آسیت؛ وقتی مایع در شکم جمع می شود

عصرایران- آسیت یا آب آوردگی شکم به تجمع غیرطبیعی مایع در حفره شکم گفته می شود. این وضعیت بیشتر در بیماری های پیشرفته کبدی، به ویژه سیروز، دیده می شود اما نارسایی قلبی، برخی بیماری های کلیوی، سرطان ها، عفونت های خاص و بعضی بیماری های دیگر نیز می توانند باعث ایجاد آن شوند.

علائم آسیت چیست؟

افزایش تدریجی یا سریع اندازه شکم، احساس سنگینی و افزایش وزن از علائم شایع آسیت هستند. در مواردی که حجم مایع زیاد باشد، فشار داخل شکم می تواند باعث احساس سیری زودرس، ناراحتی یا درد شکم و تنگی نفس شود.

تورم پاها و قوزک پا نیز ممکن است همزمان با آسیت دیده شود، به ویژه در بیماری های پیشرفته کبدی یا برخی مشکلات قلبی و کلیوی.

چرا آسیت ایجاد می شود؟

در سیروز کبدی، ایجاد زخم و تغییر ساختار کبد می تواند جریان خون در کبد را مختل و فشار در سیستم ورید پورت را افزایش دهد. همزمان، تغییرات هورمونی و گردش خون باعث می شوند کلیه ها سدیم و آب بیشتری نگه دارند. مجموعه این تغییرات می تواند به تجمع مایع در شکم منجر شود.

البته هر نوع آب آوردگی شکم به معنای ابتلا به سیروز نیست. نارسایی قلبی، برخی سرطان های داخل شکم، بیماری های کلیوی، عفونت های خاص و بیماری های پانکراس نیز از علل احتمالی هستند.

آسیت چگونه تشخیص داده می شود؟

پزشک ابتدا علائم، سابقه بیماری و داروهای مصرفی را بررسی و معاینه می کند. سونوگرافی یکی از روش های مهم برای تشخیص مایع داخل شکم است و در بعضی شرایط از سی تی اسکن نیز استفاده می شود.

گاهی لازم است پاراسنتز انجام شود. در این روش، با بی حسی موضعی یک سوزن ظریف وارد حفره شکم شده و مقداری از مایع برای آزمایش خارج می شود. بررسی این مایع می تواند به تشخیص عفونت، خونریزی، سرطان و علت های دیگر کمک کند.

عوارض مهم آسیت

یکی از مهم ترین عوارض، عفونت مایع شکم یا پریتونیت باکتریایی خودبه خودی است. این عارضه در افراد مبتلا به سیروز و آسیت می تواند جدی باشد و ممکن است با تب، درد شکم، حساسیت شکمی، تهوع، گیجی یا بدتر شدن وضعیت عمومی همراه شود. تشخیص با بررسی مایع شکم انجام می شود و در صورت تایید، نیاز به درمان پزشکی دارد.

تجمع زیاد مایع می تواند تنفس را دشوار کند. در بعضی بیماران مبتلا به بیماری شدید کبدی، مایع حتی ممکن است از حفره شکم به فضای اطراف ریه منتقل شود و باعث تنگی نفس شود.

در مراحل پیشرفته بیماری کبدی نیز اختلال عملکرد کلیه ممکن است رخ دهد که از عوارض جدی سیروز محسوب می شود.

درمان آب آوردگی شکم

درمان به علت ایجاد آسیت و شدت آن بستگی دارد. در آسیت ناشی از سیروز، معمولا کاهش مصرف سدیم در رژیم غذایی و استفاده از داروهای ادرارآور زیر نظر پزشک، از درمان های اصلی هستند. اسپیرونولاکتون و فوروزماید از داروهای رایج در این شرایط هستند.

مصرف خودسرانه داروهای ادرارآور خطرناک است، زیرا می تواند تعادل سدیم و پتاسیم، فشار خون و عملکرد کلیه ها را تغییر دهد.

اگر آسیت شدید باشد یا با درمان دارویی کنترل نشود، ممکن است پاراسنتز برای تخلیه مایع انجام شود. در برخی بیماران که آسیت مقاوم به درمان دارند، روش های مداخله ای مانند TIPS نیز ممکن است مطرح شود.

در صورتی که علت اصلی آسیت بیماری دیگری مانند نارسایی قلبی یا سرطان باشد، درمان علت زمینه ای بخش مهمی از کنترل تجمع مایع است. در بیماران مبتلا به بیماری بسیار پیشرفته کبدی نیز پیوند کبد ممکن است تنها درمان قطعی بیماری زمینه ای باشد.

چگونه از تشدید آسیت پیشگیری کنیم؟

افراد مبتلا به بیماری کبدی و آسیت باید وزن خود را به طور منظم و طبق توصیه پزشک کنترل کنند. افزایش سریع وزن می تواند نشانه تجمع مایع باشد و باید با پزشک در میان گذاشته شود.

کاهش مصرف نمک اهمیت زیادی دارد. غذاهای فرآوری شده، کنسروها، انواع سوسیس و کالباس، تنقلات شور و بسیاری از غذاهای آماده می توانند مقدار زیادی سدیم داشته باشند.

پرهیز از الکل اهمیت ویژه ای دارد. همچنین مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن در بیماران مبتلا به سیروز و آسیت باید با نظر پزشک باشد، زیرا این داروها می توانند در برخی بیماران باعث احتباس سدیم و آب و بدتر شدن عملکرد کلیه شوند.

آسیت خود یک بیماری مستقل نیست و معمولا نشانه وجود یک بیماری زمینه ای است. بنابراین، مشاهده افزایش غیرعادی و مداوم اندازه شکم، افزایش سریع وزن یا تورم پاها نیازمند بررسی پزشکی است. بروز تب، درد شکم، گیجی یا تنگی نفس شدید در فرد مبتلا به آسیت نیز می تواند نشانه یک عارضه جدی باشد و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.

توجه: این مطلب جایگزین تشخیص یا درمان پزشک نیست. علت تجمع مایع در شکم باید با توجه به شرایط هر فرد مشخص شود و مصرف دارو یا تغییر رژیم غذایی، به ویژه در افراد مبتلا به بیماری کبد، قلب یا کلیه، بهتر است با نظر پزشک انجام شود.

خون در ادرار مردان؛ چه علت هایی وجود دارد

بیشتر بخوانید:

چگونه شکم خود را کوچک کنیم؟

تماشاخانه

آخر این بیماری مرگ است؟ دارو گران شده و جان ارزان‌تر

ماجرای بلوار طالقانی و سیل عظیمیه کرج / اشکال جدی کار کجاست؟

فیلم های دیگر