عصر ایران - یادداشت حاضر در مجموع از تغییرات تازه در جشنوارۀ فیلم فجر استقبال کرده است. انتشار این متن طبعا مانع نقدهای بعدی و احتمالی ما درباره محقق شدن یا نشدن یا نگاهی دیگر به این تغییرات خصوصا در ایام برگزاری جشنواره نخواهد بود:
******************************
ابوالفضل میثمیفر: جشنواره فیلم فجر بهعنوان مهمترین رویداد فرهنگی و هنری پس از انقلاب اسلامی، همیشه جایگاهی فراتر از یک جشنواره سینمایی داشته و به عنوان یکی از اصلی ترین عرصههای بازتاب ظرفیتها، دستاوردها و تحولات سینمای ایران شناخته شده است.
این موضوع را میتوان از حجم فوق العاده مطالب و گزارشهایی که در رسانههای موافق و مخالف، در هنگام برگزاری جشنواره ارایه می شود، به سادگی دریافت.
در همه این سالها جشنواره فیلم فجر بهترین و در عین حال در دسترسترین سوژه برای رسانه های موافق و مخالف بوده است. از این منظر، برگزاری هر دوره از این جشنواره، علاوه بر اهمیت هنری و سینمایی، واجد مسئولیتی فرهنگی، اجتماعی و البته سیاسی است؛ مسئولیتی که ضرورت دارد در تراز ملی و متناسب با جایگاه تاریخی و اعتبار این رویداد دنبال شود.
انتشار فراخوان چهلوپنجمین جشنواره فیلم فجر، حاوی نکات و رویکردهای تازهای است که میتواند نشانهای از تلاش برای بازنگری در شیوههای گذشته و ایجاد مسیری متفاوت در مدیریت این رویداد باشد.
توجه به دیدگاه و خواست اکثریت سینماگران (ونیز مخاطبان این جشنواره) و تلاش برای همراه کردن خانواده سینما با جشنواره، از جمله ضرورتهایی است که میتواند به تقویت جایگاه آن کمک کند.
واضح است که جشنوارهای با چنین پیشینه و اهمیتی، زمانی میتواند از سرمایه اجتماعی و اعتبار حرفهای بیشتری برخوردار شود که علاوه بر مخاطبان، بدنه سینما نیز خود را در شکلگیری، سیاستگذاری و برگزاری آن سهیم بداند.
در این میان، توجه به شرایط خاص و موقعیت ویژه کشور در مقطع کنونی نیز اهمیت دوچندانی دارد.
برگزاری جشنواره در فضایی که احتمال وقوع جنگ و پیامدهای ناشی از آن، دشواریها و پیچیدگیهای پیشروی چنین رویدادی را قابل پیشبینی میکند، نیازمند تدبیر، برنامهریزی و نگاهی واقعبینانه است. با این حال، حفظ استمرار فعالیتهای فرهنگی و هنری و فراهم کردن زمینه حضور و مشارکت سینماگران، میتواند نشاندهنده اهمیت فرهنگ و هنر در حیات اجتماعی کشور باشد.
تحقق این هدف البته مستلزم درک شرایط، اتخاذ تصمیمهای متناسب و همراهی مجموعه خانواده سینماست.
سینمای ایران در طول سالهای فعالیت خود ظرفیتهایی ارزشمند در حوزه اخلاق، خانواده و بازنمایی مسائل انسانی و اجتماعی ایجاد کرده است. حفظ و تقویت این ویژگیها و معرفی سینمای ایران بهعنوان لنگرگاه سینمای اخلاقی و خانوادهمحور، میتواند یکی از اصلی ترین محورهای مهم سیاستگذاری و جهتگیری جشنواره فیلم فجر باشد.
چنین رویکردی ضمن توجه به تنوع دیدگاهها و جریانهای سینمایی، بر اهمیت مسئولیت اجتماعی سینما و نقش آن در تقویت ارزشهای انسانی و خانوادگی تأکید میکند.
البته که برگزاری جشنواره فیلم فجر در تراز ملی، صرفاً به معنای برگزاری یک رویداد منظم و باشکوه نیست؛ بلکه مستلزم بازتعریف برخی سازوکارها، اصلاح روندهای کماثر، شنیدن صدای اهالی سینما و ایجاد زمینهای برای مشارکت و همدلی بیشتر است.
شهامت در تغییر آنچه نیازمند بازنگری است و توانایی تبدیل ظرفیتهای موجود به فرصتهای تازه، میتواند به تقویت جایگاه جشنواره و بازگشت آن به مسیری پویاتر کمک کند.
چهلوپنجمین دوره جشنواره فیلم فجر از این منظر فرصتی برای ایجاد اعتماد متقابل میان مدیران، خانواده سینما و ترسیم چشماندازی تازه برای یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی و هنری کشور خواهد بود.
یکی از مهمترین وجوه تمایز فراخوان چهلوپنجمین جشنواره فیلم فجر با دورههای دو سال گذشته، بازگشت چند بخش حذف شده و اضافه کردن سازوکار تأثیرگذار به ساختار این رویداد سینمایی است. بازگشت هیأت انتخاب، احیای بخش نگاه نو، سیمرغ بلورین فیلم برگزیده تماشاگران و جایزه ویژه هیأت داوران، چهار تغییر مهمی هستند که پس از حذف در دورههای گذشته، بار دیگر با تصمیم دبیر جدید به فهرست بخشهای جشنواره اضافه شدهاند.
این تغییرات را نمیتوان صرفاً جابهجایی یا اضافه شدن چند عنوان به ساختار جشنواره تلقی کرد؛ چراکه هر یک از این بخشها در شکلگیری هویت حرفهای، ایجاد فرصت برای جریانهای تازه سینمایی، تقویت ارتباط با مخاطبان و تکمیل فرآیند ارزیابی آثار، نقش و کارکرد مشخصی دارند.از این منظر، بازگشت این بخشها را میتوان نشانهای روشن از رویکرد تازه مدیریتی و تلاش برای بازنگری در برخی تصمیمها و رویههای دورههای گذشته دانست؛ رویکردی که میتواند به افزایش تنوع، تقویت مشارکت سینماگران و بازسازی پیوند میان جشنواره، اهالی سینما و مخاطبان کمک کند.
همه می دانیم که جشنواره فیلم فجر برای حفظ جایگاه ملی و اعتبار حرفهای خود، نیازمند ساختاری جامع و برخوردار از ظرفیتهای متنوع است؛ ساختاری که ضمن توجه به دیدگاههای مختلف سینمایی، امکان بروز و کشف استعدادهای تازه را فراهم کند و نظر و همراهی مخاطبان را نیز در معادلات خود جدی بگیرد.
به همین دلیل ساده بازگشت این چهار بخش را میتوان گامی بلند و موثر در مسیر احیای بخشی از ظرفیتهای جشنواره و بازتعریف جایگاه آن در فضای سینمای ایران ارزیابی کرد.