نگاهی به "جَنبیه" (+عکس)

مردان در یمن براساس فرهنگ سنتی خود عادت دارند خنجر کَجی را به کمر خود می بندند.

به گزارش عصر ایران، خبرگزاری آناتولی ترکیه در گزارشی به خنجر سنتی پرداخت که مردم در یمن آن را به کمر می بندند و به عنوان جزئی از وسیله پوشش خود استفاده می کنند. در این گزارش می خوانیم:

در یمن به این خنجرهای سنتی "جَنبیه" گفته می شود. تاریخ جنبیه یمنی به سه هزار سال قبل از میلاد باز می گردد. با وجود به روز سازی بخش های مختلف زندگی انسان ها اما این خنجرها امروزه حضور پررنگی در زندگی اجتماعی مردم یمن دارد. کاربرد این خنجر به سنت ها و هنجارهایی تکیه دارد که نمی توان به سادگی از آنها عبور کرد.


 به رغم اینکه جنبیه به مانند چاقوها و کاردها و شمشمیرها، یک سلاح سرد است اما این نوع از خنجرها در فرهنگ مردم یمن در فهرست ممنوعه قرار ندارد بلکه دارای ارزش اجتماعی بزرگی است. این خنجر همچنین نشانه مردانگی ، وجهه و قدرت است.

هم اکنون جنبیه بیشتر در مراسم ها و آییئن ها و پایکوبی ها از جمله در مراسم های عروسی استفاده می شود.
 
ارزش هر جنبیه هم به کیفیت و نوع آن است. آن را به کمر خود می بندند و در مناسبت های مختلف رسمی و اجتماعی و فرهنگی، در خیابان و کوچه و بازار به همراه خود می برند. این خنجر بخش جدا نشدنی از لباس سنتی و رسمی مردم یمن است که نبود آن قابل تصور نیست.


براساس یکی از تصورات قدیمی، هر فرد به وسیله جنبیه که به کمر می بندد  شناخته می شود.
بازارهای سنتی و تاریخی یمن هم پر است از انواع عتیقه و تاریخی جنبیه  که قیمت برخی از آنها به بیش از 5 هزار دلار می رسد. به ویژه نوع ارزشمندی از جنبیه به نام جنبیه صیفانی.



اکثریت مردم در مناطق شمالی یمن در پوشیدن جنبیه در مناسبت های اجتماعی و ویژه، تاکید و پافشاری دارند این در حالی است که در مناطق جنوبی تمایل به این اقدام کمتر است. مناطق جنوبی یمن روزگاری محل استعمار انگلیس بود و عادات قبیله ای و سنتی کمرنگ است.

"ایمن الشرجبی" یک کارمند دولت در شهر تعز در جنوب یمن است. او می گوید: جنبیه میراث بی نظیر یمن است که نمی توان آن را نادیده گرفت. البته این میراث، زینتی است و اکثر جوانان به آن اهمیت نمی دهند.


وی افزود: برخی از جوانان به پوشیدن جنبیه هایی با قدمت صدها سال افتخار می کنند و برخی دیگر هم شلوار جین می پوشند. من از تاریخ حمایت می کنم اما مخالف چیزهایی هستم که در میان طبقات جامعه تفاوت ایجاد می کند. من مخالف کنارگذاشتن عادت های قدیمی قبیله ای از سوی جوانان هستم.

مورخان می گویند تاریخ جنبیه به 3 هزار سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد و قبرهای تاریخی باستانی کشف شده نشان می دهد این جنبیه ها هلالی شکل بوده اند و ساکنان قدیمی یمن از آنها استفاده می کردند.

جنبیه دارای دسته ای به نام راس الجنبیه است. شکل، کیفیت و نوع آن بخش مهمی از ارزش، تاریخ و اعتبار جنبیه و فردی که آن را پوشیده، نشان می دهد.  گران ترین و ارزشمندترین دسته جنبیه از شاخ کرگردن ساخته می شود.
 


البته بازار جنبیه یمن نیز این روزها با ورود جنبیه های وارداتی چینی و قلابی، با مشکلات زیادی روبه رو شده است. جنبیه های چینی قیمتی بین 50 تا 100 دلار دارند.

در میان مردم یمن هم داستان ها و افسانه های زیادی درباره جنبیه وجود دارد . به عنوان مثال درباره برخی جنبیه ها گفته می شود اگر از قلاف  خارج شود برنخواهد گشت مگر اینکه با خونی تماس داشته باشد یا حادثه قتلی را رقم بزند.



 
یا درباره برخی دیگر هم گفته می شود می تواند سم مار را از فرد مارگزیده خارج کند و پادزهر مار باشد. درباره برخی دیگر از جنبیه هم گفته می شود اگر بر روی زخمی گذاشته شوند مانع از ادامه خون ریزی می شوند.
 
 جنبیه علاوه بر یمن در کشور عمان نیز به عنوان وسیله ای برای زینت و بخشی از لباس مردان استفاده می شود. در عمان، این خنجر یکی از نمادهای کشور عمان است و در پرچم این کشور هم نقش بسته شده است.