مجریانی که محبوب نیستند

کتاب نیوز- بسیاری از کسانی که با فعالیت رسانه ای آشنا هستند، بخوبی می دانند که ممکن است خروجی یک رسانه با محتوای واقعی آن کاملا متفاوت باشد و بعبارتی دیگر خودسانسوری در یک رسانه به حدی برسد که دست اندرکارن یک رسانه یا برنامه، تصویری متفاوت از واقعیت نظرات خود را به مخاطب ارائه دهند. این تفاوت ممکن است بدلیل ملاحظات اقتصادی، سیاستهای مالکیتی و یا محدودیتهای خاص اعمال گردد؛ اما نتیجه آن یکی است. تفاوت و بعضا تناقض میان آنچه که یک فعال رسانه ای هست و آنچه که وی می نماید، از یکسو فشار درونی را بر وی وارد می کند و از سوی دیگر واکنشهای مخاطب نیز وی را با یک فشار بیرونی مواجه می کند.

نمونه بارز از این موضوع وضعیت مجریان صدا و سیماست. اگر بخواهیم چهار مجری شاخص و با سابقه را در صدا و سیما نام ببریم قطعا نام عادل فردوسی پور، محمدرضا شهیدی فر، فریدون جیرانی و مرتضی حیدری از گزینه های اصلی خواهند بود. اما در این میان محبوبیت و اعتبار عادل فردوسی پور غیر قابل مقایسه با دیگران است.

ویژگی عادل فردوسی پور آن است که حاضر به ارائه تصویری متفاوت از خود به مخاطب نیست. حاضر نیست فرامین صادره از پشت گوشی را بدون چون و چرا اجرا کند، بارها فشارهای وارد شده به خود را بروز داده، در برابر دستورها گردنگشی کرده، از مردم و مخاطبان خود استمداد کرده و در برابر صاحبان نفوذ و قدرت جریان سازی کرده است. هرچند که شاید این گوش بفرمان نبودن موجب شده باشد برآورد برنامه پرهزینه وی کمتر از بسیاری از برنامه های کم هزینه تر باشد؛ اما برای مدیران صدا و سیما، برکناری وی بسیار پرهزینه بوده و بهمین دلیل و اعتماد و همراهی مخاطب با وی بیش از ده سال است که تقریبا همیشه عنوان پربیننده ترین برنامه تلویزیونی در نوع خود را حفظ کرده است.

شهیدی فر، جیرانی و حیدری نیز همانند فردوسی پور با مدیران صدا و سیما، سر و کار دارند، و با توجه به سوابق کاری و شناختی که از آنها موجود است در حیطه تخصصی خود اگر از فردوسی پور دارای تخصص و تسلط بیشتری نباشند، کم تجربه تر نیستند؛ اما چرا هیچ یک از این افراد یکدهم محبوبیت فردوسی پور را دارا نیستند؟ و حتی چهره ای نظیر مرتضی حیدری که انصافا از نظر تسلط بر موضوعات اقتصادی و مهارت در گفتگوی کارشناسی یکی از زبده ترین مجریهای فعلی صدا و سیماست؛ نسبت به چهره ای نظیر شهیدی فر نیز محبوبیت بسیار کمتری دارد. در حالیکه اجمالا این چهار نفر از نظر تفکرات سایسی، اقتصادی و فرهنگی نزدیکی زیادی به یکدیگر دارند و دست کم در حوزه نظرات شخصی تناقض جدی با یکدیگر ندارند.

پاسخ این پرسش را باید در سطور بالا جستجو کرد، به هر میزان که تصویر ارائه شده از این افراد با شخصیت واقعشان تفاوت و فاصله داشته باشد، اعتماد و همراهی مخاطب با آنها کاهش می یابد.

مرتضی حیدری چندی پیش در مصاحبه ای گفته بود در زمان اجرای برنامه و گفتگو با مسئولان به خود اجازه نمی دهم که نظرات شخصیم را به زبان بیاورم و مجری سیاستها و خواننده سوالات سازمان هستم. همکار وی نیز از این موضوع پرده برداشته بود که محورهای سوالاتی که در گفتگوهای تلویزیونی با رییس جمهور مطرح می شود؛ قبلا با نهاد ریاست جمهوری هماهنگ می شود. در نتیجه نظراتی که حیدری بیرون از استودیوی تلویزونی و آنتن زنده صداوسیما بر زبان می آورد؛ فاصله بسیاری با تصویری که از وی در ذهن مخاطب نقش بسته است دارد.

یا عملکرد فریدون جیرانی در برنامه 7 ، در موضوعات خاص و حساس برای مسئولان صداوسیما و ارشاد و برخی نهادها، تابع سیاستهایی متفاوت با نظرات وی است. و همچینین عملکرد شهیدی فر در پارک ملت، در برابر مسعود دهنمکی و حسین شریعتمداری قطعا با نظرات شخصی وی تفاوت زیادی دارد و بنابراین این سه نفر به همان اندازه که در زیرپا گذاشتن نظرات شخصی و اطاعت از سیاستهای مسئولان همکاری بیشتری نشان دهند، به همان اندازه باید شاهد افت محبوبیت و اعتبار و اعتماد مخاطب باشند.

اینکه آیا زیرپاگذاشتن نظرات شخصی و کارشناسی یک مجری و سر تکان دادن و سکوت در برابر سخنانی که وی آنان را نادرست می داند؛ اما به نشانه تایید و همراهی باید سر تکان دهد، آیا روشی حرفه ای است؟ و یا آنکه حفظ استقلال در عملکرد و بعبارتی دیگر استقلال سردبیری شیوه ای حرفه ای است؛ نیاز به بحثی مجزا دارد. اما قطعا برای مخاطب وجود احساس تناقض در رفتار و نظرات یک فعال رسانه ای منجر به کاهش اعتماد و محبوبیت خواهد شد.