عوارض شایع و مهم مصرف آنتی بیوتیک ها

عصرایران- آنتی بیوتیک ها از داروهای مهم و گاهی نجات دهنده زندگی هستند، اما فقط برای عفونت های باکتریایی کاربرد دارند و مصرف بی مورد آن ها می تواند علاوه بر ایجاد عوارض، به مقاومت آنتی بیوتیکی منجر شود. عوارض آنتی بیوتیک ها بسته به نوع دارو متفاوت است و بیشتر آن ها خفیف و موقتی هستند.

مشکلات گوارشی

تهوع، دل درد و اسهال از عوارض نسبتا شایع آنتی بیوتیک ها هستند و معمولا پس از پایان درمان برطرف می شوند.

در برخی افراد، مصرف آنتی بیوتیک می تواند زمینه عفونت با باکتری کلستریدیوئیدس دیفیسیل یا C. difficile را فراهم کند. این عفونت می تواند باعث اسهال و التهاب روده بزرگ شود و در موارد شدید عوارض جدی ایجاد کند. همه موارد اسهال پس از مصرف آنتی بیوتیک ناشی از C. difficile نیستند، اما اسهال قابل توجه یا مداوم در زمان مصرف یا پس از آن باید با پزشک مطرح شود.

سردرد و سرگیجه

برخی آنتی بیوتیک ها می توانند باعث سردرد، سرگیجه یا احساس ناخوشی شوند. این عوارض به نوع دارو و شرایط فرد بستگی دارند و معمولا در صورت خفیف بودن، پس از پایان درمان برطرف می شوند.

اگر سردرد شدید، اختلال بینایی، گیجی یا علائم غیرعادی دیگری ایجاد شد، بهتر است به جای نسبت دادن آن به دارو، با پزشک یا داروساز مشورت شود.

حساسیت به نور خورشید

برخی آنتی بیوتیک ها، از جمله داکسی سایکلین و بعضی داروهای دیگر، می توانند حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش دهند. در این شرایط احتمال آفتاب سوختگی و واکنش های پوستی بیشتر می شود. محافظت در برابر نور مستقیم خورشید، استفاده از لباس مناسب و ضدآفتاب می تواند کمک کننده باشد.

بنابراین این عارضه مربوط به همه آنتی بیوتیک ها نیست و میزان حساسیت نیز به نوع دارو بستگی دارد.

تداخل با داروها و مواد غذایی

برخی آنتی بیوتیک ها با داروهای دیگر یا بعضی مکمل ها تداخل دارند. برای مثال، ریفامپیسین و ریفابوتین می توانند اثر برخی روش های پیشگیری هورمونی از بارداری را کاهش دهند. داکسی سایکلین نیز ممکن است با برخی داروها و مکمل های حاوی آهن یا روی تداخل داشته باشد.

به همین دلیل، هنگام دریافت آنتی بیوتیک باید پزشک یا داروساز را از تمام داروها، مکمل ها و فرآورده های گیاهی مورد استفاده مطلع کرد.

تداخل با الکل

بیشتر آنتی بیوتیک های رایج با مصرف متعادل الکل واکنش خطرناک خاصی ایجاد نمی کنند، اما برخی استثناها وجود دارد.

مصرف الکل همراه با مترونیدازول و تینیدازول بسیار خطرناک است، زیرا می تواند باعث تهوع، استفراغ، درد معده، گرگرفتگی، تپش قلب و سردرد شود.

عفونت های قارچی

آنتی بیوتیک ها با تغییر تعادل طبیعی باکتری ها می توانند در برخی افراد زمینه رشد بیش از حد قارچ ها را فراهم کنند. برفک دهان و عفونت قارچی واژن از نمونه های شناخته شده این عارضه هستند.

با این حال، مصرف خودسرانه داروی ضد قارچ برای پیشگیری از این مشکل توصیه نمی شود و درمان باید بر اساس علائم و تشخیص پزشک انجام شود.

واکنش های آلرژیک

برخی افراد ممکن است به یک آنتی بیوتیک واکنش آلرژیک نشان دهند. کهیر، خارش و بثورات پوستی از علائم ممکن هستند.

