خطرات سرریز روغن موتور؛ اشتباهی رایج با هزینه‌های سنگین برای خودرو!

با وجود باور نادرست شماری از رانندگان مبنی بر بی‌خطر بودن سرریز کردن روغن، افزودن بیش از حد این مایع آسیب‌های سنگینی به موتور خودرو وارد می‌کند.

به گزارش گجت نیوز، یکی از متداول‌ترین و در عین حال مخرب‌ترین باورهای غلط در فرهنگ نگهداری خودرو، تصور بهبود کارایی و محافظت بیشتر پیشرانه از طریق سرریز روغن موتور خودرو است؛ رفتاری ناسازگار با اصول فنی که از سوی برخی رانندگان انجام می‌شود.

سیستم روان‌کاری و چرخش مایعات در موتورهای احتراق داخلی بر پایه محاسبات فوق‌العاده دقیق مهندسی و سنجش میلی‌متری فشار هیدرولیکی بنا شده است. از همین رو، هرگونه فراتر رفتن از میزان گنجایش استاندارد تعیین‌شده از سوی کمپانی سازنده، بالانس عملکردی قطعات متحرک را برهم زده و زمینه بروز اختلالات شدید فنی را در سامانه حرکتی موتور فراهم می‌سازد.

سرریز روغن موتور میل‌سوپاپ و یاتاقان‌ها را نابود می‌کند

اصلی‌ترین پیامد سرریز روغن موتور در محفظه کارتل، افزایش تراز مایع روان‌کار و برخورد مستقیم آن با محور متحرک میل‌لنگ است. در وضعیت طراحی استاندارد و اصولی پیشرانه، لنگ‌ها و وزنه‌های موازنه میل‌لنگ همواره با یک فاصله ایمن، مشخص و مهندسی‌شده در بالای سطح روغن به گردش درمی‌آیند.

اما با سرریز شدن روان‌کار و پر شدن بی‌رویه کارتل، وزنه‌های تعادل میل‌لنگ در زمان دوران با دورهای بالا و با سرعتی سرسام‌آور مدام درون سیال فرو می‌روند. این ضربات و تلاطم‌های مکرر و پرسرعت، فرآیند هوادهی شدید را در پی داشته و ساختار مایع روغن را به توده‌ای از کف متراکم و پر از حباب‌های هوا تبدیل می‌کند.

از آنجا که پمپ روغن (اویل‌پمپ) از نظر فنی تنها برای مکش و انتقال مایع طراحی شده و توانایی پمپاژ حباب‌های هوا را ندارد، فشار جریان روان‌کاری در تمامی کانال‌ها و مجاری اصلی به شکلی چشمگیر افت می‌کند. در نتیجه این افت فشار، قطعات تحت‌فشار نظیر یاتاقان‌ها و میل‌سوپاپ به‌کلی نابود می‌شوند. این موضوع که به سایش و اصطکاک فلز با فلز انجامیده و در نهایت به قفل شدن و آسیب فاجعه‌بار یاتاقان‌زدن موتور ختم می‌گردد.

آسیب به واشرها و تخریب سیستم کلاچ

چرخش و غوطه‌وری مداوم محور میل‌لنگ درون حجم مازاد روغن، حجم بسیار بالایی از بخارات داغ، گازها و فشار هیدرواستاتیک ناخواسته را در فضای بسته محفظه کارتل پدید می‌آورد. این فشار مازاد و کنترل‌نشده داخلی بلافاصله به سمت ضعیف‌ترین بخش‌ها یعنی واشرها، آب‌بندها و کاسه‌نمدهای موتور هدایت می‌شود.

در این میان، کاسه‌نمدهای جلو و عقب میل‌لنگ و همچنین واشر درب سوپاپ نخستین قطعات آب‌بندی هستند که تحت این بار فشاری غیرمجاز دفرمه شده، تغییر شکل می‌دهند یا به‌طور کامل پاره می‌شوند. نشت و خروج روغن از کاسه‌نمد عقب میل‌لنگ علاوه بر اینکه به افت پیوسته سطح روان‌کار در موتور می‌انجامد، پیامد وخیم‌تری نیز در پی دارد.

نفوذ این روغن به فضای مجموعه انتقال قدرت و آغشته شدن دیسک و صفحه کلاچ، فرآیند درگیری و اصطکاک کلاچ را مختل کرده، باعث سر خوردن صفحه می‌شود و هزینه‌های تعمیراتی گزافی را برای تعویض مجموعه کلاچ به مالک تحمیل می‌کند.

