اقتصاد ایران ظرفیت حل یکباره معضل بیکاری را ندارد

علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با قاطعیت گفت که ایجاد 700 هزار شغل در سال 96 قطعی است؛ وی گفت: انتظار داریم در حوزه آی سی تی (ict) در سال آینده ۱۲۰ هزار شغل ایجاد کنیم. با توجه به یک و نیم میلیارد دلاری که از صندوق توسعه ملی خواهیم گرفت و علاوه بر آن اعتبار هزار میلیارد تومانی، امیدواریم در سال ۱۳۹۶، در جهشی حدود یک میلیون شغل را ایجاد کنیم البته ایجاد ۷۰۰ هزار شغل در سال آینده قطعی است. پیشتر در جلسه ای موضوع آی سی تی و کارورزی را تصویب کردیم که در بخش کارورزی در سال ۹۶ حدود ۲۰۰ هزار شغل ایجاد خواهیم کرد.

وی که چندی پیش در برنامه «نگاه یک» تلویزیون شرکت کرده بود در مورد مسائل بسیاری از مدیریت بحران در خوزستان گرفته تا وام به بخش های مختلف صحبت کرد. در عین حال آمارهایی از وضعیت اشتغال ارائه کرده و گفت: بر اساس مطالعات، روند کلی شکنندگی اقتصاد ایران و همچنین میزان دسترسی روستاها به خدمات از سال ۲۰۱۳ به بعد رو به بهبود است. در سال ۱۳۹۴ بیش از ۷۰۰ هزار و تا تابستان ۹۵ هم ۶۳۰ هزار شغل را ایجاد کردیم.

ربیعی درباره روند تغییرات جمعیت فعال و غیرفعال و نرخ مشارکت گفت: اکنون نرخ مشارکت نیروی کار ما به ۴۰.۴ درصد رسیده و جمعیت فعال ما ۲۶ میلیون و ۳۷۰ هزار نفر است. اثرات تأخیری بازار کار از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۲ وجود دارد، با نیروی کار متأخر که وارد بازار کار شد، مواجه شدیم.

ربیعی با تاکید بر اینکه در سال ۱۳۹۴ بیش از  ۷۰۰ هزار شغل ایجاد کردیم، افزود:  این آمار بر اساس دفترچه‌های تأمین اجتماعی نوبت اولی است. سالانه بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر و فارغ التحصیلان وارد بازار کار شدند، بنابراین ایجاد اشتغال محسوس نیست.

وی با بیان اینکه  در سال ۱۳۹۳ هم بیش از ۶۰۰ هزار شغل ایجاد کردیم، اضافه کرد: در مجموع میزان ایجاد اشتغال در مقایسه با جمعیت فعال و غیرفعال  قابل دفاع است.

ربیعی درباره روند جمعیت فعال، شاغل و بیکار کشور در دهه اخیر گفت: در سال۹۲ جمعیت فعال ۲۳ میلیون و ۸۳۵ هزار نفر بوده است که این رقم به در تابستان امسال به ۲۶ میلیون و ۳۶۹  هزار نفر رسید.

امسال آموزش حدود ۲۸۰ هزار نفر را در روستاها هدفگذاری کرده بودیم که تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار نفر را آموزش دادیم. نرخ بیکاری ما اکنون حدود ۱۲ و هفت دهم درصد است که با سیاست های کارای پولی و مالی می توان آن را کاهش داد اما باید با اصلاح سیاست های نهادی و ساختاری طرف عرضه و تقاضای کار و تقاضای کل اقتصاد، نرخ بیکاری را کاهش دهیم.

 اظهارات علی ربیعی در مورد ایجاد شغل در سال آینده و نیز عملکرد وزارتخانه متبوع وی در حوزه اشتغال با مرتضی عزتی استاد دانشگاه تربیت مدرس گفتگو کرد؛ به اعتقاد این کارشناس اقتصادی چنانچه دولت بتواند برای سال آینده حتی یک شغل ایجاد کند اقدام مثبتی انجام داده و برای اقتصاد کشور مفید خواهد بود.

وی ادامه داد: اما هر چه بتوان شغل بیشتر و پایدارتری ایجاد کرد برای شرایط کنونی اقتصاد کشور مطلوب است اما در مقابل اینکه چه میزان شغل ایجاد خواهد شد این سوال پیش می آید که ما به چه میزان شغل نیاز داریم؟ که پاسخ به این سوال مشکلات بسیاری را نمایان می کند اما ظرفیت اقتصاد اجازه نمی دهد مشکلات حوزه اشتغال به یکباره حل شود.

وی در پاسخ به این سوال که آیا اقتصاد ایران ظرفیت ایجاد یک میلیون شغل را در سال آینده دارد؟ گفت: چنانچه سیاستهای درست اقتصادی به کار گرفته شود می توان امیدوار بود طبق گفته های وزیر کار 700 هزار شغل ایجاد شود.

عزتی در پاسخ به سوال دیگری که چه مسائلی سبب شد تا وضعیت اشتغال تا این حد بحرانی شود گفت: سیاست گذاری های مسوولان در اقتصاد کلان عاملی شد تا ورود سرمایه گذاری های خارجی به کشور با محدودیت مواجه شود، همچنین سرمایه گذار بخش خصوصی داخلی نیز میزان سرمایه گذاری های خود در حوزه تولید را کاهش داد، در چنین شرایطی اولین اتفاقی که رخ می دهد کاهش اشتغال است و این مساله به حدی تداوم پیدا کرد و برای آن راهکاری ارائه نشد تا اشتغال به بحرانی ترین مساله کشور تبدیل شد.

آمار رسمی که از سوی مرکز آمار منتشر شده نشان می دهد طی یک دهه اخیر یعنی بازه زمانی ۸۴ تا ۹۴، حدود ۹.۴ میلیون نفر به جمعیت کشور افزوده شده و از این تعداد، نزدیک ۸ میلیون نفر نیز به جمعیت در سن کار(جمعیت ۱۰ سال و بیشتر) اضافه شده است.

در دهه ۸۴ تا ۹۴ جمعیت شاغل نیروی جوان کشور در گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال کاهش پیدا کرده است؛ به طوریکه این نرخ از ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر نیروی شاغل در سال ۸۴ به ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۹۴ کاهش پیدا کرده است.

اما برخلاف ثبات نسبی تعداد بیکاران طی دهه گذشته، ترکیب تحصیلی جمعیت بیکار تغییرات قابل توجهی داشته؛ به طوری که درصد جمعیت بیکار دارای تحصیلات دانشگاهی از ۲۰ درصد در سال ۸۴ به نزدیک ۴۰ درصد در سال ۹۳ رسیده است. پیش از این مرکز پژوهش‌های مجلس پیش بینی کرده بود که به زودی نیمی از بیکاران را افراد دارای تحصیلات عالی تشکیل می‌دهند.

به استناد گزارشات مرکز آمار ایران، در مقایسه نرخ بیکاری روستایی که معادل با ۸.۱ درصد در پایان سال ۹۴ بود، نرخ بیکاری زنان شهری برابر ۲۳.۸ درصد است که نشان می دهد زنان شهری بسیار بیشتر از اقشار دیگر در معرض بیکاری هستند.

همچنین بررسی گزارشات مرکز آمار ایران طی یک دهه اخیر حکایت می‌کند که طی این مدت، میان نرخ بیکاری شهری و روستایی همواره شکاف وجود دارد. در دوره ۸۴ تا ۹۴ متوسط نرخ بیکاری در مناطق شهری حدود ۱۳ درصد و در مناطق روستایی نیز ۷.۸ درصد بوده است.