پیامدهای انقراض پشه‌ها؛ نقش پشه در زنجیره غذایی و سلامت انسان

عصر ایران - با آغاز فصل تابستان، نبرد انسان و پشه به اوج خود می‌رسد. این موجودات کوچک که اغلب آن‌ها را فقط مزاحمانی برای خوابمان می‌بینیم، بخشی از یک شبکه پیچیده زیستی هستند. اما آیا تا به حال فکر کرده‌اید که حذف کامل آن‌ها از روی سیاره زمین چه پیامدهایی خواهد داشت؟ آیا جهان بدون پشه واقعاً جای بهتری است؟

۱. پشه‌ها؛ فراتر از یک مزاحم (آمار و ارقام)

از میان ۳۵۰۰ گونه پشه شناخته شده در جهان، تنها حدود ۲۰۰ گونه به انسان حمله می‌کنند. با این حال، همین تعداد اندک مسئول انتقال مرگبارترین بیماری‌های تاریخ بشر هستند:

• آنوفل‌ها: ناقل اصلی بیماری مالاریا (که سالانه جان ۱ میلیون نفر را می‌گیرد).

• آندس‌ها: عامل انتقال تب زرد و بیماری‌های خونریزی‌دهنده داخلی.

• کولکس‌ها: ناقل بیماری‌های ویروسی و مزمن.

۲. نقش حیاتی پشه‌ها در زنجیره غذایی

حیات زمین بر پایه زنجیره‌های غذایی استوار است و پشه‌ها بیش از ۱۰۰ میلیون سال است که در این چرخه حضور دارند. حذف ناگهانی آن‌ها می‌تواند تعادل چندین اکوسیستم را برهم بزند:

• در دنیای زیر آب: لاروهای پشه منبع غذایی اصلی بسیاری از ماهی‌ها هستند.

• در خشکی: پشه‌های بالغ طوفانی از انرژی برای پرندگان، عنکبوت‌ها و خفاش‌ها فراهم می‌کنند.

• در قطب شمال (توندرا): پشه‌ها منبع غذایی حیاتی برای پرندگان مهاجر هستند. انقراض آن‌ها منجر به کاهش چشمگیر جمعیت این پرندگان می‌شود.

۳. مهندسی ژنتیک؛ سلاحی برای انقراض هوشمند

محققان در تلاشند با دست بردن در ژنتیک، جمعیت پشه‌ها را کنترل کنند. هدف اصلی، افزایش تعداد پشه‌های نر و کاهش ماده‌هاست.

نکته علمی: جالب است بدانید فقط پشه‌های ماده خونخوار هستند؛ پشه‌های نر از شهد گل‌ها تغذیه کرده و حتی در گرده‌افشانی گیاهان نقش دارند.

دانشمندان با استفاده از آنزیم‌هایی که کروموزوم ایکس (X) را در اسپرم پشه‌های نر تحت تأثیر قرار می‌دهند، کاری می‌کنند که نسل‌های بعدی عمدتاً نر باشند. این روند در نهایت منجر به فروپاشی جمعیت و انقراض گونه‌های هدف می‌شود.

۴. پیامدهای انقراض پشه‌ها برای انسان

انقراض پشه‌ها یک سکه دو روست:

نیمه روشن: امنیت بهداشتی

با حذف پشه‌ها، سالانه میلیون‌ها نفر از خطر مرگ ناشی از مالاریا و تب زرد نجات می‌یابند و بار سنگینی از دوش سیستم‌های بهداشت جهانی برداشته می‌شود.

نیمه تاریک: بحران پروتئین

کاهش جمعیت ماهی‌ها به دلیل از دست دادن منبع غذایی (لارو پشه)، مستقیماً سفره انسان را کوچک می‌کند. در حال حاضر ۲۰ درصد از پروتئین حیوانی جهان از طریق آبزیان تامین می‌شود و اختلال در جمعیت ماهی‌ها، امنیت غذایی بشر را به خطر می‌اندازد.

۵. آیا طبیعت خود را ترمیم می‌کند؟

بسیاری از محققان معتقدند که طبیعت به شدت انعطاف‌پذیر است. اگر پشه‌ها منقرض شوند، احتمالاً موجودات دیگر پس از مدتی خود را با منابع غذایی جدید سازگار می‌کنند. با این حال، این تغییر لزوماً بدون هزینه نخواهد بود و ممکن است سال‌ها طول بکشد تا تعادل جدیدی در محیط زیست برقرار شود.

پرسش های متداول

۱. آیا همه پشه‌ها خون می‌خورند؟ خیر؛ تنها پشه‌های ماده برای تولید مثل و تخم‌گذاری به پروتئین خون نیاز دارند. پشه‌های نر تمام عمر خود را صرف تغذیه از شهد گل‌ها می‌کنند.

۲. کدام گونه پشه خطرناک‌ترین است؟ پشه آنوفل به دلیل انتقال انگل مالاریا، به عنوان مرگبارترین موجود برای انسان شناخته می‌شود.

۳. آیا حذف پشه‌ها باعث انقراض پرندگان می‌شود؟ انقراض کامل خیر، اما باعث کاهش شدید جمعیت گونه‌های خاصی از پرندگان مهاجر (به ویژه در مناطق قطبی) می‌شود که پشه منبع اصلی تغذیه آن‌هاست.

تصاویر هوایی از تعقیب نفس‌گیر گوزن یالدار توسط یوزپلنگ

بیشتر بخوانید:

فروپاشی یک باور قدیمی در مورد پشه‌ها

ریزپرنده پشه‌ای چین چه قابلیت‌هایی دارد؟

تماشاخانه

ببینید یکی از جنایتکارترین آدم‌های دنیا چه سرنوشتی داشت / سلطان تونل‌ها و مخفیگاه‌های زیرزمینی چگونه عجیب‌ترین فرار دنیا از زندان را انجام داد

وقتی پلنگ‌ها به روستا می‌آیند... این خبر خیلی بد است

فیلم های دیگر