عصرایران- فوم حافظه دار یا Memory Foam یکی از شناخته شده ترین فناوری هایی است که از دل تحقیقات فضایی راه خود را به زندگی روزمره باز کرده است. این ماده که به دلیل قابلیت تغییر شکل و بازگشت آرام به حالت اولیه شناخته می شود، امروزه در طیف گسترده ای از محصولات، از تشک و بالش گرفته تا تجهیزات پزشکی و صندلی خودرو، مورد استفاده قرار می گیرد.
داستان این فناوری به اواسط دهه 1960 بازمی گردد؛ زمانی که مرکز پژوهشی ایمز ناسا در کالیفرنیا به دنبال ماده ای بود که بتواند فشار وارد بر بدن فضانوردان و خلبانان را هنگام شتاب گیری و فرود کاهش دهد. مهندسان به ماده ای نیاز داشتند که ضمن جذب ضربه، وزن بدن را به طور یکنواخت توزیع کند و پس از برداشته شدن فشار، به آرامی به شکل اولیه خود بازگردد.
نتیجه این تحقیقات، تولید نوعی فوم پلی یورتان با ساختاری ویژه بود که بعدها با نام «فوم حافظه دار» شناخته شد. این ماده به گرما و فشار بدن واکنش نشان می دهد و متناسب با شکل بدن تغییر فرم می دهد. پس از برداشته شدن فشار نیز به تدریج به حالت اولیه بازمی گردد.
در سال های بعد، این فناوری از طریق برنامه انتقال فناوری ناسا در اختیار صنایع مختلف قرار گرفت و شرکت های خصوصی با بهبود فرمولاسیون آن، محصولات متنوعی را روانه بازار کردند.
امروزه شاید شناخته شده ترین کاربرد فوم حافظه دار در تشک ها و بالش های طبی باشد. این محصولات با توزیع یکنواخت فشار، می توانند به کاهش نقاط پرفشار بدن کمک کنند و برای بسیاری از افراد احساس راحتی بیشتری هنگام خواب ایجاد کنند. البته متخصصان تاکید می کنند که هیچ تشکی برای همه افراد بهترین گزینه نیست و انتخاب نوع تشک باید با توجه به شرایط جسمی، وزن و نیازهای هر فرد انجام شود.
کاربردهای این فناوری تنها به صنعت خواب محدود نمی شود. فوم حافظه دار در صندلی خودرو، صندلی هواپیما، کلاه های ایمنی، تجهیزات محافظ، ویلچر، پروتزهای پزشکی، کفش های ورزشی و حتی برخی تجهیزات ارتوپدی نیز استفاده می شود. توانایی این ماده در جذب انرژی و کاهش فشار باعث شده در بسیاری از این محصولات عملکرد موثری داشته باشد.
پاسخ تا حد زیادی مثبت است، اما با یک توضیح مهم. ماده اولیه فوم های پلی یورتان پیش از این نیز وجود داشت، اما نوع ویژه «فوم حافظه دار» یا Temper Foam در جریان پژوهش های ناسا برای کاربردهای هوافضا توسعه یافت. بعدها شرکت های تجاری با اصلاح و بهینه سازی این فناوری، آن را به محصولاتی تبدیل کردند که امروزه در بازار عرضه می شوند.
این موضوع یکی از شناخته شده ترین نمونه های برنامه انتقال فناوری ناسا است؛ برنامه ای که طی آن فناوری های توسعه یافته برای ماموریت های فضایی، پس از تکمیل و تجاری سازی، در اختیار صنایع مختلف قرار می گیرند.
فوم حافظه دار نمونه ای از این واقعیت است که پژوهش های فضایی تنها به اکتشاف جهان محدود نمی شوند. گاهی فناوری هایی که برای حل چالش های سفر به فضا توسعه پیدا می کنند، سال ها بعد در خانه ها، بیمارستان ها، خودروها و محیط های کاری میلیون ها نفر مورد استفاده قرار می گیرند و کیفیت زندگی را بهبود می بخشند.