اگر زیاد استرس دارید بخوانید

برنا: آنهایی که استرس دارند به محض کوچکترین ناملایمتی در زندگی خودشان را رها می‌کنند و می‌گویند: «من بدبختم و هیچ مشکلی را نمی‌توانم حل کنم و کار من تمام است».

برای بسیاری از ما پیش آمده که در مواقعی استرس می‌گیریم و گاه دلایل آن را هم نمی‌دانیم. علی‌رضا آقایوسفی دکترای روانشناسی و استاد دانشگاه در تشریح فرایند استرس و راهکارهای کم کردن استرس به برنا می‌گوید:

در تعریف از استرس می توان گفت وقتی فرد در یک موقعیت جدید و یا یک مشکل قرار می گیرد، امکانات خودش را برای حل مشکل ارزیابی می‌کند و اگر به نظرش برسد که امکانات موجود او برای حل مشکل کافی نیست، دچار استرس می شود.

هرچقدر که فرد احساس کند میزان منابع‌‌اش برای مبارزه با مشکل ناکافی است استرسش شدیدتر می‌شود. در دراز مدت این استرس می‌تواند وضع افکار،شناخت ها، استدلال، منطق و حافظه افراد را به هم بریزد و همچنین هیجانات و همین طور سلامت جسمی او را نیز تخریب کند.

حالا سوال این است که اگر یک انسان اشتباهاً تصور کند که امکاناتش برای حل مسایل کافی نیست، چه آسیبی می تواند ببیند؟یعنی فرد بی‌جهت دچار استرس می‌شود؛ در حالیکه واقعاً این توانمندی را دارد که مشکلش را حل کند و فقط تصور می‌کند ناتوان است و به عبارتی دیگر خیلی بی‌جهت دچار انواع بیماری‌های روانشناختی و جسمانی در دراز مدت خواهد شد.

خصوصیات این افراد به این شکل است که فرآیندهای شناختی و منطقی‌شان را به درستی نمی‌توانند به کار بگیرند و اینها بیشتر هیجان آنها بر شناختشان برتری دارد و نمی‌تواند به طور منطقی از پس مشکلات خود بر نمی‌آیند و شکل نادرست و ناکارآمد و نارسا به اتمام می‌رساند؛ مثلاً افرادی‌که افکار خودکار دارند، معتقدند "دنیا یا سفید است و یا سیاه. من یا خوشبختم و یا بدبختم. مشکلاتم را حل کنم و یا نمی توانم"

این افراد طبیعتاً به محض کوچکترین ناملایمتی در زندگی خودشان را رها می‌کنند و می‌گویند: «من بدبختم و هیچ مشکلی را نمی‌توانم حل کنم و کار من تمام است» بنابراین یک استرس شدیدی را به خودش وارد می‌کند در حالیکه اینطور نیست و اگر این فرد فکرش را متمرکز و از دیگران کمک بگیرد و از فعالیت‌های عقلانی استفاده کند می‌تواند مشکلاتش را حل کند.

می‌توان گفت مهم‌ترین عامل شکل گیری استرس افکار نادرست و یا به عبارتی منطق، استدلال و شناخت‌های غلط است و اینکه فرد نتواند از توانمندی‌های هوشمندی، استدلال و منطق که خداوند به او داده است به خوبی استفاده کند و مشکلات مبارزه کند.

حال افراد استرسی در مقابل استرس خود چطور رفتار می کنند؟
یکی از بدترین واکنشی که یک فرد می‌تواند در مقابل استرس انجام دهند این است که از قرار گرفتن در عوامل و یا محیط های استرس زا اجتناب کند و یا با واکنش هایی مانند گریه کردن، روی آوردن به قرص های روانگردان، مواد مخدر، مواد محرک، استفاده از الکل، خوابیدن و یا خوردن بیش از اندازه ،قهر کردن و رویا پردازی بخواهد استرسش را کنترل کند که این ها روش‌هایی است که روانشناسان "گریز اجتناب" می‌نامند و معتقدند که در تمام دنیا می‌تواند سرچشمه بدتر شدن مشکل و افزایش استرس و طبیعتا به دنبال آن پیامدهای منفی جسمانی و روانشناختی در فرد شود.

این افراد باید به جای فرار کردن و یا اجتناب از موقعیت‌های استرس زا به طور شجاعانه در موقعیت استرس‌زا قرار بگیرند و به طور عاقلانه‌ای سعی کنند راه حل‌های متعددی را استفاده کنند. همچنین باید در همان موقعیت خلاقیت‌ها را به کار گرفت و راهی پیدا کرد که بتوان در جهت اهداف حرکت و کمترین آسیب را دریافت کرد.

امروزه گرایشی به نام روانشناسی سلامت درعلم روانشناسی گسترش پیدا کرده که اثر استرس‌های روانشناختی را روی مجموعه بیماری‌های جسمانی اندازه گیری می‌کند. یعنی می‌توان بیماریهایی از قبیل دستگاه مشکلات گردش خون، پوست و تنفس نام برد که تحت تاثیر استرس به وجود می‌آیند و تشدید می‌شوند.

به طور مثال؛ بیماران مبتلا به سرطان هنگامیکه که استرس آنها کاهش پیدا می‌کند بهتر می‌توانند با بیماریشان مبارزه کنند و حتی این موضوع در زنان نابارور هم صدق می‌کند و زمانی که استرس آنها کاهش پیدا می‌کند، احتمال باروری آنها هم افزایش می‌یابد. بنابراین استرس می‌تواند تمام جنبه‌های روانشناختی ما را تحت تاثیر خود قرار بگیرد.