گردوخاک اهواز؛ مرثیه ای برای طبیعت ... در باب سد سازی

عبدالقادر سواری . فعال اجتماعی - فرهنگی
 
۱. دیروز غلظت گرد و غبار در اهواز به بیش از ۶۶ برابر حد مجاز رسید. این که می گوییم بیش از ۶۶ برابر به معنای آن است که گرد و غبار احتمالا خیلی بالاتر از این مقدار بوده اما دستگاه ها توان سنجش بیش از این مقدار را ندارند... مسئولان مربوطه هم لطف کردند و گفتند که منبع گرد و غبار کاملا محلی است... این یک فاجعه ی بشری است... باور کنید یک فاجعه ی بشری بزرگ که برخی از رفیقان در به وجود آمدن آن دست داشته اند... فاجعه ای که همه ی ما را با خود خواهد برد.
 
۲. میزان دبی آب شش رودخانه ی خوزستان در بهترین حالت ۳۰ میلیارد متر مکعب در سال است( کارون ۱۴ میلیارد متر مکعب، کرخه ۶ میلیارد متر مکعب، مارون ۵ میلیارد متر مکعب، زهر و جراحی مجموعا ۵ میلیارد متر مکعب). این حجم آب هم تشنگی آدمیان را بر طرف می کرد و هم طبیعت را آرام و زنده نگه می داشت... طبیعتی که هور و نخل و چیزهایی از این دست علایم حیاتی آن بود... اما از این دبی چه مقدار باقی مانده است؟


 
۳. به این اعداد نگاه کنید:  
 
سد گتوند ۵ میلیارد متر مکعب(عملیات اجرایی در آغاز ۷۶)
 
سد کرخه با توان ذخیره ی ۷ میلیاردمتر مکعب(عملیات اجرایی ۱۳۷۰)
 
سدکارون ۳ باحجم مخزن ۳ میلیارد متر مکعب (عملیات اجرایی در ۱۳۷۳)
 
سد چم شیر(بر رودخانه جراحی) با حجم مخزن ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون متر (۱۳۷۴)
 
سد خرسان باحجم مخزن ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون متر مکعب(۱۳۷۴)
 
سد بختیاری با حجم مخزن ۵ میلیارد و ۲۰۰ میلیون (۱۳۷۱)
 
سد کارون ۴ با حجم مخزن ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون متر مکعب (۱۳۷۴)
 
سد کارون ۲ با حجم مخزن ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون متر مکعب  (۱۳۷۰)
 
سد مارون با حجم مخزن ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون متر مکعب (۱۳۶۸)
 
۴. مجموع توان ذخیره ی این سدها که بر روی رودخانه های خوزستان ساخته شده است ۳۱ میلیارد متر مکعب است. همه ی این سدها هم در بازه ی زمانی ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ ساخته شده اند یا روند ساخت آن ها آغاز شده است... یعنی در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی... در دورانی که سدسازی در دنیا رو به افول گذاشته بود... تازه این ها سدهای بزرگ این دوران هستند... در دوران رفسنجانی ۶۷۲ سد در ایران احداث شد... تنها در زمان دولت اصلاحات بود که این موج فروکش کرد... اما دیگر دیر شده بود...
 
۵. با این حجم از سد سازی دیگر چه چیزی از آب باقی خواهد ماند؟ این یک ضربه ی بزرگ به طبیعت بود... نتیجه چه می تواند باشد جز بدل شدن خوزستان به برهوت؟ جز موجی بر موجی از غبار... جز تباه شدن یک اقلیم... می دانید حجم آبی که سالانه پشت سدها تبخیر می شود و از دست می رود چقدر است؟ ۶ الی ۷ میلیارد متر مکعب... شاید باورتان نشود ولی فقط همین مقدار کفایت می کند برای مصرف آب شرب سالانه ۱۰۰ میلیون نفر.
 
۶. این دیگر چالش بر سر هویت نیست... پرسش وجود است... این که ما در دهه ی دیگر وجود داریم یا نه... در زمانه ای که دعوا بر سر این است که آیا چهره ی هاشمی رفسنجانی بعد از درگذشت خندان بود یا کبود شاید کمتر کسی است که به این بیاندیشد که او عطش سد سازی داشت و دوست داشت که دیگران به نام "سردار سدسازی" بنامندش...   
 
- پی نوشت: این یک مرثیه ی خشم آلود است...