تاریخ:
تصویری از فرزند ارشد رهبر شهید انقلاب در حرم رضوی 
درس شصت و سه
رباعی نویافتهای از عمر خیّام
با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد.
سید علی میرافضلی از یافتن رباعیای از خیام خبر داد که تاکنون در هیچ متن دیگری به نام خیام دیده نشده و در این باره گفته است: « با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد.»
به گزارش ایسنا، سید علی میرافضلی، شاعر و رباعیپژوه در کانال چهار خطی (رباعی فارسی، به روایت: سید علی میرافضلی) در اینباره نوشته است:
«دوست پژوهشگرم جناب حسین کیا مرا به دستنویس کهنی از محاسن الکلام مرغینانی رهنمون شدند که در ظَهر آن، دو بیت عربی و یک رباعی به اسم خیّام درج شده است. دستنویس مذکور به شمارۀ ۱۵۹ در کتابخانۀ حاجی بشیرآقا (ایوب) ترکیه نگهداری میشود.
بخش اول این نسخه حاوی محاسن الکلام در علم بدیع به زبان عربی است و در صفحۀ عنوان از تصنیفات الشیخ الامام ابوالحسن نصر بن الحسن المرغینانی رحمه الله دانسته شده است.
این ابوالحسن نصر مرغینانی از ادبای اوایل قرن پنجم هجری بوده است و رادویانی در ترجمان البلاغه و رشید وطواط در حدایق السحر از کتاب او بهره بُردهاند. بخش دوم دستنویس، جلوة الالفاظ منسوب به ادیب نظامالدین ابراهیم مؤذنی است.
در ورق آخر، یادداشتی است که طبق آن تألیف کتاب مذکور در ربیع الاول سال ۴۵۳ ق به پایان رسیده است. در همین ورق، یادداشت مقابلهای دیده میشود که نشان میدهد کتاب در اواسط قرن هفتم کتابت شده است: قوبل مع نسخة مصحّحة فی شهرالله الاصب رجب عمّت برکته الواقع فی سنة اثنی خمسین ستمائه.
باری در ظهر این دستنویس کهن، اشعاری به فارسی و عربی درج شده که چهار بیت آن به نام «عمر خیّام» است:
عمر خیّام
تدینُ لی الدنیا بل السبعة العلی
بل الأفق الأقصی إذا جاش خاطری
أصوم عن الفحشاء جَهراً وخُفیةً
عفافی و إفطاری بتقدیس فاطری
وله
ای بندۀ امر نافذت آهن و موم
منقاد تو را طبایع و چرخ و نجوم
این نکته نمیشود کسی را معلوم
ظلم از تو روا نیّ و ... مظلوم
دوبیت عربی، بخشی از قطعهای است که شهرزوری آن را در نزهةالارواح، با اختلافاتی در کلمات، از سرودههای خیّام دانسته است(چاپ ترکیه، ۷۳۹). اما رباعی فارسی تا کنون در هیچ متن دیگری به نام خیّام دیده نشده و نویافته تلقی میشود.
با توجه به قدمت سند (قرن هفتم ق) و چهارقافیهای بودن رباعی و لحن و موضوع آن، احتمال آنکه رباعی سرودۀ خیّام باشد وجود دارد. متأسفانه به دلیل فرسودگی نسخه، کلمهای در مصراع چهارم خوانده نمیشود. این رباعی را در منابعی که داشتم نیافتم و تمکیل آن میسّر نیامد.
نسخه، متعلّق به یک فرد فارسی زبان بوده و در هوامش بعضی اوراق، ابیات و اشعاری به فارسی دیده میشود که به قدمت صفحۀ نخست نیست.
محاسن الکلام مرغینانی یک نوبت به اهتمام استاد محمد فشارکی در اصفهان به چاپ رسیده و تا آنجا که میدانم نسخۀ کهن بشیرآقا در دسترس مصحّح نبوده است. از دوست فاضلم جناب شیخ الحکمایی برای خواندن تاریخ مقابلۀ نسخه سپاسگزارم. ..
لینک کوتاه: کپی لینک
سید احمد خاتمی: اجتماعات ماه های اخیر در کشورمان محدود به یک قشر، صنف یا سلیقه خاص نبوده و نیست اوکراین یک مرکز فرماندهی «دوربرد» برای حمله به روسیه ایجاد کرد صداوسیمای مشهد، مجری ندارد؟ محمدرضا احمدی رسما از تلویزیون جدا شد مک لارن 788HS؛ یک خودروی نهایی محدود به 200 دستگاه (+تصاویر) واکنش غریبآبادی به نقش امارات در حمله آمریکا به ایران: امارات باید پاسخگو باشد بازآفرینی «تاج محل» با سبک 13 معمار مشهور جهان / از زها حدید تا آنتونی گائودی (تصویری) آتشسوزی نیروگاه تبریز/ استانداری: تکذیب حمله از نیویورک تا ریاض؛ 14 نمای هوایی تماشایی از شهرهای جهان دیدار وزیر امور خارجه اندونزی با عراقچی فرماندار: خبر انفجار در قائمشهر کذب است/ امنیت کامل در شهرستان برقرار است شمار شهدای حملات اسرائیل به لبنان به ۴ هزار و ۳۲۱ تن رسید آمریکا صادرات اقلام نظامی به امارات را تسهیل کرد تحریم های جدید وزارت خزانهداری آمریکا علیه ایران دفتر نخست وزیری پاکستان: شهباز شریف برای کمک به صلح منطقهای به پزشکیان اطمینان داد