده است. برد گزارش شده این خانواده از موشک ها حدود 1500 تا 2000 کیلومتر است؛ محدوده ای که به آنها امکان می دهد اهدافی را در فواصل قابل توجهی از خاک کره شمالی تهدید کنند.

چرا کلاهک های خوشه ای برای ارتش ها اهمیت دارند؟

کلاهک های خوشه ای با کلاهک های متعارف موشک ها تفاوت دارند. در یک کلاهک معمولی، بخش اصلی مواد منفجره در نقطه برخورد یا محدوده ای نسبتا محدود منفجر می شود؛ اما کلاهک خوشه ای پس از رسیدن به ارتفاع یا موقعیت تعیین شده، تعداد زیادی مهمات کوچک تر را در منطقه هدف پراکنده می کند.

این مهمات فرعی می توانند در نقاط مختلف یک محدوده وسیع منفجر شوند و به همین دلیل، چنین تسلیحاتی برای حمله به اهداف پراکنده یا مجموعه ای از اهداف در یک منطقه مشخص کاربرد دارند.

از جمله اهدافی که ممکن است در برابر این نوع کلاهک ها آسیب پذیر باشند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

تجمع نیروهای نظامی و مواضع پیاده نظام

خودروهای نظامی و تجهیزات مستقر در مناطق باز

مواضع و تجهیزات سامانه های پدافند هوایی

فرودگاه ها، پایگاه های نظامی و زیرساخت های حساس

تاسیسات و تجهیزات پراکنده در محدوده های عملیاتی

البته قدرت تخریب واقعی این کلاهک ها به عواملی مانند تعداد مهمات فرعی، نوع فیوز، ارتفاع پراکندگی، دقت موشک و شرایط محیطی بستگی دارد. از این رو، ارقام اعلام شده از سوی کره شمالی را نمی توان بدون ارزیابی مستقل، معادل عملکرد تایید شده در میدان نبرد دانست.

یکی دیگر از مشکلات جدی این تسلیحات، احتمال عمل نکردن بخشی از مهمات فرعی هنگام برخورد است. مهمات منفجر نشده می توانند مدت ها پس از پایان درگیری نیز برای غیرنظامیان خطرناک باقی بمانند.

آیا روسیه در توسعه کلاهک های خوشه ای کره شمالی نقش دارد؟

یکی از نکات قابل توجه در گزارش های مربوط به آزمایش های اخیر، احتمال ارتباط فناوری جدید کره شمالی با تجربه نظامی روسیه است.

روسیه در جنگ اوکراین از کلاهک های خوشه ای در برخی موشک های خود، از جمله موشک بالستیک اسکندر-ام (Iskander-M) و موشک کروز خا-101 (Kh-101)، استفاده کرده است. این تجربه عملیاتی می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره طراحی، نحوه پراکندگی مهمات فرعی و عملکرد این کلاهک ها در شرایط واقعی جنگ فراهم کرده باشد. 

با توجه به گسترش همکاری های نظامی مسکو و پیونگ یانگ در سال های اخیر، احتمال انتقال دانش فنی یا کمک روسیه به کره شمالی در زمینه توسعه و یکپارچه سازی کلاهک های خوشه ای مطرح شده است.

با این وجود، تا زمان انتشار گزارش های مربوط به این آزمایش ها، هیچ مدرک مستقلی مبنی بر ارائه مستقیم این فناوری از سوی روسیه به کره شمالی منتشر نشده است.

پرسش دیگری که مطرح شده، احتمال انتقال این کلاهک ها به روسیه در آینده است. با توجه به همکاری های نظامی دو کشور، این احتمال نیز مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته، اما هنوز مشخص نیست که کره شمالی تولید انبوه این کلاهک ها را آغاز کرده باشد یا برنامه ای برای صادرات آنها داشته باشد.

افزایش آزمایش های موشکی در کنار توسعه تسلیحات دیگر

آزمایش کلاهک های خوشه ای تنها بخشی از فعالیت های نظامی اخیر کره شمالی است. پیونگ یانگ در ماه اکتبر چندین آزمایش موشکی انجام داد که از جمله آنها می توان به شلیک حدود 10 موشک بالستیک کوتاه برد در سواحل شرقی این کشور اشاره کرد.

همچنین در ماه آوریل، کره شمالی موشک سطح به سطح Hwasong-11Ka را با یک کلاهک خوشه ای آزمایش کرده بود؛ موضوعی که نشان می دهد توسعه این نوع مهمات از مدت ها قبل در دستور کار برنامه موشکی این کشور قرار داشته است.

در کنار این فعالیت ها، کره شمالی به دنبال توسعه فناوری های نظامی دیگری نیز بوده است. کیم جونگ اون به تازگی بر ضرورت دستیابی کشورش به برتری مطلق در فناوری پهپادها تاکید کرده و در نمایشگاهی از سامانه های پروازی بدون سرنشین، از جمله فناوری هایی که پیونگ یانگ مدعی استفاده از هوش مصنوعی در آنهاست، بازدید کرده است.

این کشور همچنین از آزمایش یک سامانه جدید اژدر هدایت شونده با هوش مصنوعی خبر داده و پیش تر آزمایش موشک های کروز زیردریایی را نیز اعلام کرده بود.

تنش با کره جنوبی و پیام نظامی آزمایش های جدید

زمان بندی این آزمایش ها نیز قابل توجه است. کره شمالی در شرایطی به توسعه و نمایش قابلیت های موشکی خود ادامه می دهد که تنش های نظامی در شبه جزیره کره همچنان بالاست.

در هفته های اخیر، همکاری نظامی آمریکا، کره جنوبی و ژاپن افزایش یافته و این سه کشور بار دیگر بر تعهد خود به خلع سلاح هسته ای کامل کره شمالی تاکید کرده اند؛ موضوعی که پیونگ یانگ همواره با آن مخالفت کرده است.

رزمایش گرز آهنین (Iron Mace) از 29 سپتامبر تا 2 اکتبر با هدف تقویت هماهنگی میان قابلیت های هسته ای آمریکا و نیروهای متعارف کره جنوبی برگزار شد. همچنین رزمایش هوایی مشترک پرچم آزادی (Freedom Flag) از 26 اکتبر در پایگاه هوایی کونسان آغاز شد.

مقام های کره شمالی این فعالیت ها را تهدیدی علیه امنیت کشورشان توصیف کرده و بر ضرورت تقویت توان بازدارندگی هسته ای تاکید کرده اند.

از سوی دیگر، آزمایش های موشکی اخیر در آستانه نشست سران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شنژن چین انجام شده اند؛ رویدادی که احتمال دیدار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و کیم جونگ اون در حاشیه آن مطرح شده بود. با این وجود، رهبر کره شمالی هنوز به طور علنی درباره چنین دیداری موضع گیری نکرده است.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

والدن ۷؛ یکی از مشهورترین دژهای آجری جدید جهان (+تصاویر)

بیشتر بخوانید:

پکن پشت میز مذاکرات؛ تلاش برای افزایش نفوذ و حل بحران خاورمیانه

تصاویر جدید از کارخانه های تسلیحاتی کره شمالی؛ از موشک های 600 میلی متری تا پهپادهای انتحاری

تماشاخانه

جتی که مثل موشک سقوط کرد؛ رؤیای دختری که در آسمان ناتمام ماند

پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ راز شهری که زیر زمین پنهان شده است / ۲ هزار سال پیش با الهام از لانه مورچه‌ها ساخته شد

فیلم های دیگر