نحوه محاسبه و پرداخت ديه در ماه‌هاي حرام

فارس: اگر كسي در ماه رجب به واسطه تصادف رانندگي مصدوم شد و در ماه شعبان فوت كرد افزايش ديه شامل او نمي‌شود. حتي عده‌اي معتقدند كه صدمه و فوت بايد در يك ماه حرام باشد پس اگر كسي در ماه ذيقعده صدمه ديد و در ماه ذيحجه فوت كرد باز هم افزايش ديه مستقر نخواهد شد.

معمولاً براي مردم اين سوال پيش مي‌آيد كه در چه ماه‌هايي نرخ ديه افزايش پيدا مي‌كند و مبلغ آن چقدر است؟

فرض كنيم شخصي در ماه حرام مرتكب قتل غير عمدي ناشي از حادثه رانندگي شده و مي‌خواهيم بدانيم كه اولاً تحت چه شرايطي ديه‌اي كه بايد بپردازد افزايش پيدا مي‌كند و ثانياً اين افزايش تا چه سقفي است؟

ماه‌هاي حرام عبارتند از ذيقعده، ذيحجه، محرم و رجب، بنابراين بر خلاف باور برخي كه ماه رمضان را نيز جزو ماه‌هاي حرام مي‌دانند فقط ماه هاي مذكور ماه حرام بوده و موجب افزاش ديه يا با اصطلاح تغليظ آن مي‌شود. اما براي اينكه نرخ ديه افزايش پيدا كند هم صدمه و هم قتل بايد در يكي از اين چهار ماه حرام باشد.

پس اگر كسي در ماه رجب به واسطه تصادف رانندگي مصدوم شد و در ماه شعبان فوت كرد افزايش ديه شامل او نمي‌شود. حتي عده‌اي معتقدند كه صدمه و فوت بايد در يك ماه حرام باشد پس اگر كسي در ماه ذيقعده صدمه ديد و در ماه ذيحجه فوت كرد باز هم افزايش ديه مستقر نخواهد شد.

ديه كامل معادل بهاي يكصد نفر شتر است و اگر صدمه و قتل هر دو در ماه حرام واقع شوند يك سوم به مبلغ ديه اضافه مي‌شود و شخص مقصر بايد بهاي 133 نفر شتر را بپردازد.

پرسش: آيا در مورد صدمات بدني همچنين حكمي برقرار است؟

پاسخ: خير فقط در مورد فوت است كه ديه افزايش پيدا مي‌كند.

پرسش: آيا اگر متوفي زن باشد باز هم ديه افزايش پيدا مي‌كند؟

پاسخ: از اين حيث فرقي بين زن و مرد نيست و اگر زني در حادثه رانندگي در ماه حرام كشته شود ديه او حدوداً معادل بهاي 66.6 نفر شتر خواهد بود زيرا اصل ديه زن نصف ديه مرد است.

پرسش: آيا فقط در قتل‌هاي غير عمدي كه ناشي از تصادف رانندگي است به مقدار ديه در ماه حرام افزوده مي‌شود؟

پاسخ: خير، هر كجا كه قتل در ماه حرام انجام شود و بايد ديه پرداخت شود يك سوم به اصل ديه پرداخت خواهد شد پس اگر قتل غير عمد ناشي از حادثه كار باشد و كارفرما مقصر تشخيص داده شود علاوه بر جنبه عمومي جرم يعني تحمل حبس كارفرما به پرداخت بهاي يك نفر صد نفر شتر به اضافه يك سوم محكوم خواهد شد.

پرسش: آيا براي افزايش ديه در ماه حرام اولياي دم بايد از دادگاه درخواست كنند؟

پاسخ: اصل مطالبه ديه حق شاكي خصوصي «اولياي دم» است و چنانچه براي اين امر درخواستي نداشته باشند دادگاه با تكليفي مواجه نيست اما با شكايت اولياي دم و درخواست آنان براي ديه دادگاه مكلف است مقصر را به پرداخت ديه محكوم كند و چنانچه قتل در ماه حرام باشد دادگاه موظف است با درخواست اولياي دم علاوه بر ديه كامل يك سوم ديه كامل به آن اضافه كند پس آنچه مورد نياز است درخواست اولياي دم صرفا براي مطالبه ديه است و با درخواست اولياي دم اين دادگاه است كه با در نظر گرفتن زمان وقوع جرم مقدار ديه را تعيين كند.

پرسش: آبا با وقوع قتل در ماه حرام علاوه بر افزايش ميزان محكوميت مقصر در خصوص ديه اين امر در جنبه عمومي جرم هم تأثير گذار است.

پاسخ: خير، وقوع قتل در ماه حرام فقط موجب افزايش ميزان ديه مي‌شود و تأثيري در مجازات ناشي از آن ندارد.