رایانه ای که یک محاسبه 6 ماهه را در یک روز انجام می داد! (+عکس)

عصرایران- در اواخر دهه ۱۹۵۰، شرکت IBM تصمیم گرفت یکی از جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌های تاریخ رایانه را اجرا کند: ساخت رایانه‌ای که بتواند با سرعتی بی‌سابقه، محدودیت‌های نسل رایانه‌های آن زمان را پشت سر بگذارد. ایده اولیه Stretch از اواسط دهه ۱۹۵۰ شکل گرفت؛ زمانی که IBM به دنبال ساخت رایانه‌ای بسیار قدرتمندتر از مدل‌های موجود خود بود. در این میان، استفن دانول، یکی از دانشمندان IBM، روی ایده‌ای کار می‌کرد که می‌توانست توان پردازشی رایانه‌های آن دوره را چندین برابر افزایش دهد.

همکاری با لس‌آلاموس و تولد پروژه Stretch

فرصت اصلی زمانی ایجاد شد که آزمایشگاه ملی لس‌آلاموس به یک رایانه بسیار قدرتمند نیاز پیدا کرد. IBM پیشنهاد ساخت ماشینی را داد که قرار بود دست‌کم ۱۰۰ برابر سریع‌تر از رایانه‌های موجود باشد. این پروژه با نام Stretch ادامه پیدا کرد؛ نامی که به تلاش برای گسترش مرزهای توانایی رایانه‌ها اشاره داشت. ساخت دستگاه سال‌ها طول کشید و مهندسان IBM مجبور شدند برای رسیدن به سرعت مورد نظر، مجموعه‌ای از فناوری‌های جدید را توسعه دهند. نتیجه، ماشینی بسیار پیچیده برای زمان خود بود؛ رایانه‌ای با سرعت پردازش بالا، حافظه پیشرفته‌تر و قابلیت‌هایی که بعدها در نسل‌های بعدی اهمیت بالایی پیدا کردند.

ورود به دنیای واقعی و فاصله میان وعده تا عمل

اما زمانی که Stretch در سال ۱۹۶۱ وارد آزمایش‌های واقعی شد، مشخص شد که فاصله‌ای قابل‌توجه میان وعده اولیه و عملکرد واقعی وجود دارد. در حالی که IBM انتظار داشت این رایانه در کاربردهای واقعی به سرعتی حدود ۷۵ تا ۱۰۰ برابر بیشتر از مدل IBM 704 برسد، آزمایش‌ها نشان دادند برنامه‌های واقعی کاربران معمولاً حدود ۳۲ تا ۴۰ برابر سریع‌تر اجرا می‌شوند.

سریع‌ترین رایانه جهان در برزخ انتظارات

با وجود فاصله زیاد از وعده اولیه، این عدد همچنان یک رکورد چشمگیر محسوب می‌شد و Stretch واقعاً سریع‌ترین رایانه ساخته‌شده در جهان بود. اما مشکل اصلی IBM این بود که پیش از آن، انتظارات بسیار بزرگی ایجاد کرده بود؛ رایانه‌ای که قرار بود ۱۰۰ برابر سریع‌تر باشد، حالا «فقط» چند ده برابر سریع‌تر عمل می‌کرد.

شکست تجاری و عقب‌نشینی IBM

IBM در نهایت مجبور شد قیمت مدل 7030 (نسخه تجاری Stretch) را از حدود ۱۳.۵ میلیون دلار به ۷.۷ میلیون دلار کاهش دهد و تنها تعداد محدودی از این دستگاه‌ها را به مشتریان تحویل دهد. به این ترتیب، پروژه از نظر تجاری یک شکست به شمار می‌رفت و IBM زیان مالی قابل‌توجهی را متحمل شد.

میراث ماندگار: شکستی که آینده را ساخت

با این حال، Stretch در تاریخ رایانه باقی ماند؛ نه فقط به خاطر سرعتش، بلکه به دلیل فناوری‌هایی که در جریان ساخت آن توسعه یافتند. بخشی از این فناوری‌ها بعدها در System/360—یکی از مهم‌ترین و موفق‌ترین خانواده‌های رایانه‌ای IBM—مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین مهندسانی که روی Stretch کار کرده بودند، تجربه‌ای ارزشمند به دست آوردند که در پروژه‌های بزرگ بعدی شرکت به کار آمد. به این ترتیب، پروژه‌ای که قرار بود سریع‌ترین رایانه جهان را بسازد، با وجود شکست تجاری، اثبات کرد که مرزهای توان پردازشی رایانه‌ها بسیار دورتر از تصورات آن زمان است.

شکست تلخ میلاد والی‌زاده؛ فرصت کسب مدال جهان از دست رفت

بیشتر بخوانید:

2100 سال پیش، یونانی ها کامپیوتر ساخته بودند؟ (+عکس)

این فناوری، چهره واقعی اقیانوس را نشان می‌دهد(+عکس)

تماشاخانه

پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ راز شهری که زیر زمین پنهان شده است / ۲ هزار سال پیش با الهام از لانه مورچه‌ها ساخته شد

مناره ساربان یا برج پیزای اصفهان! بنایی که کج‌اش کردید و حالا پُزش را می‌دهید

فیلم های دیگر