کتاب «یکی بود، یکی نبود» منتشر شد

کتاب «یکی بود، یکی نبود» با بررسی و تحلیل اجتماعی ـ ارتباطی پدیده ی مرگ مرتضی پاشایی خواننده ایرانی با قلم اسماعیل رمضانی از طرف انتشارات سیمای شرق به چاپ رسید.
 
به گزارش ایرنا، مرگ مرتضی پاشایی در بیست و سوم آبان 1393 خورشیدی به عنوان یک پدیده اجتماعی در جامعه ی ما، بسیاری از روشنفکران و نخبگان، روزنامه نگاران و حتی مردم عادی را به واکنش واداشت. کتاب «یکی بود، یکی نبود» به بازتاب این واکنش ها با دید تحلیلی پرداخته است.

این کتاب در یک مقدمه، سه فصل و 120 صفحه تدوین شده است. در مقدمه این کتاب نویسنده در مورد انگیزه خود از نوشتن این کتاب، بر این باور است که تحلیلگران اجتماعی به دلیل عقب بودن از جریان مرگ مرتضی پاشایی قادر به ارایه تحلیلی جامع در مورد آن نیستند و «به همین خاطر اطلاعات قبلی و فعلی خودم را جمع و جور کردم و شروع به نوشتن و انتشار یادداشت های تحلیلی در این باره کردم. مدتی که گذشت . . . فکر کردم انتشار آنها در قواره یک کتاب شاید بتواند مرجعی برای مدل سازی این رویداد و ثبت وقایع ، پیامدها و نتایج آن برای آیندگان قرار بگیرد». هر چند نویسنده در مورد تحلیل و تفسیر کتاب می گوید: »همه آنچه در این کتاب می خوانید تفسیر و تحلیل وقایع از دیدگاه من است و مطمئنا نمی تواند همه حقیقت ماجرا را در دل خود جای داده باشد.»

فصل نخست کتاب با موضوع «مرتضی پاشایی چرا «بزرگ» شد؟ به عناوین بستر اجتماعی، ویژگی های شخصی(اول: موسیقی دوم:زمان مرگ سوم:نوع مرگ)، کارکرد رسانه ها، رسانه ای رسمی، رسانه های غیر رسمی و در پایان جمع بندی، اشاره دارد.

نویسنده در ابتدای این فصل به طرح پرسش چرا مرتضی پاشایی این قدر بزرگ شد؟، می پردازد و پس از بررسی و واکاوی بسترهای جامعه و عوامل و امکانات شکل گیری چنین پدیده ای به این نتیجه می رسد که باید آن را در قالب یک نظام گفتمانی، نظام مند و سیستمی مورد تحلیل قرار داد تا به یک جمع بندی جامع رسید. به همین دلیل از آن تحت عنوان «گفتمان مرتضی پاشایی» نام می برد و به این نتیجه می رسد که جریان اجتماعی که پس از مرگ مرتضی پاشایی شاهد آن بودیم، نه یک «جنبش» بود که به یک تغییر اجتماعی منجر شود، نه یک «واکنش هیجانی» که به سادگی به فراموشی سپرده شود. اگر مرگ مرتضی پاشایی را یک نوع متن اجتماعی در نظر بگیریم...در گوشه گوشه آن ردپاهای فراوانی از ارزش ها، نشانه ها، ایدئولوژی ها، جریان های قدرت، عناصر مقاومت و فرایند های بازتولید معانی را می توان پیدا کرد.

نویسنده فصل دوم کتاب را با عنوان «از پدیده مرتضی پاشایی چه چیزی آموختیم؟» به مباحث فاصله طبقاتی؛ از «کف بازار» تا «برج عاج»، جاماندگی جامعه شناسی ایرانی، جوانمرگی راز ماندگاری است، نسل جدید؛با اخلاق یا بی اخلاق؟، آیا ما «خود» نماییم؟، در جست و جوی «آیین»، اقتصاد و فرهنگ مردم پسند، فرهنگ نخبه فرهنگ عامه؛دو نمونه تاریخی اختصاص داده است.

نویسنده آغاز فصل دوم را با این توضیح شروع می کند که هر پدیده ای در جامعه اثراتی از خود بر جای می گذارد و پدیده ی مرتضی پاشایی نیز جدای از این امر نیست و همین دلیلی شده که به بررسی اثرات این پدیده در این فصل پرداخته شود.

وی به این نتیجه می رسد که مرتضی پاشایی نماینده نسلی بود که در روزگار خود دیده نمی شدند و طی یک فراینده اجتماعی فرصتی بوجود آوردند تا مقدمات دیده شدن آنها فراهم آید. هر چند این پدیده توانست فرهنگ به اصطلاح نخبه را به چالش مخاطب دعوت کند.

در پایان فصل دوم نویسنده این سوال را مطرح می کند «آیا اتفاقی که این چنین در دو برهه زمانی متفاوت[ مرگ مهوش خواننده در سال 1339خورشیدی و مرتضی پاشایی در 1393 خورشیدی] در جامعه ما افتاده است، باز هم تکرار می شود؟»

هر چند نویسنده پاسخی به این سوال نمی دهد ولی می توان این گونه استنباط کرد که با توجه به شرایط پیش آمده در جوامع بشری و این که فراگیری یک مد یا برند و یا فرهنگ شدن نوع خاصی از رفتارها در سطح گسترده به کمک شبکه های اجتماعی و عصر ارتباطات به سادگی قابل جا افتادن است هیچ دور از نظر نیست که جامعه با چنین پدیده ها و پدیده های مشابه و در سطح های دیگر مواجهه شود.

فصل سوم کتاب «یکی بود، یکی نبود» با عنوان پیوست ها در قالب مطالب متنی و تصویری، بر زندگی و مرگ مرتضی پاشایی نظر انداخته است. نویسنده عکس های این فصل را با محوریت «گشتی در دوران زندگی کاری و حرفه ای مرتضی پاشایی»، «هنرمندان و چهره های سرشناس در سوگ مرتضی پاشایی چه نوشتند؟»، «ناگفته های زندگی و مرگ مرتضی پاشایی از زبان خانواده اش»، «گفت و گو با پزشک مرتضی پاشایی» و «از تولد تا مرگ و بعد از مرگ به روایت تصویر» انتخاب کرده است.