این نماد طراحی آرت دکو را در آمریکا اوراق کردند! (+عکس)

چرا قطار مرکوری، شاهکار طراحی آرت دکو و مدرن ترین قطار سال 1936 اوراق شد؟ راز ناپدید شدن «قطار فردا» که امروز حتی یک نسخه از آن در موزه نیست.

عصر ایران - در دهه 1930 میلادی و در اوج بحران «رکود بزرگ» اقتصادی، آمریکا به دنبال نمادی برای امید، سرعت و آینده نگری بود. در این میان، شرکت راه آهن مرکزی نیویورک در سال 1936 از قطاری رونمایی کرد که نه تنها صنعت حمل و نقل، بلکه دنیای طراحی را تکان داد: مرکوری (The Mercury).

این قطار آیرودینامیک که به عنوان «قطار فردا» بازاریابی می شد، تجسم عینی جاه طلبی انسان در عصر مدرن بود.

نمایی از قطار مرکوری

طراحی انقلابی هنری دریفوس

مسئولیت طراحی مرکوری بر عهده هنری دریفوس، یکی از پیشگامان نامدار طراحی صنعتی قرن بیستم بود. دریفوس با الهام از سبک آرت دکو و شاخه آینده نگرانه آن یعنی استریم لاین، پوسته بیرونی لوکوموتیوهای بخار سنتی را با پوششی کاملا صاف، یکدست و صیقلی پوشاند تا مقاومت هوا را به حداقل برساند. او حتی برای چرخ های قطار سیستم نورپردازی پنهانی طراحی کرد که در شب، ظاهری شبح وار و باشکوه به حرکت قطار می بخشید.

مرکوری تنها در ظاهر خلاصه نمی شد؛ طراحی داخلی آن با کوپه های مجهز به مبل های راحت، سالن تماشای شیشه ای در انتهای قطار و اولین سیستم نورپردازی غیرمستقیم، بیشتر شبیه به یک هتل لوکس متحرک بود تا یک قطار مسافربری.

قاب ماندگار؛ عبور غول آهنی از قلب شهر

یکی از نمادین ترین تصاویر ثبت شده از این قطار، عکسی تاریخی اثر آرت کورنلیوس است. این عکس مرکوری را در حال عبور مستقیم و باابهت از وسط خیابان واشنگتن در مرکز شهر سیراکیوس نشان می دهد؛ جایی که قطار در فاصله چند سانتی متری خودروها و مغازه ها حرکت می کرد. مدتی کوتاه پس از ثبت این عکس در سال 1936، راه آهن سیراکیوس به روی پل های مرتفع منتقل شد تا خط پایانی بر این همنشینی عجیب قطارها و ترافیک شهری باشد.

نمایی از قطار مرکوری

غرش 160 کیلومتری و پایان تلخ عصر بخار

اگرچه سرعت عملیاتی مرکوری در مسیرهای مسافربری به دلیل محدودیت های ریلی حدود ۱۲۸ کیلومتر بر ساعت بود، اما گزارش های فنی نشان می دهند که این غول آهنی در آزمایش های خود مرز سرعت 160 کیلومتر بر ساعت را نیز شکسته بود.

با این حال، سرنوشت با این شاهکار مهندسی مهربان نبود. در اواخر دهه 1940 و 1950، با ظهور لوکوموتیوهای دیزلی، ورق برگشت. مدیران راه آهن که به دنبال کاهش هزینه ها و تغییر تصویر عمومی شرکت بودند، قطارهای بخار را نمادی از دوده، زغال سنگ و فناوری منسوخ شده می دانستند. در جریان این موج، تقریبا تمام قطارهای سری مرکوری از رده خارج، اوراق و ذوب شدند.

امروز، از «قطار فردا» هیچ نسخه سالمی در موزه ها باقی نمانده و مرکوری تنها در عکس های قدیمی و خاطرات عصر طلایی راه آهن زنده است.

نمایی از قطار مرکوری