16 آذر آمریکایی؛ سالروز قتل 4 دانشجو

عصر ایران – همان گونه که در ایران قتل سه دانشجو در 16 آذر 1332 با نام ریچارد نیکسون گره خورده است در آمریکا نیز در چنین روزی – 4 مه (می) 1970- 4 دانشجو به قتل رسیدند؛ این اتفاق هم در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون رخ داد.

16 آذر 1332 و در فضای امنیتی و پلیسی بعد از کودتا علیه دولت ملی دکتر محمد مصدق، دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه  تهران در اعتراض به تجدید رابطه با دولت بریتانیا دست به تظاهرات زدند و نیروهای گارد در اقدامی بی سابقه وارد محوطه دانشگاه و ساختمان دانشکده فنی شدند.

 در جریان این سرکوب سه دانشجو -شریعت رضوی، قندچی و بزرگ نیا- به شهادت رسیدند و چون این اتفاق در آستانه سفر ریچارد نیکسون – معاون رییس جمهوری وقت آمریکا- به تهران رخ داد پای او نوشته شد.

  اصل اعتراض البته به تجدید رابطه با انگلستان بود اما دکتر علی شریعتی بعدتر در مطلبی با عنوان سه قطره خون (عنوان یکی از آثار صادق هدایت) نوشت: «این سه را پی پای نیکسون ذبح کردند» و به همین خاطر نیکسون متهم ردیف اول شد.

17  سال بعد از این واقعه در 14 اردیبهشت 1349 خورشیدی یا 4 مه 1970 در گرماگرم جنگ آمریکا علیه ویتنام، دانشجویان دانشگاه کِنت در ایالت اوهایو به دعوت انجمن دانشجویان دموکراتیک و در اعتراض به ادامه جنگ دست به اعتراض و اعتصاب زدند و این بار ریچارد نیکسون رییس جمهوری بود.

  اگر در تهران قبل از سفر او اتفاق افتاد و در آن زمان معاون رییس جمهوری بود این بار در خود آمریکا و در دوران ریاست جمهوری وی 4 دانشجو به قتل رسیدند؛در آنجا هم با دخالت گارد ملی.

  در ایران نام آن سه دانشجو در تاریخ ثبت شد و مشهور تر از همه شریعت رضوی است زیرا خواهر او بعدتر با دکتر علی شریعتی ازدواج کرد. نام دانشجویان قربانی در ماجرای دانشگاه کنت نیز طی این 45 سال زنده مانده است: دو دانشجوی پسر به نام های جفری میلر و ویلیام ناکس و دو دانشجوی دختر به نام های الیسون کراوز و ساندرا شوور و البته مشهورتر از دیگران این آخری به خاطر صفات شخصی و این که دانشجویی فعال و نخبه بوده است.
  


  از این رو گزاف نیست اگر گفته شود 16 آذر 1332 در تهران 17 سال بعد در آمریکا تکرار شد. با این تفاوت که شمار سه دانشجوی مقتول به چهار نفر رسید و نیکسون از معاونت به ریاست جمهوری.