راهنمای جامع امنیت کودکان در اینترنت؛ از ردپای دیجیتال تا آموزش مسئولیت‌پذیری

عصرایران؛ محمد مهدی حیدرپور - کودکان افرادی خلاق و علاقمند به خلق چیزهای جدید هستند. این مسئله درباره مشارکت، برقراری ارتباط، تولید موسیقی، تصاویر، ویدئوها و ارسال محتوای متنی در دنیای دیجیتال نیز صادق است. اما نکته‌ای که کودکان باید نسبت به آن آگاهی داشته باشند، معتبر و مناسب بودن محتوای موجود برای آن‌ها است.

۱. حقیقت پنهان فضای مجازی: ردپای دیجیتال

در فضای مجازی هر چیزی ممکن است در برابر انبوهی از مخاطبان نامرئی و اغلب ناشناس رخ دهد. اطلاعاتی که وارد فضای مجازی می‌شود ممکن است برای همیشه در آن باقی بمانند؛ زیرا هر فعالیتی یک ردپای دیجیتال از خود بر جای می‌گذارد.

در دنیای دیجیتال و فضای مجازی اطلاعات را نمی‌توان کنترل کرد. بر همین اساس، هر محتوایی را می‌توان کپی کرد، تغییر داد و در کوتاه‌ترین زمان بار دیگر به اشتراک گذاشت. در این میان، بعد مسافت و گمنامی موجب جدا شدن و تمایز اقدام‌ها و پیامدها می‌شوند. کودکان ممکن است تصور کنند می‌توانند رفتارهایی غیر اخلاقی و غیر قابل قبول را در فضای مجازی انجام دهند زیرا بلافاصله شاهد پیامدهای آن نیستند.

۲. کودکان در مقایسه با بزرگسالان از رسانه به صورتی متفاوت استفاده می‌کنند

ممکن است تصور کنید فعالیت‌های آنلاین کودکان تنها یک "زندگی دیجیتال" است، اما برای آن‌ها این تنها زندگی است. دنیای آن‌ها همان‌اندازه که به ایجاد رسانه می‌پردازد، به مصرف آن نیز توجه می‌کند. تلفن‌های همراه دیگر تنها برای تماس نیستند، بلکه ابزارهایی چندمنظوره برای موسیقی، فیلم، عکس‌برداری و جستجو در اینترنت شده‌اند. از سوی دیگر، کودکان از رایانه برای تکالیف مدرسه استفاده کرده و در کنار آن به توسعه روابط اجتماعی می‌پردازند؛ آن‌ها در ۲۴ ساعت شبانه‌روز و ۷ روز هفته می‌توانند با هر نقطه از جهان ارتباط برقرار کنند.

۳. چه چیزی در معرض خطر قرار دارد؟

ماهیت فرهنگ اتصال مداوم به این معناست که کودکان باید مفهوم حریم خصوصی را درک کنند تا آنچه در فضای مجازی ارسال می‌کنند موجب آسیب و شرمندگی خود یا دیگران نشود. گمنامی دیجیتال می‌تواند منجر به رفتارهای غیرمسئولانه شود. هر چیزی که در کودکی بیان یا ارسال شود، می‌تواند تا ابد باقی مانده و شکل‌گیری اعتبار و شهرت منفی را رقم بزند.

مهارت‌های حیاتی برای قرن ۲۱

الف) سواد رسانه‌ای؛ مهارت تشخیص در اقیانوس اطلاعات

سواد رسانه‌ای یعنی توانایی تحلیل و ارزیابی پیام‌ها. به کودک خود بیاموزید همیشه بپرسد:

• این محتوا را چه کسی ساخته و هدف او (سرگرمی، تبلیغات یا آموزش) چیست؟

• آیا این منبع معتبر است یا می‌تواند یک شایعه باشد؟

ب) تکنیک T.H.I.N.K قبل از هر کلیک

به کودکان آموزش دهید قبل از ارسال هر پیام، عکس یا کامنت، این ۵ سوال را از خود بپرسند:

1. T (True): آیا این مطلب واقعیت دارد؟

2. H (Helpful): آیا ارسال این مطلب به کسی کمک می‌کند؟

3. I (Inspiring): آیا این مطلب الهام‌بخش است؟

4. N (Necessary): آیا واقعاً لازم است این مطلب را به اشتراک بگذارم؟

5. K (Kind): آیا این رفتار من محترمانه است؟

توصیه‌های استراتژیک برای والدین

1. آموزش عاقلانه فناوری: والدین نمی‌توانند تمام مکالمات یا محتوا را کنترل کنند. به جای ایجاد سد دفاعی، باید چگونگی مشاهده و رفتار مسئولانه را به آن‌ها آموزش دهیم.

2. تقویت دوراندیشی: در شکل‌گیری تفکر به جای ارسال فوری اطلاعات به کودکان کمک کنید. این مسئله به صورت ذاتی در آن‌ها ایجاد نمی‌شود.

3. ذهن خود را باز نگه دارید: درک این مسئله ضروری است که کودکان زندگی خود را در دنیایی متصل و مشارکتی شکل می‌دهند.

4. هراس به خود راه ندهید: سازگاری سریع کودکان با فناوری نباید موجب کاهش رابطه والدین/فرزند شود. والدین نباید از مواجهه با فناوری‌های جدید بترسند.

5. اشتراک‌گذاری دانش و تجربه: ما احترام به معلم و بازی با کودکان را به فرزندمان آموزش می‌دهیم؛ اکنون زمان آن است که دانش خود درباره دنیای واقعی را به فضای مجازی نامرئی نیز گسترش دهیم.

6. در پی تعادل باشید: باید بین عوامل مثبت و منفی، حریم خصوصی و محافظت تعادل برقرار کنیم. با بزرگ شدن کودکان، استقلال و حریم خصوصی بیشتری به آن‌ها بدهید، اما ابتدا از مسئولیت‌پذیری آن‌ها مطمئن شوید.

جدول تغییر نگاه: از کنترل به همراهی

پرسش های متداول

• بهترین سن برای داشتن اولین گوشی هوشمند چیست؟ این موضوع به بلوغ فکری کودک بستگی دارد، اما معمولاً شروع دوره نوجوانی (۱۲ تا ۱۴ سال) زمان مناسبی برای آموزش استقلال تدریجی است.

• آیا باید رمز عبور فرزندم را داشته باشم؟ در سنین پایین بله، اما با بزرگتر شدن کودک، نظارت باید جای خود را به "اعتماد متقابل" بدهد.

• با اعتیاد کودک به بازی چه کنیم؟ تعیین زمان‌های مشخص و جایگزین کردن تکنولوژی با فعالیت‌های فیزیکی جذاب، بهترین راهکار است.

کاسبی با تشنگی؛ چگونه سرمای استخوان‌سوز بازار آب‌فروشان کره شمالی را داغ کرد؟

بیشتر بخوانید:

فرزندپروری غیر قابل پیش بینی است

تماشاخانه

وقتی پلنگ‌ها به روستا می‌آیند... این خبر خیلی بد است

بحران منابع انسانی در ایران ؛ چرا بهترین‌ها می‌روند / وقتی نیروی انسانی به صورت هزینه دیده می‌شود / تعدیل نیرو و پیامدهای شغل در آینده

فیلم های دیگر