سیاست "سیاه – سفید" سعودی ها در برابر ایران

عصر ایران - دولت عربستان سعودی اعلام کرده است به دلیل عدم محکومیت حادثه حمله به اماکن دیپلماتیک این کشور در تهران و مشهد از سوی دولت لبنان، ریاض از ادامه کمک مالی 3 میلیارد دلاری این کشور به ارتش لبنان، خودداری خواهد کرد.

این اقدام عربستان در حالی است که دولت سعودی از دیرباز یکی از بازیگران اصلی صحنه سیاست لبنان بوده است و به گمان بسیاری از ناظران یکی از قفل های اصلی عدم انتخاب رییس جمهور لبنان و بلاتکلیفی و بن بست سیاسی موجود در این کشور در اختلافات بین ریاض و تهران بر سر لبنان و نیروهای سیاسی فعال در این کشور است.

عربستان به طور سنتی از ائتلاف 14 مارس که در سال 2005 و پس از ترور  رفیق حریری نخست وزیر فقید لبنان شکل گرفت ، پشتیبانی می کند و در این راستا از سعد حریری فرزند رفیق حریری و نیروهای سیاسی خامی او حمایت می کند و با حزب الله لبنان به شدت زاویه دارد و این گروه را اسب تروای نفوذ ایران در لبنان می داند.

تصمیم دولت سعودی برای قطع کمک مالی (هبه) به ارتش لبنان را می توان از ابعاد و زوایای گوناگون به تعبیر نشست. در این راستا علاوه بر تاثیر کاهش در آمدهای نفتی دولت عربستان و مشکلات اقتصادی ناشی از آن، به نظر می رسد مهم ترین پیامی که در این اقدام دولت سعودی نهفته است، آشکار شدن بیشتر عمق خصومت سیاست دولت ریاض نسبت به تهران است:

1- مهم ترین پیام این اقدام دولت سعودی در این است که از نظر دولت عربستان بازی بین ایران و عربستان در منطقه خاورمیانه با حاصل جمع جبری صفر است و از نظر مقامات ریاض هیچ نقطه مشترکی بین ایران و عربستان وجود ندارد. این اقدام نشان دهنده این ذهنیت حاکم بر مقامات سعودی است که پیگیری سیاست " برد – برد " در رابطه بین ایران و عربستان وجهی ندارد و هر نوع بُرد ایران به معنای باخت عربستان و هر گونه باخت ایران به منزله بُرد عربستان تصور می شود واین برداشت فی نفسه خطرناک است.

این برداشت را می توان با تعابیر اخیر محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در نشست امنیتی مونیخ مقایسه کرد که ازضرورت مقابله با "خطرات مشترک که ایران و بردران سعودی" را تهدید می کند سخن راند؛ به نظر می رسد این قبیل رفتارهای دولت سعودی نشان می دهد که دولت عربستان هیچ وجه اشتراکی بین خود و ایران نمی بیند.

2- عربستان یکی از بازیگران فعال و مهم صحنه سیاست لبنان است و تصمیم اخیر دولت ریاض نشان می دهد این کشور تا چه میزان سیاست های منطقه ای خود را بر مبنا و محور مقابله با ایران قرار داده است. این تصمیم دولت سعودی نشان می دهد که ریاض محور سیاست های منطقه ای خود را مهار و مقابله با ایران می داند و حاضر است در دیگر صحنه ها و جبهه ها به خاطر این سیاست هزینه بدهد.

3- کشیدن دایره اختلافات با ایران به عرصه رابطه با دولت لبنان ، اقدامی احساسی و هیجانی نیز محسوب می شود و فاقد ویژگی های یک سیاست سنجیده و معقول است. این تصمیم بوی "جوانی و ناپختگی" می دهد و اثبات گر روحیه ماجراجویانه حکام جدید ریاض است که به نظر می رسد در بسیاری از تصمیمات یک سال اخیر خود بدون ملاحظه و بی محابا عمل کرده اند.

4- این اقدام سعودی ها پیامی نیز به کشورهای عربی منطقه در بردارد مبنی براینکه : "باید این کشورها بین ایران و عربستان یکی را انتخاب کنند. "

همان طور که پیشتر نیز اشاره شد نگاه دولت عربستان به رابطه این کشور با ایران یک نگاه"سیاه و سفید " و یک بازی با حاصل جمع جبری صفر محسوب می شود و از این رو سعودی ها بر این باورند در این میانه از کشورهای عربی یارگیری کنند و می خواهند این پیام را به آنها بدهند که اگر با عربستان باشند از همه مزایا و مواهب این نزدیکی برخوردار خواهند بود و اگر می خواهند در میانه باشند ریاض این تصمیم آنها را نخواهد پذیرفت و اگر به سمت ایران بروند ، دولت ریاض اراده تنبیه کردن آنها را دارد.

در جمع بندی باید به این نکته اشاره کرد که قطع کمک مالی عربستان به ارتش لبنان ، هم تصمیمی نابخردانه و هیجانی تلقی می شود و هم نشان دهنده عمق خصومت دولت جدید عربستان با ایران است و از سوی دیگر نشان دهنده این واقعیت است که دولت ریاض همه ظرفیت های خود را برای مقابله با ایران بسیج کرده است و از نظر حاکمان جدید  ریاض ، تنش زدایی با ایران و رسیدن به یک راه حل "برد – برد" بین تهران و ریاض بسیار بعید به نظر می رسد.