در موارد نادر، واکنش شدید و خطرناک موسوم به آنافیلاکسی رخ می دهد. تورم لب، زبان یا گلو، دشواری تنفس، خس خس سینه یا احساس بسته شدن گلو از علائمی هستند که به مراقبت فوری پزشکی نیاز دارند.

داشتن حساسیت به یک آنتی بیوتیک نیز به این معنا نیست که فرد به همه آنتی بیوتیک ها حساس است؛ نوع داروی ایجادکننده واکنش باید مشخص شود.

آسیب تاندون با برخی آنتی بیوتیک ها

فلوروکینولون ها، مانند سیپروفلوکساسین و لووفلوکساسین، گروهی از آنتی بیوتیک ها هستند که می توانند عوارض نادر اما جدی ایجاد کنند. التهاب و آسیب تاندون، درد عضلانی و مفصلی و آسیب عصبی از عوارض مهم این گروه هستند.

اگر فردی هنگام مصرف فلوروکینولون دچار درد یا تورم تاندون، گزگز، بی حسی یا ضعف شود، باید سریعا با پزشک تماس بگیرد. این داروها برای برخی عفونت های ساده در شرایطی که گزینه های مناسب دیگری وجود دارد، به دلیل همین خطرات نباید انتخاب اول باشند.

عوارض عصبی و روانی نادر

فلوروکینولون ها می توانند در موارد نادر عوارضی مانند بی قراری، اضطراب، اختلال توجه، گیجی و برخی دیگر از عوارض عصبی یا روانی ایجاد کنند. سازمان غذا و داروی آمریکا نسبت به این عوارض هشدار داده است.

البته این موضوع به معنای آن نیست که مصرف آنتی بیوتیک به طور کلی موجب افسردگی یا اضطراب می شود. نمی توان از مطالعات مشاهده ای قدیمی، رابطه علت و معلولی میان تعداد دوره های مصرف آنتی بیوتیک و ابتلا به این اختلالات را نتیجه گرفت.

تغییر رنگ دندان ها

تتراسایکلین های قدیمی می توانند در صورت مصرف در دوره شکل گیری دندان های دائمی، باعث تغییر رنگ دائمی دندان شوند. داکسی سایکلین، با وجود تعلق به همین خانواده، رفتار متفاوتی دارد و شواهد جدیدتر نگرانی کمتری درباره تغییر رنگ دندان با دوره های معمول درمان آن نشان می دهند.

به همین دلیل، انتخاب آنتی بیوتیک و سن مناسب مصرف باید بر اساس نوع دارو، عفونت و شرایط بیمار انجام شود.

آنتی بیوتیک را خودسرانه مصرف نکنید

آنتی بیوتیک ها زمانی بیشترین فایده را دارند که برای عفونت باکتریایی مناسب، با داروی درست و طبق دستور پزشک مصرف شوند. مصرف آن ها برای عفونت های ویروسی مانند بیشتر سرماخوردگی ها و بسیاری از موارد آنفلوآنزا کمکی نمی کند و می تواند فرد را در معرض عوارض و مقاومت آنتی بیوتیکی قرار دهد.

اگر هنگام مصرف آنتی بیوتیک دچار اسهال شدید یا مداوم، بثورات گسترده، تورم صورت یا گلو، مشکل تنفسی، درد شدید تاندون یا علائم غیرعادی شدید، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.

این مطلب جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. نوع آنتی بیوتیک، مقدار مصرف و مدت درمان باید بر اساس تشخیص پزشک تعیین شود و در صورت بروز عارضه، پیش از قطع یا تغییر دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

سخنگوی دولت: رقم کالابرگ حتماً افزایش می‌یابد

بیشتر بخوانید:

سه نکته درباره آنتی‌بیوتیک‌ها که شاید ندانید

تماشاخانه

حمله به علی‌اکبر ولایتی در سازمان ملل / مرد عینکی سبیلو که بود ؟

اتوبوس‌های بین‌شهری یا تابوت‌های متحرک سرگردان ؛ دو حادثه مرگ‌بار در یک شب و ۱۰ها حادثه مرگ‌بار در شش ماه

فیلم های دیگر