نظر نهایی مقام معظم رهبری در مورد دانشگاه آزاد

بسم الله الرحمن الرحیم

در پی مأموریت به دو هیئت فقهی و حقوقی برای بررسی عمیق و همه جانبه درباره وقف اموال دانشگاه آزاد اسلامی، مجموعه بحث ها و تدقیق در ادله مختلف به این نتیجه قطعی منتهی شد که وقف مزبور دارای اشکالات اساسی فقهی و حقوقی است از جمله، هم به لحاظ مشروعیت وقف مذکور و هم از جهت صلاحیت هیئت محترم موسس در انشاء این وقف. همچنان که مشکل اساسی تحقق قبول مقام ذیصلاح نیز مطرح است، بنابراین وقف مزبور از لحاظ فقهی و حقوقی صحیح نیست.

ضمناً با توجه به ماهیت غیرخصوصی و غیردولتی دانشگاه آزاد اسلامی، لازم است بندهای 5 و 10 مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد اساسنامه آن دانشگاه مورد بررسی مجدد قرار گرفته و اصلاح شود.

مراتب به جناب آقای هاشمی رفسنجانی ریاست محترم هیئت موسس و جناب آقای احمدی نژاد ریاست محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ شود.


گفتنی است شورای عالی انقلاب فرهنگی با تغییر بندهای 5 و 10 ترکیب اعضای هیات امنا را به گونه ای قرار داده بود که نقش هیات موسس در آن به حداقل کاهش یافته و این شورا حق بیشتری برای دخالت در دانشگاه آزاد برای خود قائل شده بود.


دانشگاه آزاد چگونه ایجاد شد؟

ویکیپدیا - دو سال پس از انقلاب فرهنگی ایران در اردیبهشت ۱۳۶۱ به پیشنهاد و با حمایت امام خمینی، دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس شد. برخی از رجال سیاسی ارشد جمهوری اسلامی از جمله  مرحوم سید احمد خمینی و اکبر هاشمی رفسنجانی عضو هیأت امنای آن بوده اند.

چهار ماه بعد هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس شورای موقت دانشگاه و طی حکمی با سربرگ مجلس، عبدالله جاسبی را به ریاست موقت دانشگاه منصوب می‌کند. هیات موسس دانشگاه شامل آیت الله خامنه‌ای (رئیس جمهور وقت)، اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس وقت)، میرحسین موسوی (نخست وزیر وقت)،  مرحوم سید احمد خمینی (فرزند و رئیس دفتر امام خمینی) و عبدالله جاسبی تشکیل جلسه داده و جاسبی را به ریاست دانشگاه منصوب می‌کند.

اولین آزمون ورودی دانشگاه آزاد اسلامی در اسفند ۶۱ با شرکت ۳۲ هزار داوطلب در امام شهر (شاهرود)، اهواز، تبریز، تهران، رشت، زاهدان، کرمان، مشهد و یزد برگزار شد و حدود سه هزار نفر در رشته‌های راه و ساختمان، برق، مکانیک، فیزیک، ریاضی، شیمی، صنایع فلزی، نساجی و حسابداری پذیرفته شدند.

هاشمی رفسنجانی رئیس هیئت امنای این دانشگاه، آنرا از افتخارات و تجربه‌های موفق پس از انقلاب می‌داند.

منابع مالی

در اساسنامه دانشگاه آزاد محل تأمین هزینه‌های آن اخذ شهریه از دانشجویان، کمک‌های مردم، دولت و نهادهای انقلاب اسلامی ذکر شده‌است. اولین قلم کمک به دانشگاه آزاد نیز مبلغ یک میلیون تومان کمک امام خمینی بود.

دانشگاه ازاد فعالیت خود را پیش از بازگشایی دانشگاه‌های دولتی ( که در جریان انقلاب فرهنگی تعطیل شده بود) بدون دریافت مجوز از شورای عالی گسترش آموزش عالی و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز و مجددا کمکی به ارزش صدوپنجاه میلیون ریال از دادستانی انقلاب دریافت کرده و در ۲۷ اسفند ۱۳۶۱ خود را به عنوان موسسه‌ای غیرتجاری به شماره ۲۴۵۱ در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت می‌کند.

دانشگاه آزاد معتقد است که اقدام در اخذ شهریه بسیار نزدیک‌تر است چرا که به این شکل برخلاف روش دانشگاه‌های دولتی که از منابع دولت استفاده می‌کنند، هزینه تحصیل فقط توسط خود فرد تأمین می‌شود.

مجموع شهریه دریافت‌شده از یک میلیون و دویست هزار دانشجوی دانشگاه در سال ۸۴-۸۵ نیز حدود ۷۰۰ میلیارد تومان بوده که در مقایسه با یک میلیارد و سیصدوپنجاه میلیون تومان بودجه نظام آموزش عالی دولتی برای سیصد هزار دانشجو (به ادعای دانشگاه آزاد) به این معنا است که دانشگاه‌های دولتی به ازای هر دانشجو هزینه‌ای معادل هفت‌ونیم برابر شهریه دانشگاه آزاد از صندوق دولت برداشت کرده اند.

وقف تمام دارایی‌ها

در شهریور ۱۳۸۸ اعضای هیات موسس جدید دانشگاه آزاد تمامی اموال غیرمنقول اعم از مشاع یا مفروز و دارایی‌های منقول بادوام، حقوق، امتیازات، سهام و تمام اجزا، توابع و متعلقات مربوط به دانشگاه آزاد اسلامی را وقف کردند.

در بیانیه هیات موسس دلیل این وقف اینگونه ذکر شد: «این سرمایه عظیم در درجه اول و عمدتاً متکی به شهریه دریافتی از میلیون‌ها دانشجو بوده و اندکی از آن از منابع کمک‌های اشخاص حقیقی و حقوقی خیر تامین شده و به این وسیله بار عظیم مالی از دوش دولت و بودجه ملی برداشته شده است. با وقف این ثروت عظیم ملی این ثروت به ملت بازگردانده می شود.»

اکبر هاشمی رفسنجانی رییس هیات امنای دانشگاه آزاد در این باره گفته بود که درباره وقف دارایی‌های دانشگاه آزاد از آیه الله خامنه‌ای استفتا کرده و موافقت ایشان را گرفته است.

هاشمی‌رفسنجانی گفته بود: "وقف نامه بسیار محکمی نوشته شده تا این سرمایه عظیم و عواید این موقوفات تا صدها سال آینده صرف علم و آموزش و پژوهش و ترویج دین شود."