به حرف بدنتان گوش دهید و این ۴ راهکار را یاد بگیرید

دکتر سیدحمیدرضا هدایتی، متخصص طب پیشگیری و پزشکی اجتماعی در یادداشتی برای همشهری درباره اهمیت خودمراقبتی نوشت: آیا می‌دانستید که مهم‌ترین سرمایه سلامت‌تان، در دستان خود شماست؟ خودمراقبتی، که اکنون به یکی از محورهای کلان برنامه‌های وزارت بهداشت تبدیل شده، تنها یک توصیه بهداشتی نیست، «یک سبک زیستن است» سبکی که به شما قدرت می‌دهد تا آگاهانه از جسم و ذهن خود مراقبت کنید و هر روز تصمیم‌هایی درست برای زندگی‌ای آرام، پرانرژی و شاداب بگیرید.

از بقراط تا بوعلی

به گزارش همشهری آنلاین، خودمراقبتی پدیده‌ای نوظهور نیست. بقراط، پدر پزشکی نوین، قرن‌ها پیش تأکید می‌کرد: «بدنت را بشناس، که بهترین پزشک توست» او می‌آموخت که نیروی شفابخش درون بدن، فراتر از هر دارویی است. اما در شرق و به ویژه در ایران کهن، این حکمت به اوج خود رسید. در مکتب طب ایرانی، طبیبانی چون رازی و ابن سینا (بوعلی) با تکیه بر «سِتّهٔ ضروریه» یعنی شش اصل ضروری برای حفظ سلامتی، نسخه‌ای کامل از خودمراقبتی را ارائه دادند.

 آن‌ها معتقد بودند «هیچ بیماری بدون همکاری بیمار، درمان نمی‌شود» و حفظ تعادل در تمام امور، راز تندرستی و دوری از اضطراب بیماری است. امروز، علم نوین و یافته‌های شگفت‌انگیز نوروساینس، همان حکمت دیروز را تأیید می‌کند: وقتی نشانه‌های بدن را درست می‌خوانیم، نه تنها دیرتر بیمار می‌شویم، بلکه اضطراب و فشار روانی بیماری را نیز به طرز چشمگیری کاهش می‌دهیم.

چهار راهکار عملی

۱. به حرف بدنتان گوش دهید (آگاهی بدنی): خستگیِ خفیف، یا یک سردرد ساده را جدی بگیرید. تحقیقات نشان می‌دهد تمرین «حضور ذهنی» یا ذهن‌آگاهی، عملکرد بخش‌های پیشانی مغز را بهبود می‌بخشد و پیش از آنکه بیماری اوج بگیرد، فرصت عکس‌العمل هوشمندانه را به شما می‌دهد.

۲. با تنفس، آرامش را به مغز هدیه دهید: چند نفس عمیق و آرام، تکنیکی ساده اما معجزه‌آساست. این کار سیستم عصبی سمپاتیک (همان سیستم ستیز-گریز) را متعادل می‌کند، استرس را فرو می‌نشاند و احساس ایمنی و توانمندی را در شما زنده می‌کند.

۳. از عادت‌های کوچک، نتایج بزرگ بگیرید: پیاده‌روی کوتاه، خواب به موقع و یک وعده غذای سالم را دست کم نگیرید. این رفتارهای ساده، مسیرهای پاداش مغز (دوپامین) را فعال می‌کنند و انگیزه و لذت را به زندگی شما بازمی‌گردانند.

۴. تمرین کنید تا خودمراقبتی برایتان نهادینه شود: هر بار که آگاهانه تصمیم سالمی می‌گیرید، شبکه‌های عصبی مغزتان تقویت می‌شود و در بحران‌ها و بیماری‌ها، تصمیم‌گیری درست و به‌هنگام برایتان آسان‌تر می‌شود.

دو مخاطب، یک پیام مشترک

برای مردم: خودمراقبتی یعنی قدرت انتخاب. یعنی بدانید چه زمانی استراحت کنید، چه زمانی به پزشک مراجعه کنید و چه طور با گام‌های کوچک روزانه، کیفیت زندگی خود را متحول سازید.

برای کارکنان عزیز حوزه سلامت: شما که خستگی‌ناپذیر از دیگران مراقبت می‌کنید، خودمراقبتی برایتان یک ضرورت و یک سرمایه است. وقتی از خودتان شروع کنید، انرژی و انگیزه‌تان برای خدمت و راهنماییِ مؤثر مردم، دوچندان می‌شود. به یاد داشته باشید، «پزشک و پیراپزشک خسته، درمانی برای بیمارِ خسته نیست.»

سرمایه‌گذاری ملی برای صرفه‌جویی و آرامش

وقتی مردم مهارت خودمراقبتی را بیاموزند، مراجعات غیرضروری به اورژانس کاهش می‌یابد، هزینه‌های بستری به طرز چشمگیری پایین می‌آید، و مهم‌تر از همه، آن ترس و استرسی که از «بیمارشدن» گریبانگیر همه ماست، جای خود را به آرامش و اعتمادبه‌نفس خواهد داد.

پیام پایانی

خودمراقبتی را دست کم نگیرید. هر قدم کوچک شما در مسیر شناخت و مراقبت از خود، نه فقط یک سرمایه‌گذاری شخصی، که یک خدمت ملی است. امروز زمان عمل است. قدرت شگفت‌انگیز خودمراقبتی در دستان شماست؛ آن را زندگی کنید.

استاد دانشگاه دفاع ملی به پزشکیان: مثل طارق عزیز بگویید ارتش آمریکا را شکست می‌دهیم

بیشتر بخوانید:

چرا ژاپنی‌ها تشک نازک را به ضخیم و گران ترجیح می‌دهند؟

تماشاخانه

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

یوسف مجید‌زاده ؛ کاشف «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در ایران

فیلم های دیگر