نفوذ روغن به محفظه احتراق و انسداد کاتالیزور

سرریز روغن موتور و بالا آمدن غیرعادی سطح آن درون کارتل، پاشش شدید و افراطی آن به دیواره سیلندرها را به همراه دارد. در این وضعیت غیرعادی، رینگ‌های روغن و پاک‌کننده پیستون توان و کشش لازم برای جمع‌آوری و هدایت این حجم انبوه از مایع به سمت پایین کارتل را ندارند که در نتیجه، مقادیر معتنابهی از سیال روان‌کار از دیواره‌ها عبور کرده، مستقیماً وارد محفظه احتراق شده و همراه با ترکیب سوخت و هوا مشتعل می‌شود و می‌سوزد.

پدیده روغن‌سوزی حاصل از این اتفاق، علاوه بر تولید و خروج مداوم دود آبی‌رنگ غلیظ از لوله اگزوز، زمینه تشکیل لایه‌های سخت از دوده و رسوبات مخرب کربنی بر روی الکترود شمع‌ها و تاج پیستون‌ها را مهیا می‌سازد.

از سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از باقی‌مانده‌های نسوخته روغن همراه با جریان گازهای داغ خروجی از منیفولد دود به سمت اگزوز فرستاده شده و وارد شبکه‌های سرامیکی و لانه‌زنبوری مبدل کاتالیستی می‌شوند. تجمع این هیدروکربن‌ها و رسوبات، مجاری ظریف کاتالیزور را به‌طور کامل مسدود ساخته و سامانه پالایش آلایندگی خودرو را از مدار خارج می‌کند.

افت بازدهی و افزایش محسوس مصرف بنزین

غوطه‌ور ماندن مداوم اجزای مکانیکی پرسرعت و قطعات پیشرانه درون مایعی با گرانروی و ویسکوزیته بالا، نیروی درگ و مقاومت سیالی بسیار قدرتمندی درون موتور ایجاد می‌کند. این نیروی مقاومتی بالا سبب می‌شود تا پیشرانه بخش اعظمی از گشتاور و توان تولیدی خود را صرفاً برای غلبه بر اصطکاک روغن مازاد هدر دهد.

بر اثر اتلاف این نیرو، خروجی مفید موتور کاهش یافته که بازتاب مستقیم و ملموس آن به شکل کندی حرکت، کاهش کشش و شتاب‌گیری خودرو، افت توان مفید خروجی پیشرانه و در نهایت افزایش چشمگیر و غیرعادی مصرف سوخت برای حفظ راندمان حرکتی نمود پیدا می‌کند.

شاخص‌های گیج روغن و شیوه صحیح مدیریت سرریز

برای جلوگیری از تمامی این خسارت‌های پرهزینه، نشانگرها و علائم حک‌شده بر روی گیج سنجش روغن، یعنی دو نقطه Max (حداکثر) و Min (حداقل)، حد و مرز دقیق و محدوده کاملاً ایمن کارکرد استاندارد پیشرانه را مشخص می‌کنند. در شرایط بهینه، مناسب‌ترین و ایده‌آل‌ترین وضعیت قرارگیری روغن، نزدیکی تراز مایع به خط شاخص Max است؛ مشروط بر آنکه سطح روغن به هیچ عنوان از این مرز بالایی تجاوز نکند.

چنانچه در هنگام تعویض یا شارژ روغن، مایع اضافی به‌طور ناخواسته و تصادفی سرریز شود، تنها رویکرد اصولی متوقف نگاه داشتن خودرو و تخلیه کامل مقدار مازاد از طریق پیچ کارتل یا دستگاه مکش پیش از اقدام به استارت زدن، حرکت و انجام پیمایش‌های طولانی‌مدت خواهد بود. توجه داشته باشید که سرریز روغن موتور در هر حالتی مخاطره‌آمیز است و به هیچ عنوان نباید خودسر این عمل را انجام داد.

بیشتر بخوانید:

توصیه هایی مهم در مورد نگهداری خودرو

تماشاخانه

سجاد رود؛ سدی که کشاورزان را بیچاره می‌کند ، جنگل را می‌بلعد و آینده‌اش نامعلوم است

یکی از ماندگارترین سکانس‌های فرار از زندان تاریخ سینما (تماشا کنید)

فیلم های دیگر