لوطی خودی، لوطی غیرخودی / ناصر ملک‌مطیعی؛ بازیگر شمایلی که صداوسیما کپی‌ا‌ش می‌کرد (+فیلم)

عصر ایران؛ محسن ظهوری ـ اولین ستاره سینمای ایران درگذشت؛ ۴۰ سال از سینمای ایران حذف شده بود، اما فراموش شده و تنها نبود، در اوج شهرت و محبوبیت رفت. ناصر ملک‌مطیعی، لقب ناصرخان را بی‌دلیل به دست نیاورده بود؛ او بازیگر یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های سینمای ایران بود؛ پهلوان، بامرام، جوانمرد و مذهبی. شخصیتی که مشکلات را تاب می‌آورد و صبور بود. همان شخصیتی که بعد از انقلاب، به‌خصوص در صداوسیما به‌عنوان الگوی مردی و مردانگی ارائه شد. «شب دهم» و «پهلوانان نمی‌میرند» را به یاد بیاورید، پس چرا باید ناصر ملک‌مطیعی بعد از انقلاب از سینما محروم شود؟

فرمان فیلم «قیصر» به حرمت قسمش، چاقو را زمین گذاشت و مرد تا برادرش قیصر بدون اعتنا به حرف بزرگ‌ترها و قانون، با چاقویش خودش حکم را اجرا کند. گرچه ملک‌مطیعی بعد از این فیلم هم بازی در همان شخصیت بامرام را ادامه داد و آن را به بلوغ رساند، اما هم‌زمان نوبت به محبوبیت شخصیتی رسیده بود که دیگر کاری به قانون نداشت و قانون را نظر خودش می‌دانست.

پس از انقلاب هم دیگر شخصیتی مثل «ناصرخان» در سینمای ایران نیامد. صداوسیما سعی می‌کرد شخصیت‌ فیلم‌های او را کپی و به‌عنوان یک نمونه عالی به خورد جامعه دهد؛ همان‌طور که کپی‌هایی از ربنای شجریان را ضبط کرد. در سینمای ایران مدتی جمشید هاشم‌پور و فرامرز قریبیان به مبارزه با اعتیاد یا نبرد با عراقی‌ها مشغول بودند یا خسرو شکیبایی هامون و سرگشته بود که مثل قیصر خودش قانون می‌شد و این‌بار روشنفکرمآبانه، به روی معشوق تفنگ نشانه می‌رفت. سینمای ایران که به واقع‌گرایی رو آورد؛ شخصیت‌های عصبی هم زیاد شدند تا نهایتا حامد بهداد، صابر ابر و نوید محمدزاده آمدند که سردرگم مشکلات هستند و یا هوار می‌زنند و گریه می‌کنند، یا غمگین و سرشکسته می‌شوند.

شخصیتی که ملک‌مطیعی ساخت، الگو و آرمان بود. شاید در سینما اینگونه شخصیت‌پردازی‌ها قدیمی یا اشتباه باشد، اما برای جامعه وجودشان لازم است. محرومیت ناصر ملک‌مطیعی در حکومتی که الگوی شخصیت یک مرد را همان می‌خواست که او بازی می‌کرد، یکی از اتفاقات عجیب تاریخ ایران است. او در سال ۶۱ و با بازی در فیلم «برزخی‌ها» به مسئولان رسانده بود که شرایط را درک می‌کند و می‌تواند با حذف بخش‌هایی که ابتذال می‌دانستند، به راهش ادامه دهد، چرا با این درخواست موافقت نشده است؟