برجام در انتظار دو رياست جمهوري

حميدرضا عسگري سرمقاله نویس روزنامه آفرینش در شماره امروز نوشت: شش ماه از امضاي توافق هسته‌اي و متولد شدن برجام مي‌گذرد و همگان چشم بر تغيير و تحولاتي بسته‌اند كه انتظار مي‌رود با اجراي برنامه جامع اقدام مشترك از سوي غرب و ايران محقق گردد. در اين مدت تعهداتي براي هريك از طرفين درنظر گرفته شد كه مي‌بايست در قبال هريك از آنها طرف مقابل نيز قدمي بردارد.

اما در ماه هاي گذشته و پس از آغاز عملي اجراي برجام (از ژانويه 2016) ايران از کندي روند لغو تحريم ها و بي رغبتي بانک ها و موسسات مالي خارجي در معامله با ايران اظهار شکايت کرده است. در مقابل نيزدولت آمريکا معتقد است به تعهدات خود در قالب برجام پاي بند بوده و بر اساس توافق هسته اي با ايران، تحريم هاي مرتبط با برنامه هاي اتمي ايران را لغو کرده است.

براساس تعهدات برجام‌، مي‌بايست تحريم هاي بانكي ، محدوديت‌هاي شركت‌هاي بيمه و مبادلات تجاري وصنعتي لغو و روابط تجاري ايران و جهان به حالت عادي باز مي‌گشت. اما شاهد روند كند اجراي تعهدات طرف مقابل نسبت به اجراي برجام هستيم.

دراين زمينه بايد از دو منظر به اين موضوع نگاه كرد. ابتدا اينكه بايد پذيرفت كه مذاكرات هسته‌اي تغييري در ماهيت مخالفت ها و سياست‌هاي غرب برعليه ايران ايجاد نكرده و همچنان لابي‌هاي صهيونيستي- عربي برعليه مواضع و منافع ايران فعالند و حتي توان خود عليه كشورمان را مضاعف كرده‌اند. لذا اين انتظار كه بخواهيم برجام را نقطه مشترك ايران و غرب براي رفع اختلافات تلقي كنيم، توقعي اشتباه و غيرعقلانيست.

اما نكته بعدي بحث رواني برجام است كه مانع از فعاليت عادي اقتصادي ايران و غرب گرديده است. بسياري از بانك‌ها، صنايع و بنگاه هاي اقتصادي درغرب، عليرغم برداشته شدن تحريم‌ها و محدوديت هاي تعاملي با ايران سعي مي‌كنند جانب احتياط را بيش از اين نگاه دارند تا وضعيت و ثبات برجام به مرحله قابل اطميناني برسد.

همه نگاه ها براي ثبات و قوام برجام به دو انتخابات رياست جمهوري در ايران و آمريكا دوخته شده است. چرا كه به قدرت رسيدن هريك از طرفين سياسي در ايران و آمريكا، تاثيرات فراواني بر نحوه پيگيري و اجراي برجام خواهند داشت.

با توجه به شعارهاي انتخاباتي برخي نامزد هاي جمهوريخواه انتخابات آمريکا در زمان انتخابات مقدماتي درون حزبي درباره لغو توافق هسته اي و يا تجديد نظر در آن بسياري از شركت ها و تجار غربي سعي مي‌كنند تا پيش از مشخص شدن نتيجه انتخابات اقدام جدي درجهت ورود به اقتصاد ايران و عقد قرارداد همكاري نداشته باشند.

همچنين در پيش بودن انتخابات رياست جمهوري در ايران، امکان تغيير در روند اجرايي برجام را محتمل ساخته است، چرا كه با روي كار آمدن جريان اقتدارگرا و افراطيون مخالف برجام، قدرت و ثبات اجراي برجام در معرض تغييرات احتمالي قرارخواهد گرفت.

لذا از هر دو منظر بايد تامل و تحمل بيشتري به خرج داد تا تكليف دو انتخابات رياست جمهوري در ايران و آمريكا مشخص گردد، و از لحاظ سياست خارجي و نحوه برخورد با برجام، از سوي جريان حاكم خط مشي ثابتي براي نهادهاي تجاري مشخص شود.

مسلماً در هر دو كشور مخالفان برجام براي استفاده تبليغاتي خود سعي خواهند كرد آن را امري بيهوده و به ضرر منافع ملي تلقي كنند. لذا بسيار با اهميت است كه پديد آورندگان برجام روي كار بمانند و يا مخالفان بر اساس منافع خود آن را دستخوش تغييرات احتمالي نمايند.