عصرایران- وزوز گوش یا زنگ زدن گوش (Tinnitus) یکی از شایعترین مشکلات شنوایی است که حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بزرگسالان آن را تجربه میکنند. سالها تصور میشد این صدا تنها از آسیب گوش داخلی ناشی میشود، اما تحقیقات جدید در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نشان میدهد منشأ این پدیده بسیار پیچیدهتر است و حاصل تعامل گوش، مغز و حتی وضعیت روانی فرد است.
مطالعات جدید نشان میدهد در بسیاری از افراد، وزوز گوش پس از آسیب به سلولهای مویی گوش داخلی یا کاهش شنوایی آغاز میشود. با کاهش سیگنالهای طبیعی از گوش، مغز برای جبران این کمبود، فعالیت نورونهای مسیر شنوایی را افزایش میدهد. این فعالیت غیرطبیعی باعث میشود فرد صدایی مانند زنگ، سوت، وزوز یا خشخش را بدون وجود هیچ منبع صوتی خارجی بشنود.
برخلاف فرضیههای قدیمی که تنها یک ناحیه مغزی را مسئول میدانستند، پژوهشهای جدید نشان میدهد شبکههای مختلف مغز در ایجاد و ماندگاری وزوز گوش نقش دارند. علاوه بر قشر شنوایی، بخشهای مرتبط با توجه، حافظه، هیجان و پردازش احساسات نیز در شدت و آزاردهنده بودن این صدا مؤثر هستند. به همین دلیل است که استرس، اضطراب و بیخوابی میتوانند وزوز گوش را تشدید کنند.
یکی از بزرگترین مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان داد که مهمترین عامل خطر برای ابتلا به وزوز گوش و شدیدتر شدن آن، سلامت شنوایی است. همچنین کیفیت خواب، وضعیت روحی، اضطراب و ویژگیهای شخصیتی مانند حساسیت عصبی، نقش مهمی در پیشرفت بیماری دارند. این مطالعه حتی توانست روند بدتر شدن وزوز گوش را در برخی بیماران با دقت قابلقبولی پیشبینی کند.
پاسخ کوتاه «خیر» است.
دانشمندان امروز معتقدند وزوز گوش یک بیماری با یک علت مشخص نیست، بلکه مجموعهای از عوامل در ایجاد آن نقش دارند؛ از جمله:
کاهش شنوایی ناشی از افزایش سن
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صدای بلند
آسیب به عصب شنوایی
برخی داروهای آسیبرسان به گوش
استرس و اضطراب
اختلالات مفصل فک (TMJ)
برخی بیماریهای عروقی یا عصبی
به همین دلیل، درمان هر بیمار باید بر اساس علت زمینهای او انتخاب شود.
با وجود پیشرفتهای قابلتوجه، هنوز درمان قطعی برای وزوز گوش وجود ندارد. با این حال، روشهایی مانند سمعک برای افراد دچار کمشنوایی، درمان شناختی-رفتاری (CBT)، صدا درمانی و برخی روشهای تحریک عصبی میتوانند شدت علائم را در بسیاری از بیماران کاهش دهند. همچنین پژوهشگران در حال بررسی داروهای جدید، روشهای نورومدولاسیون و درمانهای مبتنی بر انعطافپذیری عصبی (Neuroplasticity) هستند که امیدهای تازهای برای آینده ایجاد کردهاند.