چه میزان آب و مایعات باید در طی روز بنوشید؟

دکتر حمیدرضا فرشچی www.novindiet.com
متخصص تغذیه بالینی و متابولیسم، فوق تخصص دیابت و چاقی

همگی شنیده ایم که آب یکی از ارکان حیاتی برای بدن انسان می باشد و مصرف کافی آب و مایعات در طی روز اهمیت بسیاری دارد و بدون نوشیدن آب ادامه حیات امکان پذیر نمی باشد. اما آیا واقعا می دانید که چه میزان آب و مایعات باید مصرف نمایید؟ و آیا به قدر کافی آب دریافت می نمایید؟ در این مقاله در مورد اهمیت آب و مقدار آب و مایعات مورد نیاز روزانه توضیح داده شده است.

اهمیت آب در بدن:

آب برای حفظ سلامت مطلوب بدن ضروری است ولی میزان نیاز بین افراد مختلف، متفاوت می باشد. مطالعات توصیه های متفاوتی را در طی سالیان متوالی ارائه نموده اند ولی در حقیقت نیاز به آب در بدنتان به عوامل بسیاری بستگی دارد از جمله وضعیت سلامت کلی تان، میزان فعالیت بدنی شما و اینکه کجا زندگی می کنید. لذا هیچ فرمول واحدی برای همه افراد صدق نمی کند و کسب اطلاعات بیشتر در مورد میزان نیاز بدنتان به مایعات کمکتان خواهد کرد که تخمین بزنید چه میزان مایعات را باید هر روز بنوشید.

عملکرد آب در بدن:

آب عنصر شیمیایی اصلی بدن شما می باشد. به طور متوسط 60% از وزن بدنتان از آب تشکیل شده است. خیلی از فعالیتهای طبیعی و عملکردی از بدنتان به آب وابسته است، برای مثال مواردی نظیر: دفع سموم از ارگان ها، حمل مواد مغذی به سلول ها و ایجاد محیط مرطوب برای بافتهای گوش و حلق و گلو همگی از وظایف آب می باشند.

کمبود آب می تواند منجر به دهیدراته شدن و کم آبی بدن گردد ( حالتی که وقتی اتفاق می افتد که بدنتان آب مکفی برای اجرای عملکرد های طبیعی را نداشته باشد). اگرچه مراحل نهایی کمبود آب بدن بویژه در کودکان می تواند منجر به صدمات جبران ناپذیر و یا حتی مرگ گردد ولی کمبود آب ویا دهیدراته شدن ملایم نیز می تواند انرژی بدنتان را تحلیل برده و شما را خسته نماید. این موضوع بویژه در فصول گرم سال بیشتر مشاهده می گردد.

حال  چه میزان آب و مایعات را می بایست در طی روز مصرف نمایید؟ این سئوال، سئوال ساده ای است اما پاسخ آسانی برای آن وجود ندارد. الگوهای زیر می تواند کمک نماید تا از نوشیدن مایعات کافی در طی روز اطمینان حاصل کنید.

روزانه به مصرف چه میزان آب نیاز دارید؟ 

شما همه روزه در طی تنفس، تعریق و ادرار و اجابت مزاج، آب بدنتان را از دست می دهید. برای عملکرد مطلوب بدنتان می بایست ذخایر آبی بدنتان را با مصرف غذاها و نوشیدنی های حاوی مایعات، تجدید و بازسازی نمایید. مطالعات بسیاری تلاش کرده اند که نیازهای تقریبی بدن به آب را به طور متوسط برای بزرگسال سالمی که در یک آب و هوای معتدل زندگی می کند، تخمین بزند. در ذیل به بعضی از این نظریات اشاره می شود:

_نظریه جایگزینی مایعات دفعی: میزان دفع ادرار برای بالغین به طور متوسط در حدود 1.5 لیتر (6.3 فنجان) در روز می باشد. شما در طی روز به طور متوسط نزدیک به یک لیتر آب را طی تنفس، تعریق و اجابت مزاج از دست می دهید. غذاها معمولا شامل 20% از کل مایعات دریافتی شما می باشد. لذا اگر در طی روز 2 لیتر آب و یا دیگر مایعات (کمی بیش از 8 فنجان) را مصرف نمایید ، عموما به موازات دریافت رژیم غذایی طبیعی مایعات از دست رفته را جبران خواهید نمود.

_ مصرف روزانه 8 لیوان آب که هر لیوان حاوی 240 سی سی آب باشد:  یک نظریه دیگر در مورد دریافت آب قانون 8x8 (نوشیدن 8 لیوان آب / هر لیوان آب حاوی 8 اونس یا 240 سی سی آب است) که در کل معادل با مصرف 1.9 لیتر آب و مایعات در طی روز می باشد. این قانون را همچنین می توان به این صورت تعبیر کرد که منظور فقط نوشیدن آب نیست و تمام مایعات مصرفی در طی یک روز کامل را در بر می گیرد. اگرچه این نظریه با شواهد علمی تایید نشده است اما خیلی از متخصصین از این قانون اساسی به عنوان یک الگوبرای تخمین آب و مایعات مصرف شده در طی روز استفاده می نمایند.

_توصیه های رژیم غذایی: مراکز معتبر رژیم درمانی چنین توصیه می نمایند که مردان در کل نزدیک به 3 لیتر (در حدود 13 فنجان) مایعات را از کل آشامیدنی های روزانه و زنان در حدود 2.2 لیتر( حدود 9 فنجان) مایعات را از کل آشامیدنی های روزانه شان دریافت نمایند. از این میزان مصرف 6 تا 7 لیوان آب ضروری می باشد.

جدا از فرضیه هایی که در بالا ذکر شد اگر مایعات کافی در طی روز می نوشید به طوری که به ندرت احساس تشنگی می کنید و روزانه حدود 1.5 لیتر (6.3 فنجان) و یا بیشتر ادرار بی رنگ یا زرد خیلی کم رنگ از شما دفع می شود پس می توان حدس زد که دریافت مایعات شما کافی می باشد.

مصرف آب در رژیم لاغری:

معمولا متخصصین تغذیه برای کاهش وزن نیز توصیه می کنند که 7-8 لیوان آب را بنوشید اگرچه شواهد علمی کمی برای آن وجود دارد ولی مصرف کافی آب بویژه در تنظیم سوخت و ساز بدن و نیز در تنظیم اشتها می تواند مفید باشد، چرا که خیلی از افراد چاق در تشخیص حس تشنگی و گرسنگی دچار اشتباه هستند و مصرف منظم آب در جلوگیری از پراشتهایی می تواند موثر واقع شود.

اما مصرف بی رویه آب و یا جایگزین کردن آن به جای وعده های غذایی تحت نام آب درمانی کاملا غیر منطقی بوده و می تواند عوارض فراوان گوارشی و کلیوی ایجاد نماید علاوه براین که این کاهش وزن مداوم نخواهد بود، چرا که شما نمی توانید برای مدت طولانی این رژیم نامتعادل را داشته باشید.