حقایق شگفت‌انگیز دستگاه تنفس؛ ۱۱ دانستنی علمی از ریه انسان تا دنیای حیوانات

عصرایران؛ محمد مهدی حیدرپور - دستگاه تنفس شامل ریه‌ها، نای، دیافراگم و کیسه‌های هوایی (آلوئول) است. این سیستم حیاتی مسئول دریافت اکسیژن و دفع دی اکسید کربن است. اما فراتر از این وظیفه ساده، حقایق عجیبی درباره این سیستم وجود دارد که احتمالاً از آن‌ها بی‌خبر هستید.

۱. از دست دادن آب بدن تنها با تنفس!

ما با هر بازدم مقداری آب از دست می‌دهیم. در حالت استراحت، انسان حدود ۱۷.۵ میلی‌لیتر آب در ساعت دفع می‌کند که این میزان در زمان ورزش به چهار برابر (۷۰ میلی‌لیتر) می‌رسد.

۲. رکورد خیره‌کننده 24 دقیقه حبس نفس

در حالی که یک فرد عادی می‌تواند ۳۰ تا ۶۰ ثانیه نفس خود را حبس کند، غواصان آزاد با کاهش غلظت دی‌اکسید کربن خون، رکوردهای عجیبی ثبت کرده‌اند. رکورد حبس نفس زیر آب با اکسیژن خالص، بیش از ۲۴ دقیقه است که توسط بودیمیر شوبات ثبت شده، اما استیگ سورینسن دانمارکی اولین انسانی بود که با رکورد ۲۲ دقیقه‌ای خود جهان را شگفت‌زده کرد.

۳. چرا ریه‌ها روی آب شناور می‌مانند؟

ریه تنها اندام بدن انسان است که می‌تواند روی آب شناور شود. وجود ۳۰۰ میلیون ساختار بادکنک‌مانند به نام آلوئول که همیشه مقداری هوا در خود دارند، باعث این ویژگی منحصربه‌فرد می‌شود.

۴. سرعت واقعی عطسه چقدر است؟

برخلاف باورهای قدیمی که سرعت عطسه را ۱۸۰ کیلومتر در ساعت می‌دانستند، مطالعات جدید در سال ۲۰۱۳ نشان داد که بیشینه سرعت واقعی یک عطسه تنها حدود ۱۶ کیلومتر در ساعت است.

۵. سرماخوردگی؛ شایع‌ترین بیماری جهان

سالانه تنها در آمریکا یک میلیارد مورد سرماخوردگی ثبت می‌شود. جالب است بدانید برخلاف تصور عموم که فقط "راینو ویروس" را عامل آن می‌دانند، بیش از ۲۰۰ ویروس مختلف می‌توانند باعث سرماخوردگی شوند.

۶. نماد ریه در مصر باستان

مصریان باستان اهمیت نای و ریه‌ها را درک کرده بودند. در خط هیروگلیف، نماد ریه‌های متصل به نای نشان‌دهنده وحدت و انسجام بین پادشاه و مردم بود و در آثار فراعنه به وفور دیده می‌شد.

۷. فیل‌ها؛ ساختار تنفسی منحصر‌به‌فرد

فیل‌ها برخلاف سایر پستانداران، فضای پرده جنب ریه‌شان با بافت پیوندی سخت پر شده است. این ساختار به آن‌ها اجازه می‌دهد در اعماق مختلف آب و با وجود فشارهای متفاوت، بدون پارگی رگ‌های خونی تنفس کنند.

۸. رازی که پشت حرکت سینه نهفته است

بالا و پایین رفتن سینه هنگام تنفس ناشی از پر و خالی شدن هوا نیست؛ بلکه نتیجه انقباض دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای است که فضا را برای ورود هوا باز می‌کنند.

۹. اشتباه تاریخی در درمان آسم

بین سال‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۵۰، پزشکان به اشتباه تصور می‌کردند آسم ریشه روانی دارد! به همین دلیل به جای داروهای تنفسی، از روان‌کاوی برای درمان این بیماری کاملاً فیزیکی استفاده می‌کردند.

۱۰. اسب‌ها؛ تنفس اجباری از بینی

برخلاف انسان، اسب‌ها فقط از طریق بینی تنفس می‌کنند. وجود یک بافت زبانه مانند در دهان آن‌ها، تنفس دهانی را حتی در زمان فعالیت شدید یا بحران تنفسی غیرممکن می‌سازد.

۱۱. کشف گردش خون ریوی توسط ابن‌نفیس

بسیاری تصور می‌کنند دانشمندان اروپایی کاشف گردش خون ریوی هستند، اما ابن‌نفیس، پزشک عرب، ۳۰۰ سال قبل از اروپایی‌ها و در قرن سیزدهم میلادی، این فرآیند حیاتی را به دقت تشریح کرده بود.

پرسش‌های متداول (FAQ)

• چرا هنگام تنفس سینه ما بالا و پایین می‌رود؟ این حرکت ناشی از انقباض دیافراگم و عضلات بین‌دنده‌ای است تا فضای کافی برای ورود هوا ایجاد شود، نه صرفاً به خاطر حجم خود هوا.

• شایع‌ترین بیماری تنفسی چیست؟ سرماخوردگی شایع‌ترین بیماری است که سالانه بیش از یک میلیارد نفر را تنها در آمریکا تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تصاویری از بارش برف ۴ متری در چهارمحال‌وبختیاری

بیشتر بخوانید:

7 نکته خواندنی در مورد عطسه

تماشاخانه

وقتی پلنگ‌ها به روستا می‌آیند... این خبر خیلی بد است

بحران منابع انسانی در ایران ؛ چرا بهترین‌ها می‌روند / وقتی نیروی انسانی به صورت هزینه دیده می‌شود / تعدیل نیرو و پیامدهای شغل در آینده

فیلم های دیگر